خوشایندی ( توافق پذیری، سازگاری ) (A)

همانند برون گرایی، شاخص سازگاری بیش از هر چیز ‌بر تمایل نسبت به ارتباطات بین فردی تأکید دارد. فرد سازگار اساسا نوع دوست است، با دیگران احساس همدردی می‌کند، مشتاق است که به آنان کمک کند و اعتقاد دارد که دیگران نیز متقابلا به او کمک می‌کنند و در مقابل شخص ناسازگار، ستیزه جو، خوددار و شکاک است و بیشتر اهل رقابت است تا همکاری (حق شناس، ۱۳۸۵) .

این حقیقت وجود دارد که افراد سازگار مقبول تر و محبوب تر از افراد ستیزه جو هستند، اما باید توجه داشت که آمادگی برای دفاع از خود هم یک امتیاز است و لذا سازگار بودن مثلا در میدان جنگ فضیلتی محسوب نمی شود. هیچ یک از دو قطب این شاخص دارای منزلت اجتماعی بالاتر نیستند. هم چنین نمی توانیم بگوییم کدام گروه از کسانی که در قطب های این شاخص قرار می گیرند، بهداشت روانی بهتری دارند. نمره ی پایین در سازگاری با حالت خود شیفتگی، اختلال شخصیت ضد اجتماعی و پارانوئید همراه بوده ، در حالی که نمره ی بالا در سازگاری با اختلالات شخصیت وابسته همراه است (سون^[۱۳۱]، ۲۰۰۴).

وظیفه شناسی ( مسئولیت پذیری ) ©

یکی از موضوعات مهم نظریه شخصیت و ویژه در نظریه روان پویایی، موضوع کنترل تکانه هاست. در روند تکوین و رشد فردی بیشتر افراد می آموزند که چگونه کشش ها و نیازهای خود را اداره کنند. به طور کلی، ناتوانی در برابرکنترل تکانه ها و تمایلات نشان دهنده ی مسئولیت پذیری بالا در افراد بالغ است. از سوی دیگر کنترل خویشتن می‌تواند به فرایند طراحی، سازماندهی و اجرای وظایف نیز اطلاق شود و تفاوت های فردی در این زمینه، مبنای شاخص مسئولیت پذیری در آزمونNEO است. به طور خلاصه دو ویژگی عمده ی کنترل تکانه ها و تمایلات و به کارگیری طرح و برنامه برای رسیدن به اهداف مورد بررسی در شاخص مسئولیت پذیری آزمون NEO قرار می‌گیرد (حق شناس، ۱۳۸۵).

افراد دارای نمره ی بالا در مسئولیت پذیری افرادی دقیق، وسواسی، وقت شناس و قابل اعتماد هستند. افراد دارای نمره ی پایین را نباید افرادی فاقد پایبندی با اصول اخلاقی دانست. بلکه این افراد معمولا دقت کافی را برای انجام کارها نشان نمی دهند، هم چنین، در جهت رسیدن به اهداف خود نیز چندان مصر و پیگیر نیستند (همان منبع). برخی از شواهد پژوهش نشان می‌دهد که نیاز به لذت طلبی و علاقه مندی به امور جنسی در افراد دارای نمره ی پایین، بیشتر از افرادی است که نمره ی بالا کسب می‌کنند (جان و اسریواستاوا، ۱۹۹۹، به نقل از جان و پروین، ۲۰۰۱، ترجمه ی جوادی و کدیور، ۱۳۹۲).

۲-۵-۶) مدل شش عاملی مایکل اشتون وکیبوم لی

مایکل اشتون^[۱۳۲] و کیبوم لی^[۱۳۳](۲۰۰۹،۲۰۰۷؛ به نقل ازشولتز و شولتز،۲۰۱۳؛ ترجمه سید محمدی،۱۳۹۲) مدل شخصیت شش عاملی را ارئه داده‌اند.دو تا از عوامل- برون گرایی و وظیفه شناسی- شبیه عواملی هستند که در مدل پنج عاملی یافت می‌شوند؛ چهار عامل دیگر با نظریه پیشین تا اندازه ای تفاوت دارند ومنحصر ‌به این مدل شخصیت هستند(اشتون و لی،۲۰۰۸؛شپارد و بلیکی،۲۰۰۸؛به نقل از شولتز وشولتز،۲۰۱۳؛ترجمه سید محمدی،۱۳۹۲). این شش عامل یا ابعاد مدل (HEXACO ) درجدول زیر فهرست شده اند.

جدول ۲-۳: شش عاملی مایکل اشتون وکیبوم لی منبع (شولتز و شولتز، ۲۰۱۳؛ ترجمه سید محمدی، ۱۳۹۲)

جدول شش عامل شخصیت مدل HEXACO

عامل شرح

صداقت/فروتنی صمیمی، ساده، باوفا دربرابر طماع، پرادعا، ریاکار، خودستا

تهییج پذیری هیجانی، بیش از حد حساس، باوفا، مضطرب در برابر متهور، مقاوم، ازخودمطمئن، باثبات

برون گرایی معاشرتی، سرزنده، مردم آمیز، بشاش در برابر خجالتی، منفعل، گوشه گیر، خوددار

خوشایندی بردبار، صلح جو، آرام، دلپذیر دربرابر ستیزه جو، ‌یک‌دنده، بدخلق

وظیفه شناسی منضبط، کوشا، دقیق، با وجدان دربرابر بی باک، تنبل، غیر مسئول، حواس پرت

تجربه پذیری خلاق، مبتکر، نا متعارف در برابر سطحی، متعارف، فاقد قدرت خلاقه

۲-۶) اساسی عصب زیست شناختی برای نیرومندهای مرتبط با صفت

دیپو (۱۹۹۶؛ به نقل از کار، ۲۰۰۴؛ ترجمه ی پاشاشریفی و همکاران، ۱۳۸۵) استدلال کرد که می توان بین سه سامانه ی عصب زیست شناختی یعنی سامانه ی آسان سازی رفتار (BFS) با نشانه های پاداش فعال می شود. BFS گذرگاه دوپامین فرولومبیک (لیمبیک میانی) است. در مدل صفت شخصیت، BFS تا حدودی با برون گرایی مطابقت دارد. سطح بالای فعالیت BFS با برون گرایی اما سطح پایین آن با درون گرایی مرتبط است.

دومین سامانه در مدل دیپو، با ترکیب باوجودان بودن و توافق پذیری در مدل پنج عاملی شخصیت مطابقت دارد و در مقیاس روان پریش خویی آیزنک در پایین ترین حد نمره قرار می‌گیرد. این سامانه ی محدود کننده جریان اطلاعات به سوی مغز را بازداری می‌کند. این سامانه شامل گذرگاه های بالارونده سروتونین است که الگوی گسترده ی بخش تحریک عصبی در مغز را فرهم می‌سازد. سامانه ‌محدود کننده با BFS تعامل دارد و نقش آن تنظیم نقش پاداش است. جایی که سامانه ی محدود کننده خیلی فعال است (و سطح بالایی از سروتونین وجود دارد)، فعالیت BFS کند می شود، ‌بنابرین‏ برای فراخوانی رفتار هدفمند به مشوق های نیرومندی نیاز است. در چنین مواردی رفتار هدفمند بازداری شده و محتاطانه است. جایی که سامانه ی بازدارانده فعال است (و سطح پایین تری از سروتونین وجود دارد) فعالیت BFS را (که شامل دوپامین است) کند می‌کند، ‌بنابرین‏، حتی در پاسخ به مترین مشوق ها رفتار هدفمند شدید رخ می‌دهد.

سومین سامانه در مدل دیپو با صفت روان رنجورخویی مطابقت دارد. نقش آن تشخیص محرک های تهدید کننده از محرک های بدون تهدید و بازداری یا توقف رفتار در شرایط بالقوه تهدید کننده یا خطرناک است که می‌تواند به تجارب تنبیه منجر شود. آن از انعکاس های نورآدرنالین تاثیر می پذیرد که در لوکوس سرولوس سرچشمه می‌گیرد و دارای الگوی عصبی معکوس در سرتاسر بسیاری از نواحی مغز است. کاهش در نورآدرنالین با از هم گسیختگی توجه انتخابی و توانایی تشخیص محرک های تهدید کننده از محرک های عاری از تهدید مرتبط است. این امر با بیش فعالی مزمن لوکوس سرولوس سامانه ی نورآدرنالین همراه است که بی اطمینانی، نگرانی، ترس و بیش برانگیختگی مزمن را به همراه دارد.

۲-۶-۲ صفات شخصیت

آلپورت صفات شخصیت را آمادگی­هایی برای پاسخ دادن به شیوه یکسان یا مشابه به محرک­های مختلف در نظر داشت. به عبارت دیگر، صفات شیوه ­های باثبات و بادوام واکنش نشان دادن به محیط هستند. او ویژگی­های صفات را به صورت زیر خلاصه کرد:

۱- صفات شخصیت واقعی هستند و درون هر یک از ما وجود دارند. آن ها ساختارهای فرضی یا برچسب­هایی نیستند که برای توجیه کردن رفتار ساخته شده باشند.

۲- صفات رفتار را تعیین ‌می‌کنند یا موجب آن می­شوند. آن ها صرفاً در پاسخ به محرک­های خاص به وجود نمی­آیند. آن ها ما را برای یافتن محرک­های مناسب با انگیزه ‌می‌کنند و برای به وجود آوردن رفتار با محیط تعامل ‌می‌کنند.

۳- صفات را ‌می‌توان به صورت تجربی اثبات کرد. با مشاهده کردن رفتار در طول زمان می­توانیم از ثبات پاسخ­های فرد به محرک­های یکسان یا مشابه، به وجود صفات پی ببریم.

۴- صفات به هم مرتبط هستند; با اینکه آن ها ویژگی­های متفاوتی را نشان می­ دهند، امکان دارد که همپوش باشند.

۵- صفات با توجه به موقعیت­ها تفاوت دارند. برای مثال، امکان دارد کسی صفت پاکیزگی را در یک موقعیت و صفت بی­نظمی را در موقعیتی دیگر نشان دهند. (شولتز،۱۹۹۰؛ ترجمه سید­محمدی، ۱۳۸۸).

آلپورت ابتدا دو نوع صفت را مطرح کرد: صفات فردی و صفات مشترک. صفات فردی^[۷۴] منحصر­به­فرد هستند و منش فرد را توصیف ‌می‌کنند. صفات مشترک ^[۷۵] صفاتی هستند که تعدادی از افراد، مانند اعضای یک فرهنگ، در آن سهیم اند. چنین بر­ می ­آید که افراد فرهنگ­های مختلف صفات مشترک متفاوتی دارند. (شولتز،۱۹۹۰؛ ترجمه سید­محمدی، ۱۳۸۸).

۲-۶-۳ رویکرد کتل به صفات شخصیت

کتل صفات را به صورت گرایش­های نسبتاً دائمی واکنش نشان دادن گه واحدهای ساختاری بنیادی شخصیت هستند، تعریف کرد. او صفات را به چند طریق طبقه ­بندی کرد. (شولتز،۱۹۹۰؛ ترجمه سیدمحمدی، ۱۳۸۸).

صفات مشترک وصفات منحصر­به­فرد: صفات مشترک صفاتی هستند که هر کسی تا اندازه­ای از آن برخوردار است و صفات مننحصر­به­فرد آن جنبه­ های شخصیت هستند که تعداد معدودی از افراد دیگر در آن ها سهیم­اند.(همان).

صفات توانشی، خلقی و پویشی: روش دوم برای طبقه ­بندی صفات تقسیم کردن آن ها به توانشی،خلقی و پویشی است صفات توانشی^[۷۶] تعیین ‌می‌کنند که ما تا چه اندازه­ای برای رسیدن به یک هدف کارآمد خواهد بود.مانند هوش. صفات خلقی^[۷۷] سبک کلی و حال و هوای هیجانی رفتار ما را توصیف ‌می‌کنند. این صفات بر نحوه­ای که عمل ننموده و به موقعیت­ها واکنش نشان می­دهیم تاًثیر می­گذارند. صفات پویشی^[۷۸] نیروهای برانگیزنده­ی رفتار هستند. آن ها انگیزه­ ها، تمایلات و آرزوهای ما را توصیف ‌می‌کنند.

صفات سطحی و صفات عمقی: سومین طبقه­ی صفات، صفات سطحی در برابر عمقی طبق پایداری و دایمی است. صفات سطحی^[۷۹] ویژگی­های شخصیتی هستند که با یکدیگر همبستگی دارند ولی یک عامل را تشکیل نمی­دهند زیرا منبع واحدی آن ها را تعیین نمی­کند برای مثال چند عنصر رفتاری مانند اضطراب ، تردید و ترس غیر منطقی با هم ترکیب می­شوند تا صفت سطحی به نام روان­رنجورخویی را تشکیل دهند. صفات عمقی^[۸۰] که عوامل یکپارچه­ی شخصیت بوده و پایدار­تر و دائمی­تر هستند اهمیت بیشتری دارند. (شولتز،۱۹۹۰؛ ترجمه سیدمحمدی، ۱۳۸۸).

صفات سرشتی و صفات محیط­ساخته: صفات عمقی بر اساس منشا آن ها به صورت صفات صفات سرشتی و صفات محیط ساخته طبقه ­بندی می­شوند. صفات سرشتی ^[۸۱] از شرایط زیستی ناشی می­ شود ولی لزوماًً فطری نیستند. صفات­محیط­ساخته^[۸۲] از تاثیرات موجود در محیط اجتماعی ومادی حاصل می­ شود این صفات ویژگی­ها ورفتارهای آموخته شده­ای هستند که به شخصیت حالت می­ دهند. (شولتز،۱۹۹۰؛ ترجمه سیدمحمدی، ۱۳۸۸).

کتل بعد از بیست سال پژوهش فشرده­ی تحلیل عاملی، ۱۶ صفت عمقی را به عنوان بنیادی شخصیت مشخص کرد. این عوامل به صورت آزمون عینی شخصیت به نام پرسشنامه­ شانزده عاملی شخصیت شهرت دارند. کتل این صفات را به شکل دو قطبی ارائه داد. (شولتز،۱۹۹۰؛ ترجمه سیدمحمدی، ۱۳۸۸).

۲-۶-۴ نظریه خلق و خوی باس و پلامین

آرنولد باس^[۸۳] و رابرت پلامین^[۸۴] سه خلق و خو را مشخص کردند که به اعتقاد آن ها عناصر اصلی شخصیت هستند. این ها عبارتند از تهییج­پذیری ، فعالیت و معاشرتی بودن باس و پلامین معتقدند که شخصیت هر فرد از مقادیر مختلف هر خلق و خو تشکیل شده است. این خلق و خوها با هم ترکیب می­شوند تا الگوهای شخصیت یا صفات برتر معروف، مانند درون­گرایی و برون­گرایی را تشکیل دهند. (شولتز،۱۹۹۰؛ ترجمه سید­محمدی، ۱۳۸۸).

تهییج­پذیری: خلق تهییج­پذیری به سطح برانگیختگی یا تحریک­پذیری ما اشاره دارد و از سه عنصر تشکیل می­ شود: اندوه، ترس و خشم. (همان).

فعالیت: باس و پلامین فعالت را بر حسب نیرو و بنیه­ی جسمانی تعریف ‌می‌کنند. (همان).

معاشرتی بودن: خلق معاشرتی به میزان اولویت قائل شدن برای تماس داشتن و تعامل کردن با دیگران اشاره دارد. (شولتز،۱۹۹۰؛ ترجمه سید­محمدی، ۱۳۸۸).

کنترل درونی در برابر تقویت بیرونی

راتر دریافت که بعضی از افراد معتقدند تقویت کننده­ها به اعمال خودشان بستگی دارند در حالی که دیگران باور دارند که تقویت کننده­ های آن ها به وسیله­ دیگران و نیروهای بیرونی کنترل می­شوند. او این مفهوم را منبع کنترل^[۸۵] نامید. افرادی که به صورت شخصیت­های دارای منبع کنترل درونی مشخص ‌شده‌اند معتقدند تقویتی که دریافت ‌می‌کنند تحت کنترل رفتارها و نگرش­های خود آن ها قرار دارد. آنهایی که از شخصیت دارای منبع کنترل بیرونی بر خوردارند تصور ‌می‌کنند که پاداش­هایی را که دریافت ‌می‌کنند دیگران، سرنوشت یا شانس کنترل ‌می‌کنند. به عبارت دیگر، آن ها متقاعد ‌شده‌اند که در رابطه با نیروهای بیرونی ناتوان هستند. افراد دارای منبع کنترل بیرونی، باور دارند که که رفتار و نگرش آن ها بر تقویت کننده­هایی که دریافت ‌می‌کنند تاثیری ندارند.در مقابل افراد دارای منبع کنترل درونی معتقدند که شرایط خود را کاملاً در اختیار داشته و مطابق با آن رفتار ‌می‌کنند. آن ها از اضطراب کمتری خبر می­ دهند. (شولتز،۱۹۹۰؛ ترجمه سیدمحمدی، ۱۳۸۸).

۲-۶-۵ درماندگی آموخته شده سلیگمن

“اصل برائت است، ‌بنابرین‏ اگر کسی مدعی حق یا دینی بر دیگری باشد باید آن را اثبات کند والا مطابق این اصل، حکم به برائت مدعی علیه خواهد شد.”

نتیجه این ماده چنانچه ملاحظه شد این است که در موارد شک و تردید در وجود دین یا تعهد در قراردادها، اصل، عدم وجود دین یا تعهد است و مدعی وجود دین یا تعهد باید آن را اثبات کند.

اصل برائت اگر چه یک اصل عملی است و همان طور که در مقدمه بحث اشاره شد موارد تمسک به اصول عملی فقط منحصر به مواردی است که دلیل و اماره‌ای برای کشف واقع نداشته باشیم و برای رفع بلا تکلیفی و روشن کردن حکم موضوع به اصول عملی تمسک کنیم، ولی چنانچه ذکر شد به نظر می‌رسد اصل برائت در تفسیر قراردادها نیز جایگاه مناسبی دارد و قاعده تفسیر شک به نفع مدیون که از قواعد تفسیری مشهور و مورد قبول عامه حقوق‌دانان است نشئت گرفته از همین اصل است (محمصائی، ۴۸۲).

گفتار دوم: جایگاه و کاربرد اصل استصحاب در تفسیر قراردادها

الف) تعریف و ارکان استصحاب

بنابر تعریف علمای علم اصول: «الاستصحاب، هوالحکم ببقاء حکم او موضوع ذی حکم شک فی بقائه»

در توضیح این تعریف باید گفت که هرگاه بقای حکم یا موضوعی که قبلاً وجودش یقینی بوده مورد تردید واقع شود، بنابه حکم شارع آن حکم و آثار شرعی مترتب بر وجود واقعی‌اش را باقی می‌دانیم.( مظفر، ۱۴۱۸،۲۷۸)

بر اساس این تعریف استصحاب بر سه رکن استوار است:

۱- یقین سابق: پیش از استصحاب حکم یا موضوعی باید به وجود آن یقین داشته باشیم؛ زیرا اگر وجود سابق آن نیز برای ما قطعی نباشد نمی‌توانیم آن را استصحاب کنیم.

مثلاً هرگاه کسی مدعی شود که از دیگری طلبکاراست ولی دلایل وی تنها ایجاد ظن به صدق وی نماید، نمی‌توان براستصحاب بقای دین، مدعی علیه را محکوم به پرداخت نمود.

۲- شک لاحق: دراستصحاب پس از یقین به وجود سابق یک‌چیز باید به بقای آن شک داشته باشیم و شک در اینجا اعم از ظن، شک و وهم اصطلاحی است. و در هر سه صورت عنوان شک در بقا صدق می‌کند زمان شک نیز باید بعد از زمان متیقن باشد اگرچه زمان شک می‌تواند بعداً زمان یقین نیز باشد؛ مثلاً هرگاه متهب دلایلی دال بر وقوع هبه ارائه کند، سپس ورثه واهب ادعا کنند که مورث از هبه رجوع ‌کرده‌است. برای دادرسی نسبت به وقوع هبه یقین حاصل می‌شود و همزمان با این یقین در بقای آن تردید صورت می‌گیرد پس می‌تواند به استناد اصل استصحاب، حکم به بقای هبه نماید.

۳- وحدت متعلق یقین و شک: آنچه را می‌خواهیم استصحاب کنیم و مورد تردید است باید همان باشد که به آن یقین داشته‌ایم و باید موضوع قضیه متیقنه و قضیه مشکوکه واحد باشد چنان که در مثال فوق متعلق یقین و شک، هبه وارث است.

ب) جایگاه و کاربرد اصل استصحاب

بنابر آنچه گذشت اگر وجود تعهد یا دینی در زمان سابق مورد یقین باشد و در زمان لاحق شک و تردید نسبت به بقای آن تعهد یا دین حاصل شود با توسل به اصل استصحاب حکم به بقای آن می‌کنیم. این مصداق بارز استصحاب وجودی است و در مقام تفسیر قراردادها و حل‌وفصل اختلافات قراردادی به معنی اعم راهگشای بسیار مؤثری برای دادگاه می‌باشد. بدیهی است در دعاوی مطروحه در دادگاه قاضی هنگامی حق دارد به اصل استصحاب تمسک کند که با بررسی مفاد قرارداد و ایجاب و قبول طرفین و قرائن و امارات و اوضاع‌واحوال حاکم بر قرارداد و عرف و قوانین مربوطه و سایر عوامل تفسیری داخلی و خارجی نتواند به دلیل و اماره‌ی که کاشف از قصد متعاقدین باشد دست پیدا کند. در این مرحله اصل استصحاب به یاری او می‌شتابد و حسب مورد توسل به استصحاب با او کمک می‌کند که تکلیف قضیه را روشن نماید. اگر چه تمسک به استصحاب زمانی صورت می‌گیرد که راه تفسیر و کشف اراده واقعی طرفین بسته است، ولی نباید از نظر دور داشت که اصل استصحاب در تفسیر قرارداد نیز بی‌تأثیر نیست. به عنوان‌مثال در جایی که شک در وجود دین یا تعهدی وجود دارد و حالت سابقه نیز حاکی از عدم دین یا تعهد است و در حال نظر دلایل و شواهدی در خصوص وجود دین و تعهد در قرارداد مشهود است، دادرس اگرچه در این موارد ممنوع از تمسک به اصل استصحاب به جهت اینکه دلایل و امارات مثبت حق وجود دارد می‌باشد، ولی چنانچه از طریق بررسی و تفحص دلایل و امارات موجود میزان دقیق دین یا تعهد قابل احراز نباشد او وظیفه دارد که قرارداد را به گونه‌ای تفسیر نماید که کمترین دین و تعهد را برای متعهد به وجود بیاورد و این ملاک تفسیری به‌روشنی از اصل استصحاب که حکم به بقای حالت سابقه است استنباط می‌شود. اصل استصحاب در حقوق کشورهای اوپایی وجود ندارد. در حقوق ما نیز اگر چه به صراحت نامی از اصل استصحاب در مواد قانونی برده نشده است ولی با بررسی برخی مواد قانونی ملاحظه می‌شود که این اصل در تصویب قوانین مذکور مورد تبعیت قانون‌گذار قرارگرفته است. ماده ۳۵۷ قانون آیین دادرسی مصداق روشنی از اصل استصحاب است. به موجب ماده مذکور، ‌در صورتیکه حق یا دینی بر عهده کسی ثابت شد اصل، بقای آن است مگر خلافش ثابت شود. مؤلف کتاب ترمینولوژی حقوق اصول ۸۷۳ و ۱۳۳۳ قانون مدنی را نیز مبتنی بر استصحاب دانسته است. مادی ۸۷۳ قانون مدنی که در مقام بیان عدم توارث اشخاصی که از یکدیگر ارث می‌برند مگر آنکه در اثر غرق و هدم فوت کنند و تقدم و تأخر فوت هیچ یک از آن ها نیز معلوم نیست، می‌باشد، ظاهراًً مبتنی بر تعارض استصحاب حیات هر یک از فوت کنندگان با دیگری در زمان حیات یکدیگر و نتیجتا اسقاط هر دو استصحاب به جهت مخالف با معلوم اجمالی است. ماده ۱۳۳۳ قانون مدنی نیز مقرر داشته: در دعوی بر متوفی ‌در صورتیکه اصل حق ثابت‌شده و بقای آن از نظر حاکم ثابت نباشد، حاکم می‌تواند از مدعی بخواهد که بر بقای حق خود قسم یاد کند، ظاهراًً جلوه دیگری از اجرای ناقص اصل استصحاب است. و حکم به حیات غایب مفقودالاثر نیز یکی دیگر از موارد اجرای اصل استصحاب از طریق استصحاب بقای حیات غایب است. احتمالاً با بررسی بیشتری جلوه‌های دیگری از اصل استصحاب در قوانین منعکس است.

البته اصل استصحاب با آن گستردگی که در فقه مطرح است و در حقوق ما وارد نشده و در فقه نیز پیرامون اعتبار انواع آن چنانچه گفته شد اختلاف‌نظرهای فراوان وجود دارد. ولی نقش استصحاب به عنوان یک اصل عملی در حل مجهولات قضایی در ارتباط با تعیین تکلیف اختلافات حقوقی در دادگاه‌ها غیرقابل‌انکار است(صاحبی، ۱۳۷۶،۲۱۳).

گفتار سوم: جایگاه و کاربرد اصل صحت در تفسیر قراردادها

الف) جایگاه اصل صحت در عقود و قراردادها

در حقوق ایران در مواردی که قرارداد احتیاج به تفسیر دارد باید قرارداد را چنان تفسیر کرد که به اصل صحت لطمه‌ای وارد نشود و حتی‌الامکان به نفوذ معامله بینجامد و ‌در مورد الفاظ و عبارات به کار رفته نیز چه در اصل عقد و چه در شرایط ضمن عقد، باید آن معانی‌ای به کار رود که لغو و بی‌فایده جلوه‌گر نگردد و ‌بنابرین‏ لازمه اصل صحت این است که در هنگام تردید از تفسیری که منجر به بطلان عقد یا شرایط ضمن عقد می‌گردد، پرهیز شود.

1. 1. – وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِیمُ رَبِّ اجْعَلْ هَذَا الْبَلَدَ آمِنًا وَاجْنُبْنِی وَبَنِی أَنْ نَعْبُدَ الْأَصْنَامَ(الإبراهیم/۳۵) ↑

1. 1. – یوصِیکُمُ اللَّهُ فِی أَوْلَادِکُمْ لِلذَّکَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَیینِ فَإِنْ کُنَّ نِسَاءً فَوْقَ اثْنَتَینِ (النساء/۱۱) ↑

1. 1. – َلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَکُمْ مِنْ إِمْلَاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُکُمْ وَإِیاهُمْ (الأنعام/۱۵۱) ↑

1. 1. – وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَکُمْ خَشْیهَ إِمْلَاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَإِیاکُمْ إِنَّ قَتْلَهُمْ کَانَ خِطْئًا کَبِیرًا(الإسراء/۳۱) ↑

1. 1. – هَلْ یسْتَوِی الَّذِینَ یعْلَمُونَ وَالَّذِینَ لَا یعْلَمُونَ إِنَّمَا یتَذَکَّرُ أُولُو الْأَلْبَابِ(الزمر/۹) ↑

1. 1. – قَالَ لَهُ مُوسَى هَلْ أَتَّبِعُکَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِ مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْدًا(الکهف/۶۶) ↑

1. 1. – وَلَا تَقْرَبُوا مَالَ الْیتِیمِ إِلَّا بِالَّتِی هِی أَحْسَنُ حَتَّى یبْلُغَ أَشُدَّهُ وَأَوْفُوا بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ کَانَ مَسْئُولًا(الإسراء/۳۴) ↑

1. 1. – لَا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ وَبِالْوَالِدَینِ إِحْسَانًا وَذِی الْقُرْبَى وَالْیتَامَى وَالْمَسَاکِینِ (البقره/۸۳) ↑

1. 1. – یسْأَلُونَکَ مَاذَا ینْفِقُونَ قُلْ مَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَیرٍ فَلِلْوَالِدَینِ وَالْأَقْرَبِینَ وَالْیتَامَى وَالْمَسَاکِینِ (البقره/۲۱۵) ↑

1. 1. – وَیسْأَلُونَکَ عَنِ الْیتَامَى قُلْ إِصْلَاحٌ لَهُمْ خَیرٌ وَإِنْ تُخَالِطُوهُمْ فَإِخْوَانُکُمْ (البقره/۲۲۰) ↑

1. 1. – وَآتَى الْمَالَ عَلَى حُبِّهِ ذَوِی الْقُرْبَى و َالْیتَامَى… (البقره/۱۷۷) ↑

1. 1. – وَآتُوا الْیتَامَى أَمْوَالَهُمْ وَلَا تَتَبَدَّلُوا الْخَبِیثَ بِالطَّیبِ وَلَا تَأْکُلُوا أَمْوَالَهُمْ إِلَى أَمْوَالِکُمْ إِنَّهُ کَانَ حُوبًا کَبِیرًا(النساء/۲) ↑

1. 1. – وَابْتَلُوا الْیتَامَى حَتَّى إِذَا بَلَغُوا النِّکَاحَ فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْدًا فَادْفَعُوا إِلَیهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَلَا تَأْکُلُوهَا إِسْرَافًا وَبِدَارًا أَنْ یکْبَرُوا وَمَنْ کَانَ غَنِیا فَلْیسْتَعْفِفْ وَمَنْ کَانَ فَقِیرًا فَلْیأْکُلْ بِالْمَعْرُوفِ فَإِذَا دَفَعْتُمْ إِلَیهِمْ أَمْوَالَهُمْ فَأَشْهِدُوا عَلَیهِمْ وَکَفَى بِاللَّهِ حَسِیبًا(النساء/۶) ↑

1. 1. – وَإِذَا حَضَرَ الْقِسْمَهَ أُولُو الْقُرْبَى وَالْیتَامَى وَالْمَسَاکِینُ فَارْزُقُوهُمْ مِنْهُ وَقُولُوا لَهُمْ قَوْلًا مَعْرُوفًا(النساء/۸) ↑

1. 1. – وَ بِالْوَالِدَینِ إِحْسَانًا وَ بِذِی الْقُرْبَى و َالْیتَامَى…… إِنَّ اللَّهَ لَایحِبّ ُمَنْ کَانَ مُخْتَالًا فَخُورًا(النساء/۳۶) ↑

1. 1. – أَنْ تَنْکِحُوهُنَّ وَالْمُسْتَضْعَفِینَ مِنَ الْوِلْدَانِ وَأَنْ تَقُومُوا لِلْیتَامَى بِالْقِسْطِ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَیرٍ فَإِنَّ اللَّهَ کَانَ بِهِ عَلِیمًا(النساء/۱۲۷) ↑

1. 1. – َاعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُمْ مِنْ شَیءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِی الْقُرْبَى وَالْیتَامَى وَالْمَسَاکِینِ وَابْنِ السَّبِیلِ إِنْ کُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ وَمَا أَنْزَلْنَا عَلَى عَبْدِنَا یوْمَ الْفُرْقَانِ یوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ وَاللَّهُ عَلَى کُلِّ شَیءٍ قَدِیرٌ(الأنفال/۴۱) ↑

1. 1. – یسْأَلُونَکَ مَاذَا ینْفِقُونَ قُلْ مَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَیرٍ فَلِلْوَالِدَینِ وَالْأَقْرَبِینَ وَالْیتَامَى وَالْمَسَاکِینِ وَابْنِ السَّبِیلِ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَیرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِیمٌ(البقره/۲۱۵) ↑

1. 1. – وَإِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغَاءَ رَحْمَهٍ مِنْ رَبِّکَ تَرْجُوهَا فَقُلْ لَهُمْ قَوْلًا مَیسُورًا(الإسراء/۲۸) ↑

1. 1. – وَالْبُدْنَ جَعَلْنَاهَا لَکُمْ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ لَکُمْ فِیهَا خَیرٌ فَاذْکُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَیهَا صَوَافَّ فَإِذَا وَجَبَتْ جُنُوبُهَا فَکُلُوا مِنْهَا وَأَطْعِمُوا الْقَانِعَ وَالْمُعْتَرَّ کَذَلِکَ سَخَّرْنَاهَا لَکُمْ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ(الحج/۳۶) ↑

1. 1. – وَلَا یأْتَلِ أُولُو الْفَضْلِ مِنْکُمْ وَالسَّعَهِ أَنْ یؤْتُوا أُولِی الْقُرْبَى وَالْمَسَاکِینَ وَالْمُهَاجِرِینَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَلْیعْفُوا وَلْیصْفَحُوا أَلَا تُحِبُّونَ أَنْ یغْفِرَ اللَّهُ لَکُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِیمٌ(النور/۲۲) ↑

1. 1. – مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرَى فَلِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِی الْقُرْبَى وَالْیتَامَى وَالْمَسَاکِینِ وَابْنِ السَّبِیلِ کَی لَا یکُونَ دُولَهً بَینَ الْأَغْنِیاءِ مِنْکُمْ وَمَا آتَاکُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاکُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِیدُ الْعِقَابِ(الحشر/۷) ↑

1. 1. – وَفِی أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ لِلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ(الذاریات/۱۹) ↑

1. 1. – وَاعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِکُوا بِهِ شَیئًا وَبِالْوَالِدَینِ إِحْسَانًا وَبِذِی الْقُرْبَى وَالْیتَامَى وَالْمَسَاکِینِ وَالْجَارِ ذِی الْقُرْبَى وَالْجَارِ الْجُنُبِ وَالصَّاحِبِ بِالْجَنْبِ وَابْنِ السَّبِیلِ وَمَا مَلَکَتْ أَیمَانُکُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا یحِبُّ مَنْ کَانَ مُخْتَالًا فَخُورًا(النساء/۳۶) ↑

1. 1. – یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَصَابِرُوا وَرَابِطُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ(آل عمران/۲۰۰) ↑

1. 1. – وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِأَعْدَائِکُمْ وَکَفَى بِاللَّهِ وَلِیا وَکَفَى بِاللَّهِ نَصِیرًا(النساء/۴۵) ↑

1. 1. – وَاصْبِرْ عَلَى مَا یقُولُونَ وَاهْجُرْهُمْ هَجْرًا جَمِیلًا(المزمل/۱۰) ↑

پایگاه معتبر بین ­المللی اسکوپوس، جمهوری اسلامی ایران را از نظر تولید علم کشور برتر منطقه اعلام ‌کرده‌است. بعد از ایران به ترتیب کشورهای ترکیه (۲۲۳۱۱)، رژیم اشغالگر قدس (۱۰۳۶۳)، عربستان سعودی (۹۶۱۶) و مصر (۸۶۲۲) به ترتیب رتبه های ۱۹، ۲۸، ۳۴ و ۳۷ جهانی و دوم، سوم، چهارم و پنجم منطقه را به خود اختصاص داده‌اند.

رتبه های ششم تا دهم منطقه از نظر تولید علم به امارات متحده عربی (۱۷۱۰ مقاله)، اردن (۱۳۸۰ مقاله)، قطر (۱۲۵۲ مقاله)، لبنان (۱۱۲۶ مقاله) و عراق (۱۰۳۷ مقاله) تعلق دارد. رتبه­ی جهانی این کشورها به ترتیب ۶۰، ۶۳، ۶۵، ۶۷ و ۶۸ است.(سایت پایگاه اسکوپوس،۲۰۱۴).

جدول۳-۲رتبه کشورهای منطقه از نظر تولید علم ‌در سال‌ ۲۰۱۴(اسکوپوس)

اسکوپوس ۲۰۱۴

رتبه

تعدادمدرک

کشور

جهانی

منطقه

۲۵۲۱۷

ایران

۱۵

۱

۲۲۳۱۱

ترکیه

۱۹

۲

۱۰۳۶۳

رژیم اشغالگر قدس

۲۸

۳

۹۶۱۶

عربستان سعودی

۳۵

۴

۸۶۲۲

مصر

۳۷

۵

۱۷۱۰

امارات متحده عربی

۶۰

۶

۱۳۸۰

اردن

۶۳

۷

۱۲۵۲

قطر

۶۵

۸

۱۱۲۶

لبنان

۶۷

۹

۱۰۳۷

عراق

۶۸

۱۰

۷۱۰

عمان

۷۸

۱۱

۶۵۱

کویت

۸۳

۱۲

۲۸۳

سوریه

۱۰۱

۱۳

۲۳۱

یمن

۱۱۰

۱۴

۲۱۷

بحرین

۱۱۳

۱۵

۱۰-۲-۲وضعیت رده­بندی ۵ کشور برتر جهان در تولید علم(۲۰۱۱-۲۰۱۰)

کشور آمریکا در سال‌های ۲۰۱۰ و ۲۰۱۱ میلادی به ترتیب ۲۱/۲۳، ۳۲/۲۲ درصد از کل تولیدات علم دنیا را بر اساس آمار پایگاه استنادی اسکوپوس تولید ‌کرده‌است. کل تولید علم این کشور در همین پایگاه در سال‌های مذبور به ترتیب ۵۰۸ هزار و ۲۲، ۴۷۶ هزار و ۱۹ مقاله بوده است.

بر اساس پایگاه استنادی اسکوپوس، جمهوری خلق چین دومین کشور تولید کننده علم دنیا‌ است. این کشور در سال‌های ۲۰۱۰ و ۲۰۱۱ به ترتیب با تولید ۳۲۲ هزار و ۶۳۰ و ۳۳۲ هزار و ۲۸۳ مقاله در حدود ۱۵ درصد از کل تولیدات علم جهان را به خود اختصاص داده است.همچنین، مجموع تولیدات انگلستان در دو سال بررسی، با تولید حدود ۵/۶ درصد از کل تولیدات علم جهان به ترتیب ۱۴۰ هزار ۹۹۲ و ۱۳۴ هزار و ۸۶۹ مقاله است.

رتبه چهارم در پایگاه اسکوپوس به کشور آلمان تعلق دارد. این کشور با تولید حدود ۶درصد از کل تولیدات علم جهان در سال‌های ۲۰۱۰ و ۲۰۱۱ به ترتیب ۱۳۰ هزار و ۸۸۷ و ۱۲۶ هزار و ۷۹۹ مقاله در نشریات معتبر بین‌المللی منتشر ‌کرده‌است.

پنجمین تولید کنند علم، ثبت شده در اسکوپوس، کشور ژاپن است. این کشور با تولید ۲۳/۵ درصد در سال ۲۰۱۰ و ۸۷/۴ درصد در سال ۲۰۱۱ از کل تولیدات علم جهان با تولید ۱۱۴ هزار و ۵۴۴ و ۱۰۳ هزار و ۸۴۶ مقاله رتبه پنجم جهان را کسب ‌کرده‌است.(همان منبع)

جدول ۴-۲وضعیت ۵ کشور اول تولید کننده علم جهان (۲۰۱۱-۲۰۱۰)

ردیف
کشور
سال میلادی
درصد تولید علمی
تعداد مقالات
۱
آمریکا
۲۰۱۱-۲۰۱۰
۳۲/۲۲-۲۳/۲۱
۵۰۸۰۲۲۴۷۶۰۱۹
۲
چین
۲۰۱۱-۲۰۱۰
۱۵
۳۲۲۶۳۰۳۳۲۲۸۳
۳
انگلستان
۲۰۱۱-۲۰۱۰
۵/۶
۱۴۰۹۹۲۱۳۴۸۶۹
۴
آلمان
۲۰۱۱-۲۰۱۰
۶
۱۳۰۸۸۷۱۲۶۷۹۹
۵
ژاپن
۲۰۱۱-۲۰۱۰
۸۷/۴-۲۳/۵
۱۱۴۵۴۴۱۰۳۸۴۶

۱۱-۲-۲گستره پژوهش در دانشگاه فرهنگیان و راه کارهای توسعه آن

اغلب این پرسش از سوی افراد مختلف مرتبط با دانشگاه فرهنگیان مطرح می شودکه پژوهش در این دانشگاه دارای کدام قلمرو و گستره است. دانشگاه باید حامی کدام فعالیت­های پژوهشی باشد ؟ تأمل و ‌پاسخ‌گویی‌ ‌به این پرسش نکته­ای بسیار مهم ‌و استراتژِیک محسوب می­ شود، چرا که تعیین محدوده­ پژوهش، جهت­گیری­های اساسی این حوزه را مشخص می­سازند. اگر حوزه پژوهش در دانشگاه تعریف شود، فعالیت­هایی همچون همایش­ها، سخنرانی­های علمی، نشر مجلات ‌و کتاب­ها، اجرای طرح­های پژوهشی وسایر فعالیت­ها در این حوزه، تابع این محدوده خواهند بود وانتظارات در این زمینه را متعادل ومتناسب با نیاز­ها خواهند ساخت. ‌بنابرین‏، ارائه تعریفی روشن­تر از ابعاد کلی پژوهش در دانشگاه از هدر دادن منابع انسانی ومادی پژوهش جلوگیری خواهد نمود(ساکی،۱۳۹۳).

دانشگاه فرهنگیان مسئولیت تربیت معلم را بر عهده دارد. وجه تمایز این دانشگاه از سایر ‌دانشگاه­ه­ها همان تربیت معلم است. بر این اساس تربیت معلم می‌تواند حد و مرز پژوهش در دانشگاه فرهنگیان باشد .اما تربیت معلم به ‌عنوان حوزه­ای میان رشته­ای دامنه­ای گسترده از موضوعات را در بر ‌می‌گیرد و به همین ترتیب ، گستره­ای وسیع دارد. پژوهش در تربیت معلم هر موضوعی را که به تربیت و آماده سازی معلمان مرتبط است را در بر می‌گیرد (همان منبع،۱۳۹۳).

پژوهش در این دانشگاه در هشت دسته کلی طبقه بندی می­گردد که هر یک ناظر بر بخشی از نیازهای موجود ‌می‌باشد .

• دسته نخست: با محوریت برنامه ­های درسی، آموزش ویاد گیری

پژوهش­های ناظر به تولید و تدوین یا روز آمد سازی و کار­آمد سازی برنامه های درسی – آموزشی،تولید مواد و منابع آموزشی ( کتاب های درسی ) بر مبنای درسی و در قالب طرح پژوهشی

• دسته دوم: فرایند­ها

پژوهش­های ناظر به برنامه درسی اجرا شده در ابعاد مرتبط با دانشجو، حس، نگاه ونظر،استاد، کیفیت آموزش، نو­آوری­های آموزشی، پژوهشی، کتب و منابع درسی – آموزشی،کیفیت خدمات آموزشی، کتابخانه ، اینترنت، دسترسی به منابع علمی،کیفیت کارورزی

• دسته سوم : نتایج و برآیند ها

پژوهش های ناظر به برنامه درسی کسب شده – تجربه شده از بعد عملکرد­ها ( به ویژه در سطح کلاس درس)،از بعد جو و بافت فرهنگی حاکم بر محیط( برنامه درسی پنهان )، کیفیت زیست ‌و پیام­های مستتر در آن (نتایج زیست در کلاس درس، خوابگاه، فضا­های ورزشی، فضای باز، در کانون­ها ‌و انجمن­ها)کسب شایستگی­های حرفه­ای، سنجش صلاحیت­های حرفه­ایعملکرد در مدرسه در مقاطع زمانی مختلف .

• دسته چهارم: تصمیم ­گیری – مدیریتی

پژوهش های­مربوط به تصمیم ­گیری­های مدیریتی و با هدف ارتقاءسطح کیفی خدمات پشتیبانی به گروه ­های ذینفع ( دانشجویان، کارکنان واستادان)

• دسته پنجم: پژوهش­های نظرورزانه و آینده­پژوهانه

ناظر به تحول در عرصه نظر و نظرورزی در ابعاد مختلف تربیت معلم در سطح ملی نظرورزی درباره تجولات ممکن در رویه­ ها و سیاست­های جاری تربیت معلم در ایران

• دسته ششم: پژوهش­های بین ­المللی

مشارکت در پروژه­ های بین ­المللی تربیت معلم در سطح ملی، رصد کردن تجربیات جهانی در حوزه رویکرد­ها وعملکرد­ها – نو آوری­ها­ی برنامه­ای، سازمانی ‌و ساختاری

• • دسته هفتم: پژوهش­های دانشجویی

• 1. فرهنگ بهبود کیفیت

فرهنگ سازمانی باید به طور مداوم به منظور تشویق بازخورد کارکنان مدرنیزه شود. کارکنانی را که دارای دانش با ارزش هستند با آغوش باز بپذیرید . به کسانی که حرکت روزانه کسب و کار شما را به صورت فرایند حفظ می‌کنند، گوش دهید. اگر کارمندانی هستند که برای چگونگی پیشرفت عملیات سازمان ایده ای دارند، آن ها نیاز دارند که مدیران به ایده های آن ها احترام بگذارند.

• 1. بهبود مستمر در فرایند

هنوز هیچ جایگاه ثابتی وجود ندارد. اگر شما رو به جلو حرکت نکنید، شما در حال حرکت به عقب هستید. مدیریت کیفیت جامع یک فرایند مستمر است نه یک برنامه. این امر مستلزم بهبود مستمر در تمام سیاست های مرتبط، روش ها و کنترل های ایجاد شده توسط مدیریت است. باید یک تلاش مستمر برای بهبود مهارت به طور ثابت در تمام حوزه ها وجود داشته باشد، حتی اگر برخی از این پیشرفت ها کوچک باشند.

• 1. تمرکز بر روی نیازمندی های مشتریان

در بازار ( اقتصاد ) امروز انتظار و نیاز مشتریان، کالا ها و خدمات کامل و بدون نقص است. تمرکز بر روی نیاز های مشتریان به منظور ایجاد روابط با مشتریان برای بقای بلند مدت، قابل توجه و ضروری است . مردم کسب و کار خود را بر اساس احساساتِ شان انجام می‌دهند. رقبا همیشه یک خطر به حساب می‌آیند. مشتریان خود را همیشه نزدیک و خوشحال نگه دارید. مطمئن شوید که نیاز های مشتریان به طور کامل مستند و درک شده است و برای هر کسی ( از مجموعه شما ) قابل محاسبه و لمس می‌باشد.

• 1. کنترل مؤثر

این ضروری است که عملکرد کسب و کار خود را نظارت و اندازه گیری کنید. فراموش کردن این نکته که چند بار در سال کار یک کارمند با پروسه کنترل شده مطابقت نداشته و یا چند بار یک قطعه از ابزار آلات با نگهداری های بی برنامه به زمین افتاده است، آسان خواهد بود. اگر مستندات به طور دقیق نگهداری شوند، شما قادر خواهید بود مناطق مورد نظر را به طور عینی برای بهبود و تمرکز بر تلاش هایتان، بررسی کنید. جایی که بیشترین بازگشت زمان ومنابع مالی را به همراه خواهد داشت.

۵- ناصر جابنون^[۴۸] در مقاله خود تحت عنوان « ساختار سازمانی برای مدیریت کیفیت جامع مشتری گرا^[۴۹] » در سال ۲۰۰۵ اشاره ‌کرده‌است که: « نتایج تحلیل عاملی در هفت بعد شامل شبکه فرایند، ساختار مکانیکی، ساختار کلاسیک، رسمیت، ریسک گریزی، ساختار عالی و پیچیدگی بررسی شده است. نتایج نشان می‌دهد که ابعاد شبکه فرایند و ساختار آلی از اجرای مدیریت کیفیت جامع مشتری گرا پشتیبانی می‌کند در حالی که ساختار مکانیکی، ریسک گریزی و پیچیدگی به عنوان موانع اجرای آن می‌باشند. دانشگاهیان ارزش بیشتری برای ابعاد شبکه فرایند و ساختار آلی نسبت به مدیران کیفی قائل شده اند. اعراب و خاور دور نگاه مثبت تری نسبت به کشور های اروپایی، آمریکایی و استرالیایی به ساختار مکانیکی دارند، که این اختلاف ممکن است در تفاوت بین فرهنگ- های ملی آن ها باشد .»

او در ادامه آورده است که: « تناسب بین استراتژی و ساختار سازمانی برای موفقیت هر استراتژی ضروری است. بسیاری از نویسندگان، شکست طرح های مدیریت کیفیت جامع را به خاطر وجود ساختار های سازمانی ِ که با مدیریت کیفیت جامع ناسازگار هستند، نسبت داده‌اند .»

۶- نایانتارا پادهی^[۵۰] در مقاله خود تحت عنوان « هشت عنصر مدیریت کیفیت جامع^[۵۱]» در سال ۲۰۱۰ قید ‌کرده‌است که: « مدیریت کیفیت جامع یک رویکرد مدیریت است که از سال ۱۹۵۰ آغاز شده است و به طور مداوم از اوایل سال ۱۹۸۰ محبوب تر شده است. »

کیفیت جامع شرح فرهنگ، نگرش و سازمان یک شرکت است که تلاش می‌کند تا خود را، با محصولات و خدمات که راضی کننده نیاز مشتریان است، به آن ها ارائه کند( معرفی کند). فرهنگ مستلزم کیفیت در تمام حوزه های عملیاتی شرکت با انجام دادن درست آن ها در اولین بار و برطرف کردن نواقص و ضایعات از عملیات شرکت می‌باشد.

برای اجرای موفق مدیریت کیفیت جامع هر سازمان باید بر روی هشت عنصر کلیدی زیر تمرکز کند:

• 1. 1. اصول اخلاقی^[۵۲]
  1. 1. تمامیت^[۵۳]
  1. 1. اعتماد^[۵۴]
  1. 1. آموزش^[۵۵]
  1. 1. کار دسته جمعی^[۵۶]
  1. 1. رهبری^[۵۷]
  1. 1. به رسمیت شناختن^[۵۸]
  1. ارتباط^[۵۹]

۷- ترز اِ. جوینر^[۶۰] در مقاله خود تحت عنوان « مدیریت کیفیت جامع و عملکرد، نقش حمایت سازمان و همکار^[۶۱]» در سال (۲۰۰۵ ) به دنبال پیدا کردن رابطه بین میزان اجرای مدیریت کیفیت جامع و عملکرد سازمانی و میزان تأثیر حمایت سازمان و همکار بر روی روابط عملکرد و مدیریت کیفیت جامع می‌باشد.

نتایج حاصل از تحلیل داده ها حاکی از یک رابطه مثبت بین میزان اجرای شیوه های مدیریت کیفیت جامع و عملکرد سازمانی است. همچنین در این مطالعه ‌به این نتیجه رسید که حمایت ( پشتیبانی ) همکاران و سازمان، رابطه بین اجرای مدیریت کیفیت جامع و عملکرد سازمانی را تعدیل می‌کند.

۲-۹ . مدل مفهومی پژوهش

اجرای مدیریت کیفیت جامع













شکل ۲ – ۴ مدل مفهومی پژوهش

۲-۱۰ . خلاصه فصل :

در این فصل ادبیات ساختار سازمانی، مؤلفه های آن، کیفیت و مدیریت کیفیت جامع مورد بررسی قرار گرفت. در بخش اول به بررسی تعریف ساختار سازمانی، عوامل تعیین کننده آن، سازمان رسمی و مؤلفه های رسمی ساختار سازمانی پرداخته شد. سپس محدودیت های ساختارهای سنتی مرور شد. در بخش دوم به بررسی ادبیات مدیریت کیفیت جامع، مفهوم کیفیت، مفهوم مدیریت کیفیت جامع، مشخصات اصلی مدیریت کیفیت جامع و پیشینه مدیریت کیفیت جامع و پیشگامان آن پرداخته شد. سپس عناصر ساختاری مدیریت کیفیت جامع و مراحل اجرایی آن مرور شد. در ادامه تفاوت مدیریت کیفیت جامع و مدیریت سنتی و مقایسه آن ها بررسی شد. سپس اصول اجرایی مدیریت کیفیت و رویه های اجرایی آن مورد بررسی قرار گرفت و در پایان بخشی از مطالعات انجام شده مرور شد.

فصل سوم

روش پژوهش

۳-۱٫ مقدمه

بعد از تکمیل و به پایان رسیدن مرور ادبیات (پژوهش کتابخانه ای)، به منظور اجرای مرحله دوم پژوهش (پژوهش می‌دانی) و در جهت درک رابطه بین پیاده سازی مراحل مختلف مدیریت کیفیت جامع و مؤلفه های ساختار سازمانی پرسشنامه ای تنظیم شد.

تحقیق می‌دانی حاضر شامل سه مرحله می‌باشد:

مرحله اول: طراحی و تنظیم پرسشنامه، بررسی قابلیت، پایایی^[۶۲] و روایی^[۶۳] آن.

مرحله دوم: انتخاب مناسب نمونه ها و توزیع پرسشنامه بین اعضای نمونه.

مرحله سوم: تجزیه و تحلیل داده ها و نتیجه گیری.

۳-۲٫ روش پژوهش

• . Mileti, D. S. ↑

1. 1. . Haworth, N., Mulvihill, C., & Symmons, M. ↑

1. 1. . Deery, H. A. & Fildes, B. N. ↑

1. 1. . McKenna, F., & Crick, J. ↑

1. 1. . Smith, S. S., Horswill, M. S., Chambers, B., & Wetton, M. ↑

1. 1. . Mayhew, D.R., & Simpson, H.M. ↑

1. 1. . Milech, D., Glencross, D., & Hartley, L. ↑

1. 1. . Horswill, M. S., Marrington, Sh. A., McCullough, C. M. Wood, J. Pachana, N. A., McWilliam, J. & Raikos, M. K. ↑

1. 1. . Anstey, K. J., Horswill, M. S., Wood, J. M. & Hatherly, C. ↑

1. 1. . Underwood, G., Crundall, D. & Chapman, P. ↑

1. 1. . Helman,S. ↑

1. 1. . ability to read the road ↑

1. 1. . Mills, K.L., Hall, R.D., McDonald, M., and Rolls, G.W.P., ↑

1. 1. . Haworth, N., Symmons, M., & Kowadlo, N. ↑

1. 1. . McKenna, F. P. ↑

1. 1. . Endsley, M. R. ↑

1. 1. . conperhension ↑

1. 1. . Borowsky, A., Shinar, D., & Oron-Gilad, T. ↑

1. 1. . Strecher, V. J. Bauermeister, J. A., Shope, J. T., CHANG, C., Newport-Berra, M. C., Giroux, A. & Guay, E

      ↑

1. 1. . Sagberg, F., Bjørnskau, T. ↑

1. 1. . Grayson, G.B., Maycock, G., Groeger, J.A., Hammond, S.M. & Field, D.T. ↑

1. 1. . Vlakveld, W. P. ↑

1. 1. . Chaplin, K. & Smith, A. ↑

1. 1. . Haworth, N. L., & Mulvihill, C. ↑

1. 1. . Wallis, T. S. A. ↑

1. 1. . Lim, P. C., Sheppard, E. & Crundall, D. ↑

1. 1. . Wetton, M., Horswill, M., Hatherly, C., Wood, J. M., Pachana, N. A., & Anstey, K. J. ↑

1. 1. . Pradhan, A., Simons-Morton, B., Lee, S., & Klauer, S. ↑

1. 1. . Sümer, N., Ünal, A. B., & Birdal, A. ↑

1. 1. . Drummond, A. E. ↑

1. 1. . Finn, P. & Bragg, B. W. E. ↑

1. 1. . Tränkle, U., Christhard, G., & Metker, T. ↑

1. 1. . Benda, H. & Hoyos, C. G. ↑

1. 1. . Soliday, S. M. ↑

1. 1. . SWOV Fast sheet (Institute for road safety research) ↑

1. 1. . Hill, A. ↑

1. 1. . Eriksson Thörnell, E. ↑

1. 1. . Pelz, D. C. Krupat, E. ↑

1. 1. . Quimby, A.R. & Watts G.R. ↑

1. 1. . Quimby, A.R., Maycock, G. Carter, I.D., Dixon, R. & Wall, J.G. ↑

1. 1. . Ogawa, Y., Nishiumi, M., Tanaka, Y., Okudaira, S. & Nishimatsu, S. ↑

1. 1. . Renge, K. ↑

1. 1. . Congdon, P. ↑

1. 1. . Bina, M., Graziano, F., & Bonino, S. ↑

1. 1. . A Scrimgeour, A., Szymkowiak, A., Hardie, S. & Scott-Brown, K. ↑

1. 1. . Horswill, M. S., Taylor, K., Newnamb, S., Wettona, M. & Hill, A. ↑

1. 1. . Boufous, S., Ivers, R., Senserrick, T. & Stevenson, M. ↑

1. 1. ۲٫ Finn, P., & Bragg, B. W. ↑

1. 1. . McKnight, A. G. & McKnight, A. S. ↑

1. 1. . Arnett, J. J. ↑

1. 1. . DeJoy, D. M. ↑

1. 1. . Gregersen, N. P. ↑

1. 1. . Peck, R. C. ↑

1. 1. . Masten, S.V. ↑

1. 1. . risk acceptance ↑

1. 1. . Underwood, G., Phelps, N., Wright, C., Van Loon, E., & Galpin, A. ↑

1. 1. . Sagberg, F ↑

1. 1. . Gregersen, N. P. & Bjurulf, P. ↑

1. 1. . Stradling, S. & Meadows, M. ↑

1. 1. . Mourant, R. R. & Rockwell, T. H. ↑

1. 1. . Falkmer, T. & Gregersen, N. P. ↑

1. 1. . Bailey, T. J. ↑

1. 1. . glance ↑

1. 1. . fixate ↑

1. 1. . Kowler, E ↑

1. 1. . scan ↑

1. 1. . adjusting the visual strategy to the driving environment ↑

1. 1. . keeping an eye on other road users that might behave hazardously considering the circumstances ↑

1. 1. . spotting hidden dangers ↑

1. 1. . appraising the entire traffic situation ↑

1. 1. . Crundall, D., Chapman, P., Trawley, S., Collins, L., Van Loon, E., Andrews, B., & Underwood, G. ↑

1. 1. . dividing and focusing attention ↑

1. 1. . being able to scan indications of approaching hazards ↑

1. 1. . Garay-Vega, L. & Fisher, D. L. ↑

1. 1. . detecting and appraising signals of loss of control ↑

1. 1. . Fuller, R. ↑

1. 1. . Evans, T., & Macdonald, W. ↑

1. 1. .road-reading ↑

1. 1. . expressive ↑

1. 1. . Fitzgerald, E. S. & Harrison, W. A. ↑

1. 1. . Shanmugaratnam, S., Kass, S.J., & Arruda, J.E ↑

1. 1. . Anstey, K. J., Wood, J., Lord, S., & Walker, J. G. ↑

1. 1. . Riding, R. & Rayner, S. ↑

1. 1. . Cassidy, S. ↑

1. 1. . Ford, N., Wood, F. & Walsh, C. ↑

1. 1. . Dong, Y. & Lee, K. P. ↑

1. 1. . Goldstein, K. M. & Blackman, S. ↑

1. 1. . Chen, S. Y. & Ford, N. J. ↑

1. 1. . Nisbett, E., & Norenzayan, A. ↑

1. 1. . Nisbett, R. E., Peng, K., Choi, I., Norenzyan, A. ↑

1. 1. . Barbosa, S. D., Gerhardt, M. W., & Kickul, J. R. ↑

1. 1. . Wholist-Analytic ↑

1. 1. . Verbal-Imagery ↑

1. 1. . F. Fallon ↑

1. 1. . Choi, I., Koo, M., & Choi J. A. ↑

1. 1. . Evens, J. S. B. T. ↑

1. 1. . Dian, N. ↑

1. 1. . attention ↑

1. 1. . attribute ↑

1. 1. . categorization ↑

1. 1. . memory ↑

1. 1. . logical reasoning ↑

1. 1. . tolerance of contradiction ↑

1. 1. . attention: Field Versus Parts ↑

1. 1. . Hedden, T., Ji, L., Jing, Q., Jiao, S., Yao, C., Nisbett, R. E., et al. ↑

1. 1. . Ji, L., Peng, K., & Nisbett, R. E ↑

1. 1. . Masuda, T. ↑

1. 1. . Chua et al ↑

قانون گذار با تصویب قانون ثبت آثار ملی در سال ۱۳۵۲ و لایحه جلوگیریاز انجام حفاری های غیر مجاز در سال ۱۳۵۸ معیار مقرر درماده ۱ قانون راجع به حفظ آثار ملی را تغییر داد، بدین صورت که قانون ثبت آثار ملی به وزارت فرهنگ و هنر وقت اجازه داد که آثار غیر منقولی را از نظر تاریخی یا شئون ملی واجد اهمیت می‌باشد را صرف نظر از تاریخ ایجاد یا پیدایش درعداد آثار ملی بهثبت برساند.

بند ۳ لایحه قانون جلوگیری از انجام حفاری های غیر مجاز نیز اشیای عتیقه را اشیایی دانست که طبق ضوابط بین‌المللی یکصد سال یا بیشتر از تاریخ ساخت یا ایجاد آن گذشته باشد و در نهایت مطابق ماده ۱ آیین نامه اموال فرهنگی ، هنری وتاریخی به اموال گفته می شود که از نظر علمی ، تاریخی ، فرهنگی ، باستان شناسی ، دیرین شناسی و هنری حائز اهمیت بوده و بیش از یکصد سال از تاریخ ساخت یا ایجاد آن گذشته باشد.

افزون براین، بنا بر ماده ۱ قانون راجع به حفظ آثار ملی صرفاً آثار صنعتی، ابنیه و اماکنی را می توان آثار ملی محسوب نمود که در مملکت ایران احداث شده باشد.

بااین حال، صرف اینکه آثاری دارای قدمت تاریخی بوده و در مملکت ایران احداث شده باشد موجب نمی شود که متصف به وصف میراث فرهنگی گردد. برای آنچه میراث فرهنگی خوانده می شود بیش از قدمت و محل ساخت یا ایجاد آن حمل یک پیام یا ارزش ضروری است. هرچند از زمان تصویب قانون راجع به حفظ آثار ملی همواره قدمت اثر به عنوان معیاری مهم در شناخت میراث فرهنگی به کار رفته است اما اساساً معیار، اصل شناسایی نبوده است بلکه دارا بودن ارزش های علمی، تاریخی، فرهنگی، باستان شناسی، دیرین شناسی و غیره نیز بسیار حائز اهمیت است. ‌بنابرین‏ با توجه به معیارهای مذکور می توان بیان داشت که میراث فرهنگی به آثاری اطلاق می شود که یکصد سال یا بیشتر از تاریخ ساخت یا ایجاد آن گذشته یا صرفنظر از تاریخ ایجاد یا پیدایش آن آثار غیر منقولی می‌باشد که به تشخیص سازمان میراث فرهنگی از نظر تاریخی یا شئون ملی ایران واجد اهمیت باشد.^[۳]

ایتالیا

قانون حفاظت از میراث فرهنگی و طبیعی مصوب ۲۲ ژانویه ۲۰۰۴ ایتالیا، میراث فرهنگی را متشکل از اموال فرهنگی و آثار طبیعی دانسته است.^[۴]

بند ۲ ماده ۲ این قانون مقرر داشته است که اموال فرهنگی به اشیای منقول و غیرمنقول اطلاق می‌‌گردد که مطابق مواد ۱۰ و ۱۱ دارای ارزش هنری، تاریخی، باستان‌شناختی یا انسان‌شناختی بوده یا به موجب سایر قوانین و مقررات نشانگر ارزش‌های تمدن ایتالیا باشد. ماده ۱۰ نیز مبادرت به تعریف اموال فرهنگی و بیان مصادیق آن نموده است.

‌بر اساس این ماده:

۱٫ اموال فرهنگی به اشیاء منقول و غیرمنقول متعلق به دولت و سایر نهادهای حکومتی، مؤسسات عمومی و انجمن‌های غیرانتفاعی خصوصی که دارای ارزش هنری تاریخی، باستان‌شناختی می‌باشد اطلاق می‌شود.

۲٫ اموال فرهنگی همچنین شامل موارد ذیل می‌شود:

الف) مجموعه های موزه‌ها، نگارخانه‌های عکس، گالری‌های هنری و نمایشگاه های متعلق به دولت و سایر نهادهای حکومتی؛

ب) بایگانی‌ها و اسناد منفرد دولتی؛

ج) مجموعه های کتب کتابخانه‌های دولتی.

۳٫ اموال فرهنگی مشروط به صدور اعلامیه مقرر در ماده ۱۲ موارد ذیل را نیز در برخواهد گرفت:

الف) اشیای منقول و غیرمنقول متلعق به اشخاصی غیر از نهادهای مذکور در بند ۱ که دارای ارزش هنری، تاریخی، باستان‌شناسی و دیرین‌شناسی فوق‌العاده‌ای باشد؛

ب) بایگانی‌ها و اسناد منفرد متعلق به اشخاص خصوصی که دارای ارزش تاریخی بسیار با اهمیت باشد؛

ج) مجموعه های کتب متعلق به اشخاص خصوصی که ارزش فرهنگی استثنایی داشته باشد؛

د) اشیای منقول و غیرمنقول به هر کس که تعلق داشته باشد که به دلیل اشاره آن به تاریخ سیاسی یا نظامی، تاریخ ادبیات، هنر، فرهنگ عمومی یا شهادت به ماهیت و تاریخ مجموعه های عمومی یا مؤسسات مذهبی دارای ارزش فوق‌العاده یا اهمیت می‌باشد؛

هـ) مجموعه یا دسته‌ای از اشیاء که به دلیل ویژگی‌های سنتی و خاص محیطی نمونه متمایزی از جنبه هنری و تاریخ مصوب می‌شوند.

۴٫ اشیای مورد اشاره در بندهای ۱ و ۳ (الف) شامل:

الف) اشیایی که به تمدن‌های اولیه مربوط است؛

ب) اشیای دارای ارزش سکه‌شناختی؛

ج) نسخه های خطی، دست‌نوشت‌ها، کاغذها و کتب؛

د) نقشه‌های جغرافیایی و قطعات موسیقی نادر و گران‌بها؛

هـ) عکس‌ها با نگاتیو و قالب‌های آن، فیلم‌های ضبط شده و به طور کلی تجهیزات صوتی و تصویری با ارزش؛

و) ویلاها، پارک‌ها و باغ‌های دارای ارزش هنری و تاریخی؛

ز) میادین عمومی، خیابان‌ها، جاده‌ها و دیگر فضاهای بیرونی شهری دارای جنبه‌های هنری و تاریخی؛

ح) محوطه‌های معدنی که گویای جنبه‌های تاریخی و انسان‌شناختی می‌باشد؛

ت) کشتی‌ها و شناورهای با ارزش هنری، تاریخی و انسان‌شناختی؛

ی) انواع معماری روستایی دارای ارزش تاریخی و انسان‌شناختی که شاهدی بر اقتصاد سنتی روستایی است.

۵٫ بدون خدشه به مقررات مواد ۶۴ و ۱۷۸به اشیای مورد اشاره در بندهای ۱ و الف و هـ بند ۳ که کار هنرمندان در قید حیات می‌باشند یا بیش از ۵۰ سال از ایجاد آن ها نمی‌گذرد اموال فرهنگی اطلاق نمی‌شود».

همچنین ماده ۱۱ این قانون مواردی همچون اماکن عمومی، استودیوی هنرمندان،‌ آثار معاصر معماری دارای ارزش‌های هنری، وسائط نقلیه که بیش از ۷۵ سال قدمت دارند و آثار نقاشی، مجسمه‌سازی و دیگر آثار هنری خلق شده توسط نویسندگان در قید حیات که کمتر از ۵۰ سال قدمت دارند را در صورت وجود شرایط لازم در قوانین مربوطه اموال فرهنگی قلمداد ‌کرده‌است.

ماده فوق‌الذکر اشعار داشته است: «بدون خدشه به اعمال مقررات ماده ۱۰ اشیاء ذیل نیز در صورت وجود شرایط لازم مقرر در قوانین مربوطه اموال فرهنگی محسوب می‌شوند: الف- دیوارنگاری‌ها، سپرهای نشان‌دار، دیوار نوشته ها، پلاک‌ها، کتیبه‌ها، پرستش‌گاه ها و دیگر تزئینات ساختمانی، در معرض دید عموم گذاشته شوند یا خیر، مذکور در بند ۱ ماده ۵۰؛ ب- استودیوهای هنرمندان مذکور ماده ۵۱؛ ج- موزه‌های عمومی مذکور در ماده ۵۲؛ د- نقاشی‌ها، مجسمه‌ها، هنرهای گرافیک و هر گونه هنری که خالق آن ها زنده بوده و قدمت آن ها کمتر از ۵۰ سال است، مذکور در مواد ۶۴ و ۶۵؛ هـ- کارهای معماری معاصر دارای ارزش هنری خاص مذکور در ماده ۳۷؛ و- عکس‌ها به همراه نگاتیوها و قالب‌های آن ها، نمونه های کارهای سینمایی، مواد سمعی و بصری یا سکانس‌هایی از تصاویر در حال حرکت، مستندهای وقایع،‌ شفاهی مذکور در ماده ۶۵ به هر شکلی که تولید شده‌اند و قدمت آن ها بالای ۲۵ سال است؛ ز- وسایل حمل و نقل مذکور در ماده ۶۵ و بند ۲ ماده ۶۷ که قدمت آن ها بیش از ۷۵ سال است. ح- اموال و ابزارهای دارای ارزش تاریخ علم و فن‌آوری مذکور در ماده ۶۵ که قدمت آن بیش از ۵۰ سال است؛ ت- بقایای تعیین‌شده به موجب قوانین لازم‌الاجرا راجع به حمایت از میراث تاریخی جنگ جهانی اول مندرج در بند ۲ ماده ۵۰».

ترکیه

سرمایه فکری به دلیل اهمیت عناصر تشکیل دهنده آن سرمایه انسانی، سرمایه ساختاری، سرمایه مشتری ،سرمایه فیزیکی تأثیر قابل توجهی بر عملکرد سازمان‌ها خواهد داشت.(زاهدی،م و لطفی زاده،ف.۱۳۸۹،۶۳-۳۹). پژوهش ها و تحقیقات فراوان در زمینه تأثیر سرمایه فکری بر عملکرد مالی شرکت ها صورت گرفته است که می‌تواند به تحقیق (باسی و بورن ، ۱۹۹۹، ۴۳۲- ۴۱۴) ^[۱].در امریکا انجام شده است اشاره کرد. از سوی دیگر دنیای امروز، اقتصاد صنعتی را پشت سر گذاشته و وارد اقتصاد مبتنی بر دانش شده است . اقتصاد مبتنی بر دانش اقتصادی است که در آن تولید و بهره وری از دانش، نقش اصلی را در فرایند ایجاد ثروت ایفا می‌کند (چن و همکارانش ، ۲۰۰۵، ۳۹۶-۳۸۵)^[۲]. یکی از ویژگی های متمایز اقتصاد مبتنی بر دانش، جریان هنگفت سرمایه گذاری در سرمایه انسانی و تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات است. اقتصاد دانش جدید به گونه بلقوه منابع نامحدودی ارائه می‌کند؛ زیرا ظرفیت انسانی برای ایجاد دانش نامحدود است . دارایی های نامشهود و سرمایه فکری سریعاً مکمل دارایی های فیزیکی می‌شوند.

سرمایه فکری شامل حاصل جمع دانش اعضای یک سازمان و کاربرد عملی دانش سازمان است) روس و روس ۱۹۹۷،۴۲۶-۴۱۳).^[۳] به بیان دیگر، سرمایه فکری عبارت است از مواد فکری از قبیل دانش و اطلاعات و مالکیت (دارایی) معنوی وتجربه که باعث ایجاد ثروت می‌شوند(استیوارت،۱۹۹۷)^[۴] . این تحقیق به دنبال بررسی روابط متقابل بین اجزای سرمایه فکری و اثرات آن برعملکرد سازمانی در بورس اوراق بهادار تهران می‌باشد. و از آنجا که سرمایه فکری مورد علاقه ‌گروه‌های متعددی همچون سهام‌داران، مدیران، پژوهش گران و سیاستمداران است، لذا اهمیت این پژوهش ، برجسته کردن نقش سرمایه فکری در ارزیابی عملکرد مدیران شرکت های پذیرفته شده در بورس است تا بدین وسیله نتوانند از سرمایه فکری خود بیشترین بهره برداری را داشته باشند. همچنین یافته های این پژوهش به مدیریت بهتر سرمایه فکری نیز کمک می کند.

۱-۱- بیان مسأله پژوهش

امروزه برای فراهم نمودن حداکثر شرایط لازم برای دستیابی به اهداف و استراتژی ها، سازمان‌ها نه تنها باید دارایی های نامشهود خود را شناسایی، اندازه گیری و مدیریت کنند بلکه می بایست همواره سعی کنند تا این گونه دارایی ها را به طور مستمر ارتقا و بهبود بخشند. واقعیت این است که سازمان‌هایی که نتوانند دارایی های دانشی خود را به طور مستمر ارتقا دهند، بقاء خود را با خطر از دست دادن و فنای خود، مبادله خواهند کرد.سرمایه فکری یک دانش سازمانی وسیع و گسترده است که مخصوص و منحصر به فرد، برای هر سازمان است که به آن اجازه می‌دهد که به طور پیوسته خود را با شرایط در حال تغییر انطباق دهد. سرمایه فکری به دلیل اهمیت عناصر تشکیل دهنده آن سرمایه انسانی، سرمایه ساختاری و سرمایه مشتری تأثیر قابل توجهی بر عملکرد سازمان‌ها خواهد داشت.(زاهدی،م و لطفی زاده،ف.۱۳۸۹،۳۹-۶۳). از طرفی ریسک یعنی هر پدیده ای که بتواند نتیجه حاصل از آنچه سرمایه گذار انتظار دارد را منحرف سازد.ریسک به دونوع نگرشی تقسیم بندی می شود ۱-نگرش بنیادی : ۱-۱ریسک های مالی (بازار سرمایه)، ریسک های تجاری(بازار محصول). ۲-۱ ریسک های مالی ، ریسک های غیر مالی ۲- نگرش نظریه نوین پرتفوی : ریسک های سیستماتیک ، ریسک های غیر سیستماتیک(راعی و سعیدی، ۱۳۸۵، ۹۳).

طبق دیدگاه مبتنی بر منابع شرکت، سرمایه فکری منابع مهمی هستند که شرکت ها را قادر به ایجاد مزیت رقابتی و عملکرد مالی برتر می نمایند.اندازه گیری سرمایه فکری به طور کامل و دقیق، می‌تواند ارزش و عملکرد شرکت‌ها را اندازه گیری کند چون در یک جامعه مبتنی بر دانش ، دانش بخش مهمی از ارزش یک کالا و نیز بخش مهمی از ثروت یک شرکت را تشکیل می‌دهد، و در نهایت باید گفت که شرکت‌ها نه تنها نیاز دارند تا دارایی های نامشهود خود را شناسایی ، اندازه گیری و مدیریت کنند، بلکه باید همواره سعی کنند تا این دارایی های نامشهود را به طور مستمر بهبود بخشند. به دلیل افزایش اهمیت نسبی سرمایه- های فکری (به عنوان مهم ترین بخش از سرمایه های کل شرکت ) در سود آوری پایدار و مستمر و بلند مدت ، اکثر شرکت ها در پی یافتن جواب هایی مناسب برای سؤالات اساسی زیر هستند.

۱- آیا رابطه ی معنی داری میان سرمایه های فکری با ریسک سیستماتیک شرکت ها و صنایع مختلف فعال در بورس اوراق بهادار وجود دارد.

۲- آیا رابطه ی معنی داری میان میزان سرمایه های ساختاری با ریسک سیستماتیک شرکت ها و صنایع مختلف فعال در بورس اوراق بهادار وجود دارد .

۳- آیا رابطه ی معنی داری میان میزان سرمایه های انسانی با ریسک سیستماتیک شرکت ها و صنایع مختلف فعال در بورس اوراق بهادار وجود دارد .

۴- آیا رابطه ی معنی داری میان میزان سرمایه های فیزیکی با ریسک سیستماتیک شرکت ها و صنایع مختلف فعال در بورس اوراق بهادار وجود دارد .

۵- آیا اندازه شرکت بر روابط سرمایه فکری با ریسک سیستماتیک تأثیرگذار است.

۵-۱- اهمیت و ضرورت پژوهش

همان‌ طور که در مباحث قبل بیان شد امروزه نحوه استفاده از دارایی های نامشهود تأثیر بسیار مهمی بر بقا و موقعیت سازمان‌ها دارد به طوری که این موضوع باعث به وجود آمدن حوزه مطالعاتی و تحقیقاتی جدیدی در مدیریت شده است. مار^[۵] و همکارانش دلایلی را برای توجه و اندازه گیری سرمایه فکری برشمردند که عبارت است از :

۱- کمک رساندن به سازمان‌ها برای تنظیم استراتژیها

۲- ارزیابی اجزای استراتژی ها

۳- کمک به تصمیمات گسترش و تنوع آن ها

۴- استفاده از نتایج اندازه گیری سرمایه های فکری به عنوان مبنایی برای جبران خدمات.

۵- اندازه گیری ارزش و عملکرد شرکت ها^[۶].

۱-۶-۲) قلمرو مکانی:

قلمرو مکانی این تحقیق نواحی چهارگانه شهرداری استان قم ‌می‌باشد.

۱-۶-۳) قلمرو زمانی:

اطلاعات جمع ­آوری شده در قالب پرسش­نامه مربوط به شهریور سال ۱۳۹۱ ‌می‌باشد که توسط نمونه آماری تکمیل گردیده است.

۱-۷) تعاریف مفاهیم:

۱-۷-۱) اخلاق حرفه­ای^[۸]

اخلاق حرفه­ای، مجموعه ­ای از اصول و استانداردهای سلوک بشری است که رفتار افراد و گروه­ ها را تعیین می­ کند. در حقیق، اخلاق حرفه­ای، یک فرایند تفکر عقلانی است که هدف آن محقق کردن این امر است که سازمان چه ارزش‌هایی را چه موقع باید حفظ و اشاعه نمود (معیدفر، ۱۳۸۹، صص۱۹-۱۴).

۱-۷-۲) رضایت شغلی^[۹]

رضایت شغلی مجموعه ­ای از احساسات سازگار و ناسازگار است که کارکنان با آن احساس ها به کار خود می­نگرند (کیت دیویس، ۱۳۷۵، ص۱۶۹). رضایت شغلی عبارت است از حدی از احساسات و نگرش‌های مثبت که فرد نسبت به شغل خود دارد، وقتی یک شخص می‌گوید دارای رضایت شغلی بالایی است، این بدان مفهموم است که او واقعاً شغلش را دوست دارد، احساسات خوبی درباره کارش دارد و برای شغلش ارزش زیادی قائل است. ( مقیمی، ۱۳۸۶، ص ۳۸۳).

۱-۷-۳) رضایت از کار

منظور این است که قلمرو و حیطه وظایفی که کارکنان انجام می­ دهند جالب باشد و فرصت­هایی برای یادگیری و پذیرش مسئولیت آن ها فراهم کند. میزان رضایت از کار بستگی به میزان تخصص و آزادی عمل در کار دارد.

۱-۷-۴) رضایت از سرپرست

بیانگر رضایتی است که فرد از رابطه با سرپرست مستقیم خود به دست می‌آورد. رضایت شغلی ناشی از این رابطه معمولاً با دوجنبه از رفتار سرپرست ارتباط دارد (Rollinson, 1998).

۱-۷-۵) رضایت از همکاران

عبارت از میزان دوستی، صلاحیت فنی و حمایتی که همکاران، مدیران و کارکنان نشان می­ دهند میزان رضایت از همکاران به میزان همکاری و پشتیبانی صمیمی همکاران در زندگی سازمانی بستگی دارد.

۱-۷-۶) رضایت از ترفیع

رضایت کارکنان از سیاست حاکم بر دادن ترفیع‌ها و نحوه اجرای این سیاست‌ها در سازمان می‌پردازد (Porter, 1961).

۱-۷-۷) رضایت از حقوق و دستمزد

اگر کارکنان احساس کنند حقوق و مزایا، توقعات آنان را برآورده می­سازد و با سطح تلاش و فعالیت آن ها برابر است، از کار خود رضایت خواهند داشت.

فصل دوم: مبانی نظری

مقدمه:

پس از ارائه کلیات تحقیق در فصل اول، در این فصل ادبیات بومی و بین ­المللی پیرامون اهداف تحقیق را مورد بررسی قرار می­دهیم. با توجه به اهداف تحقیق ساختار فصل دوم در سه بخش و به صورت زیر طرح­ریزی شده است؛

بخش اول:

در این بخش مفاهیم، تاریخچه و مدل­های رضایت شغلی و مباحث مرتبط با آن مورد بررسی قرار گرفته است.

بخش دوم:

در این بخش مفاهیم، تاریخچه و موضوعات مرتبط با اخلاق حرفه­ای ذکر گردیده است.

بخش سوم:

در این بخش مدل مفهومی پژوهش با توجه به ادبیات تحقیق و سایر تحقیقات و پژوهش­های صورت گرفته و پیشینه تحقیقات مشابه صورت گرفته در این خصوص، ارائه می­گردد.

بخش اول: رضایت شغلی

مقدمه

در دنیای پر شتاب امروز هر کس خواهان داشتن شغلی است. در واقع یکی از عوامل احساس امنیت و اعتماد به نفس، داشتن شغل و فعالیت اجتماعی است. رضایت شغلی از مهم­ترین نتایج یک انتخاب صحیح و مناسب در گزینش حرفه است. که تطابق با کار، امکان خلاقیت، روابط رضایت بخش با همکاران و افزایش عزت نفس^[۱۰] را فراهم ‌می‌آورد. بر عکس ناسازگاری شغلی مسئله­ای است که سبب تعویض مکررِ شغل، غیبت، نارضایتی از خود و شغل، عدم احساس امنیت و خشم و بیزاری از کار می­گردد.

هر چه نگرش­های منفی بیشتری در رابطه با شغل وجود داشته باشد عوارض منفی بیشتری را باعث می­گردد و بیشتر شدن نارضایتی نسبت به شغل، منجر به نگرشی منفی می­ شود. یکی از این عارضه­های مهم که رابطه­ای متقابل با نگرش منفی دارد فرسودگی شغلی ‌می‌باشد (حیدری، ۱۳۷۹).

در مدیریت منابع انسانی پدیدۀ رضایت شغلی یکی از شاخص­ های کیفیت زندگی ‌می‌باشد. شکی نیست مردمی که از کار خود رضایت خاطر دارند در پایان روز احساس می­کنندکه به توفیقی نائل آمده­اند و هر چه سازگاری بین مدیران و اهداف سازمان بیشتر باشد، انگیزش و عملکرد و رضایت شغلی مدیران نیز افزایش می­یابد (شفیع­آبادی، ۱۳۷۲).

تعاریف رضایت شغلی

اغلب گفته می‌شود که «کارمند خوشحال یک کارمند کارا است» و یک کارمند خوشحال بایستی با شغلش ارضا شود. اهمیت رضایت شغلی از آنجا ناشی می‌شود که بیشتر افراد تقریبا نیمی ‌از ساعات بیداری خود را در محیط کاری می‌گذرانند.

رضایت شغلی عبارت است از حدی از احساسات و نگرش‌های مثبت که افراد نسبت به شغل خود دارند. وقتی یک شخص می‌گوید دارای رضایت شغلی بالایی است، ‌این بدان مفهوم است که او واقعاً شغلش را دوست دارد، احساسات خوبی درباره کارش دارد و برای شغلش ارزش زیادی قائل است. نتایج تحقیقات نشان می‌دهد که کارکنان با رضایت شغلی بالاتر، از نظر فیزیک بدنی و توان ذهنی در وضعیت خوبی قرار دارند. (مقیمی، ۱۳۸۶، ص۳۸۳)

تعریف مفهومی رضایت شغلی در بر گیرنده عناصر انتظار و ارزشیابی است. به ­عبارتی، رضایت شغلی به ­عنوان یک بیان عاطفی مطلوب حاصل از ارزشیابی شغل یا تجربیات شغلی اشاره شده است. رضایت شغلی در واقع یک پاسخ مؤثر حاصل از ارزیابی موقعیت کاری است و این امر که رضایت شغلی تابعی از ارزش­ها و پاداش­های مرتبط با کار است مورد پذیرش گسترده ­ای قرار گرفته است. اغلب دیدگاه ­ها نسبت به رضایت شغلی مبتنی بر تئوری­های انگیزشی و نگرشی نسبت به کار است که به وسیله هرزبرگ، مازلو و وروم ایجاد ‌شده‌اند.

منظور از رضایت شغلی نگرش کلی فرد درباره کارش است. کسی که رضایت شغلی او در سطحی بالا است نسبت به شغل یا کار خود نگرش مثبت دارد.( رابینز، ۱۳۷۹، ص۴۶). رضایت شغلی عبارت است از حدی از احساسات و نگرش‌‌های مثبت که افراد نسبت به شغل خود دارند. (مقیمی، ۱۳۸۰، ص۳۹۳) رضایت شغلی یعنی مجموعه احساسات سازگار و ناسازگار می‌باشد که کارکنان با آن احساسات به کار خود می‌نگرند. (دیویس، ۱۳۷۰، ص۱۴۹)

رضایت شغلی عبارت است از رضایتی (به مفهوم لذت روحی ناشی از ارضای نیاز‌ها و تمایلات و امید‌ها) که فرد از کار خود به دست می‌آورد. (فرنچ و ساورد، ۱۳۷۰، ص۳۳۹) برای ایجاد احساس تعهد در کارمندان، شغل باید برای آن ها منفعت قابل ملاحظه‌ای داشته باشد. باید میان آن ها، مدیران­شان و هم ترازانشان در سازمان اعتماد و احترام متقابل وجود داشته باشد. این‌ها افرادی هستند که مجذوب کارشان هستند و سعی می‌کنند تا به مشتریان و همکارنشان کمک کنند. (Kasmir Daniel, 2005, P8)

۱-۲- تاریخچه فوتبال و سیر تکامل آن

هر چه زمان می گذرد، و هر چه بر عمر فوتبال افزوده می شود، اقبال عمومی مردم جهان، نسبت ‌به این ورزش مردانه، پر تلاش و جادویی فزونی می‌یابد. در این میان، سهم جوانان و نوجوانان در گرایش بسوی این ورزش، چه از نظر داخل شدن در متن آن، و چه لذت بردن از تلاش گروهی از بازیکنان در زمین، در جمع تماشاگر، از ورزش‌های دیگر بیشتر بوده و بهمین دلیل است که در کشور های مختلف جهان، مولفین و مفسرین بسیاری ‌در مورد این ورزش کتب، مقالات، سالنامه ها، قوانین و تشریح شیوه های گوناگون را به طرق مختلف منتشر کرده و هر چه از عمر فوتبال می گذرد، تجزیه و تحلیل های بیشتری درباره پیدایش و رواج این ورزش صورت می‌گیرد. فوتبال سرگذشت جالبی دارد، چرا که تعداد بسیاری از تاریخ نویسان و مؤلفین ( بخصوص غربی ها) سعی کرده‌اند تا ثابت کنند فوبتال چه به طریق ابتدایی و اولیه، چه از نظر داشتن فوتبال دارای قوانین و رعایت اصول بازی، از کشور آن ها آغاز شده و سپس به کشورهای دیگر رخنه کرده و رواج یافته است. از آن جمله اند کشورهای فرانسه و ایتالیا که خود را ” پدر فوتبال” دانسته و مقابل ایندو، کشور انگلستان است که به جهت تدوین قوانین و ثبت بازی‌ها در قرن هجدهم، خود را والاتر و برتر از دیگران می‌داند. به طور کلی نام اولیه بازی فوتبال” سوله” و یا” جیکودل کالسیو” بوده است. اما فوتبالی که به طور کاملاً صحیح با قوانین مدون آغاز گردید، از انگلستان سرچشمه گرفته است. اگر تاریخ ثبت سازمان فوتبال انگلستان را مطالعه کنیم سال ۱۸۶۳ را نشان می‌دهد. همچنین بعد از ۲۵ سال یعنی در تاریخ ۱۸۸۸ فوتبال حرفه ای انگلستان فعالیت خود را آغاز کرد. این سوابق نشان دهنده وجود فوتبال مدرن در انگلستان قبل از سایر کشورهای اروپایی بحساب می‌آید.جالب است بدانیم بنا بنوشته ” ب.ژیله” مؤلف” تاریخ ورزش جهان” پیدایش ورزش موازی با تاریخ تمدن بشر می‌باشد. بهمین دلیل جای تعجب نخواهد بود اگر گفته شود بازی‌های اولیه در خاور دور به وجود آمده و بر اثر چنگهای بزرگ مانند جنگ‌های اسکندرمقدونی، این ورزش از خاور دور به خاور میانه منتقل شده وسپس جنگ ژولیوس سزار تمدن ” گالو رومن” را به سرزمین ” گل”( فرانسه فعلی) برده و با تشکیل بازی‌های ورزشی که تجربه آن منجر به ریشه فوتبال فعلی گردید، نام بازی به ” هارپاستوم” و بعدها به ” سوله” یا ” چوله” تغییر یافته و در سرزمین های مختلف باتلفظ های گوناگون بیان گردیده است.^[۱]

۱-۲-۱-خاور دور

برای آنکه شمایی از پیدایش و تکامل ورزش فوتبال داشته باشیم، تاریخ بسیاری را باید ورق زد. مستندترین نوشته در این زمینه از ” کنفسیون” حکیم و فیلسوف معروف چین بوده است. در کتابی که از این معلم اخلاق باقی مانده از ورزش مخصوصی بنام” کونگ فوو” که در آن از سر و پا استفاده می شده نام برده شده است. از سوی دیگر در چین و در دوران امپراتوری ” چانگ تی” ( ۳۲ قبل از میلاد) یک نوع بخصوص فوتبال بازی می شد که بنام ” تسو چو” معروف بود و به وسیله توپ چرمی ، وبا پا انجام می شده است. این بازی بقدری جالب و دوست داشتنی بوده است که شعرا و تاریخ نویسان آن عصر، نام فوتبالیست های بزرگ را در اشعار و حماسه های خود آورده و از آنان به عنوان قهرمانان ملی یاد کرده‌اند. در کشور ژاپن، و در همان عصر ورزش دیگری شبیه فوتبال برگزار می شده که بسیار مقدس و مورد احترام مردم بوده است.

۱-۲-۲-روم: بازی هارپاستوم

همان‌ طور که ذکر شد تمدن خاور دور توسط لشکر کشی اسکندر مقدونی به خاور میانه آورده شد، و بازی‌های آن ها بهمان رویه ادامه داشت. بای دیگری بنام ” هارپاستوم” در روم بازی می شد، که پیدایش آن در قرون وسطی در ایتالیا بوده و درست مانند ” جیکودل کالسیو” که بنام” سوله” یا ” چوله” در فرانسه معروف بود، بازی می شده است. در بازی هارپاستوم ابعاد زمین در مقایسه با بازی سوله کوچک تر بود ولی هدف هر بازی بردن توپ بانتهای خط طولی زمین قرار داشته است. در ایتالیا از بازی هارپاستوم بازی دیگری به وجود آمد که بنام ” جیکودل کالسیو” معروف شد و مورد توجه قرار گرفت تا جایی که در این بازی اشخاص سرشناس اعیان و اشراف و حتی روحانیون کلیسا) نیز شرکت می‌کردند که ازجمله آن ها می توان از ” پاپ کلمنت” هفتم، ” لئون” دهم و” اوربین” هفتم نام برد که در زمان خود قهرمانان فوتبال ” فلورنتیسم ” بودند.^[۲]

۱-۲-۳- فرانسه

رفته رفته بازی هارپاستوم که از تمدن روم ریشه گرفته و به صورت” سوله” یا ” چوله” در آمده بود رونق فراوان یافت و مردم به آن گرایش زیادی نشان دادند. در بازی ” هارپاستوم” هدف بازیکنان بردن توپ به نقطه انتهایی زمین بازی قرار داشت. جالب آنکه طول زمین ‌‌به اندازه ای بزرگ بود که در ابتدا و انتهای آن دو کلیسا و بین کلیسا، اماکن عمومی و مجاور آن دهات قرار داشته است، بازی چوله معمولاً روزهای یکشنبه بعد از ظهر پس از اتمام مراسم مذهبی برگزار می شد . زمان بازی و جزئیات رقابت دو طرف بازی در کارناوال ها به ثبت می رسید . در زمان کوتاه بازی ” سوله” سخت مورد پسند مردم بریتانی و نروماندی قرار گرفت . در تاریخ فوتبال چنین ثبت شده است که این بازی در ۱۶ اکتبر ۱۵۶۶ میلادی توسط سردار انگلیسی بنام ” ویلیام فاتح” و بعد از جنگ ” هستینگ” به انگلستان برده شد.

دیدگاه کارل هورنای^[۱۸]

هورنای(۱۹۲۹) انسان برخوردار از سلامت عمومی را دارای ویژگیهایی به ‏شرح ذیل می‌داند(به نقل از جنابی،۱۳۸۰‏):

1. 1. احساس عدم امنیت نمی‌کند ، لذا فاقد پرخاشگری و خود شیفتگی است.

1. 1. قدرتمندی نیازهای “خود” ( عدم امنیت ، پرخاشگری و خود شیفتگی ) در او کم و متعادل است و توانایی تغییر، تحول و جایگزینی این نیازها را دارد.

1. 1. از خود واقعی و استعدادهایش،کم و بیش آگاه است و بسیاری از مشکلات زندگی‌اش را به تنهایی حل می‌کند.

1. انسان سالم به دلیل آگاهی از خود واقعی و استعداد بالقوه خود تسلیم محض شرایط اجتماعی و فرهنگی نمی‌شود؛ بلکه دارای ابتکار و شخصیت مستقلی است.

دیدگاه فروید ^[۱۹]

فروید (۱۹۴۰) خودآگاهی را ضرورت سلامت عمومی می‌داند: یعنی هر آنچه که ممکن است در ناخودآگاه موجب بروز مشکل شود، باید خود آگاه شود. خودآگاهی حقیقی ممکن نیست مگر اینکه کنترل غیر واقعی و یا زیاد از حد ” من برتر ” در هم شکسته شود (به نقل ازجنابی ،۱۳۸۰).

دیدگاه مازلو ^[۲۰]

مازلو(۱۹۶۲) ویژگی‌های افراد سالم را از نظر روان شناختی به شرح ذیل بیان می‌کند :

این افراد نیازهای سطح پائین را برآورده کرده‌اند و اختلال روانشناختی ندارند؛ می‌دانند که چه کسی هستند و کجا می‌روند. افراد سالم ادراک درستی از واقعیت دارند؛ آن ها طبیعت دیگران و خود را به صورت واقعی و حقیقی می‌پذیرند. ‌بنابرین‏ حالت تدافعی ندارند و با خودشان در صلح و آشتی هستند.

این افراد به مسائل خارج از خود (مربوط به دیگران) نیز توجه می‌کنند و بدون استثناء وظیفه شناس هستند. آن ها نیاز به استقلال و خلوت دارند و به رضایت دیگران متکی نیستند. ویژگی دیگر این افراد، کنش مستقل است که با نیاز به خلوت و استقلال ارتباط نزدیکی دارد(کوباسا^[۲۱]، ۲۰۰۱).

دیدگاه گلاسر

گلاسر (۱۹۶۷) انسان سالم را کسی می‌داند که :

1. 1. واقعیت را انکار نکند و درد و رنج موقعیت‌ها را با انکار کردن نادیده نگیرد ؛بلکه با ‏موقعیت‌ها به صورت واقع گرایانه روبه رو شود.

1. 1. هویت موفق داشته باشد؛ یعنی به دیگران عشق و محبت بورزد و عشق و محبت آن ها را پاسخ دهد. احساس ارزشمندی کند و دیگران نیز احساس ارزشمندی او را تأیید کنند. توجه او به لذت، در‏ازمدت، منطقی و منطبق با واقعیت باشد. مسئولیت زندگی و رفتارش را بپذیرد؛ چرا که پذیرش ‏مسئولیت کامل‌ترین نشانه سلامت عمومی است.

1. بر زمان حال وآینده تأکید نماید نه ‌بر گذشته. تأکید او برآینده نیز جنبه درون نگری داشته ‏باشد و به صورت خیال پردازی نباشد واقعیت درمانی گلاسر نیز بر سه اصل قبول واقعیتها، قضاوت درست از رفتار و پذیرش مسئولیت رفتار و اعمال استوار است. تحقق این سه اصل در شخص، نشانگر سلامت عمومی است ( شفیع آبادی، ۱۳۷۶).

علی‌رغم دیدگاه های متفاوتی که ‌در مورد سلامت عمومی وجود دارد همه نظریه پردازان به نوعی ‏توافق دارند که اشخاص سالم می‌دانند کیستند و چیستند، اینان از نقاط قوت ، ضعف ، فضائل و رذائل خود آگاهند، به طور کلی شکیبا هستند و خود را می‌پذیرند و به آنچه نیستند، تظاهر نمی‌کنند. علی‌رغم این که ممکن است برای ارضاء نیازهای دیگران و خود وکسب موفقیت‌های خاص نقشهای اجتماعی را بازی کنند ، اما این نقش‌ها را با خود راستین اشتباه نمی‌گیرند( شولتس ، ترجمه خوشدل ، ۱۳۸۰).

مفهوم استرس

اصطلاح استرس به قرن پانزدهم میلادی برمی‌گردد که بمعنای تنش یا فشار فیزیکی به کار رفت. در سال ۱۷۰۶ این اصطلاح برای توصیف سختی، دشواری یا بدبختی به کار برده ‏شد و در اواسط قرن ۱۹ به معنای فشار گسترس یافت و این فشار هم به معنای نیروی وارده ‏بر بدن و هم روان مورد استفاده قرارگرفت(ربر^[۲۲] ، ۱۹۸۵).

مفهوم استرس اغلب با هانس سلیه^[۲۳] همراه می‌شود، وی برای نخستین بار این اصطلاح را برای مجموعه خاص از علائم به کار برد. هانس در سال ۱۹۲۶ در هنگامی که دانشجوی رشته پزشکی بود مشاهده کرد که موش‌های که مواد سمی به آن ها تزریق می‌شود علایمی مشابه افراد بیمار و آسیب دیده از خود نشان می‌دهند. وی نخست چنین نشانه هایی را “سندرم رنجوری^[۲۴] ” نامید و سپس واژه “استرس” را برای این سندرم به کار برد. سلیه این اصطلاح را از فیزیک به عاریه گرفت. ‌بنابرین‏ استرس هنگامی رخ می‌دهد که یک نیرو با مقاومت مواجه شده و مواد مقاوم را دچار تغییر و دگرگونی سازد. “سندرم سازگاری عمومی^[۲۵] ” عنوانی است که سلیه برای تغییرات جسمانی که به وسیله استرس ایجاد می‌گردد به کار برد. لازاروس^[۲۶] (۱۹۷۸‏) با بهره گرفتن از توصیف های روانشناختی، استرس را به ‌عنوان مجموعه‌ای از متغیرهای وابسته به هم و فرآیندی که به میزان زیادی مشخص شده است، تعریف می‌کند که این پیوند یا وابستگی شخصی تصوری بوده و ویژگی‌های خاص خود را دارا است. ‌بنابرین‏ بخش عمده‌ای از واکنش فرد به استرس منوط به ارزیابی فرد از توانایی‌های خود، چگونگی برخورد وکنترل موقعیتهای استرس‌زا و اهمیتی است که چنین رویارویی برای سلامتی فرد دارد (کاپلان وسادوک^[۲۷] ۱۹۸۹). استرس فرایند انطباق یا سروکار داشتن با محرکهایی پیرامونی است که این محرکها مخرب یا تهدیدانگیز بوده ‏‌و کارکردهای فیزیکی یا روانی فرد را تحلیل می‌برد (لازاروس و فالکمن^[۲۸] ۱۹۸۹). سربازی که در جبهه جنگ جراحاتی متحمل می‌شود، مادری که فکرآن پسر سرباز خود است، فقیری که گرسنگی می‌کشد، کاسبی که پیوسته نگران ارزان شدن قیمتهاست و تاجری که برای پول بیشتر تلاش می‌کند. همگی تحت استرس می‌باشند (سلیه ، ۱۹۷۶). همه انسان‌ها در طول زندگی با استرسها متعددی روبرو می‌شوند و به گفته سلیه استرس چاشنی زندگی است و رهایی کامل از آن تنها با مرگ امکان پذیر است( سلیه ، ۱۹۸۰). سلیه در جایی دیگر عنوان می‌کند که برخی استرسها طبیعی، ضروری و غیر قابل اجتناب هستند. استرس موجب برانگیختگی رفتار سازشی ارگانیزم می‌شود، چنانچه استرس لذتبخش باشد به آن استرس مفید گویند و اگر ناراحت کننده باشد آن را پریشانی نامند(سلیه ،۱۹۸۰).

تعریف استرس

1. 1. بطورکلی هر نیرویی که بر سیستم عمل نموده و موجب تغییراتی در شکل آن گردیده یا تحریف هایی را در آن به وجود آورد‏ه استرس گویند. این واژه بر فشارهای جسمانی، روانی، اجتماعی تأکید داشته و به تبیین علّی استرس می‌پردازد (فرهنگ روانشناسی ربر^[۲۹]).

1. استرس عبارت است از یک حالت تنش روانشناختی است که به وسیله انواع نیروها یا فشارهای جسمانی، روانی، اجتماعی و … حاصل می‌گردد. هنگامی که واژه دوم مد نظر داشته باشیم به نوعی واژه ” استرسور^[۳۰] ” به معنای فاعلی بکارگر فته می‌شود(آرتروز^[۳۱] ،۱۹۸۵).

دیدگاه های مربوط به استرس

۲-نظریه های مبتنی بر علل بر انگیزاننده‌ی رفتار

نظریه های انتظاری ‌در مورد انجام تکالیف توفیق آمیز تبیین قابل قبولی ارائه می‌دهند ولی ‌به این پرسش نمی پردازند که چرا و به چه دلیل فرد درگیر دستیابی به توفیق در کارها و تکالیف مختلف می‌شود، زیرا دست فرد نیست که به توفیق در انجام یک تکلیف اطمینان داشته باشد ولی به انجام آن مبادرت نورزد.پرداختن به چرایی درگیر شدن با عمل، هدف نظریه های مبتنی بر علل بر انگیزاننده‌ی رفتار است.

الف- نظریه های معطوف به انگیزش درونی

بر اساس این گونه نظریه ها فرد از درون بر انگیخته می‌شود و از توفیق در انجام یک تکلیف لذت می‌برد در حالی که وقتی برای انجام کاری از بیرون بر انگیخته شده باشد مثل یک ابزار عمل می کند و اسیر و وابسته به پاداش و نتیجه‌ای است که در پایان کار به دستش می‌رسد. نظریه های خود تعیین گری و احساس وجد و شوق در شمار نظریه های معطوف به انگیزش درونی‌اند. به باور الکس و ویکفیلد نظریه های خود تعیین گری و وجد یا شوق را می‌توان دو روی یک سکه دانست تفاوت آن‌ ها فقط در این است که نظریه خود تعیین گری بر نیازهای ذاتی، فطری و نظریه وجد بر تجربه‌ ذهنی^[۱۵۲] و احساس تکیه دارد.

ب-نظریه های مبتنی بر علاقه

اساس این نظریه ها بر وجود علاقه به عنوان علت درگیر شدن با یک تکلیف به ویژه در زمینه‌ی انگیزش پیشرفت است. معمولاً انگیزه های شخصی^[۱۵۳] و انگیزه های موقعیتی^[۱۵۴] از یکدیگر تفکیک می‌شوند. به باور شیفرد علاقه های شخصی بیان گر جهت گیری‌های نسبتاً پایدار و ثابت فرد در برخی از زمینه ها می‌باشند در حالی که علاقه های موقعیتی حالت‌های کلی و جهان شمولیند که به علت برخی ویژگی‌های یک کوشش یا تکلیف بر انگیخته می‌شوند. در علاقه های شخصی نیز دو مؤلفه از یکدیگر متمایز شده‌اند گرایش احساس وابسته^[۱۵۵] و گرایش ارزش وابسته^[۱۵۶]. گرایش احساس وابسته رجوع به احساسی دارد که فرد درباره‌ عمل یا موضوع خاصی تجربه می‌کند مانند احساس درگیر شدن که با احساس وجد یا شوق یا تهییج شدن همراه است. منظور از گرایش ارزش وابسته معنایی است که فرد به موضوعی می‌دهد به عنوان مثال اگر دانشجویی به ریاضیات معنی خاصی بدهد زیرا ریاضیات به او کمک خواهد کرد تا شغل خوبی به دست آورد نمی‌توان گفت او به ریاضیات علاقه‌ خاصی دارد، علاقه‌ او به ریاضیات از نوع گرایش ارزش وابسته است. منشأ برخی رفتارهای انسان علاقه های احساس وابسته است و برخی دیگر احساس‌های ارزش وابسته است.

ج-نظریه های هدفی

محور مورد تأکید این نوع نظریه ها هدف و رفتارهای معطوف به دستیابی بر آن است. نظریه پردازان و پژوهش گران متعددی به هدف‌های پیشرفت به ویژه نزد کودکان پرداخته‌اند و رویکردهای مختلفی را پدید آورده‌اند از جمله نیکولز و همکاران دو طرح مختلف در جهت گیری هدفی را توصیف می‌کنند هدف‌های من درگیر^[۱۵۷] و هدف‌های تکلیف درگیر^[۱۵۸]. دانش‌آموزان یا افراد دارای اهداف من درگیر می خواهند لیاقت ها و توان مندیهای آن‌ ها از طرف دیگران خوب ارزشیابی شود و ارزشیابی‌های منفی را نادیده می انگارند. پرسش‌هایی از خود مانند آیا باهوش به نظر می رسم یا آیا می‌توانم بهتر و برتر از دیگران باشم بیان گر هدف‌های من درگیر می‌باشند. برعکس افرادی که هدف‌های تکلیف درگیر را پی گیر می‌باشند بیشتر معطوف به یادگیری و دستیابی به تبحر در تکالیفند و پرسش‌های آن‌ ها از خود چنین است: چگونه می‌توانم این تکلیف را به انجام رسانم؟ چه چیزی یاد خواهم گرفت؟ چه چیزی اضافه خواهد شد و مواردی از این دست. وقتی هدف من درگیر مورد نظر است کودکان می خواهند برتر از دیگران باشند به همین دلیل بیشتر درگیر تکالیفی می‌شوند که آن‌ ها را بهتر می دانند، برعکس کودکان پی گیر هدف‌های متمرکز بر تکلیف بیشتر تکالیفی را انتخاب می‌کنند که چالش برانگیز و سختند. از نظر آن‌ ها پیشرفت شخصی مهمتر از برتری بر دیگران است.

۳-نظریه ادغام گر سازه‌های انتظار ارزش

بر حسب الکس و ویکفیلد مدل‌های نظری متعددی در این گروه قرار می گیرند که عبارتند از: نظریه اسنادی واینر، نظریه جدید انتظار ارزش و نظریه خود رضایت مندی.

الف-نظریه اسناد واینر که اساس آن بر چگونگی تفسیر علی فرد از نتیجه و حاصل کار خویش است به باور واینر اسناد علی فرد که شامل علت یابی از نتیجه‌ کار خود فرد می‌باشد باورهای انگیزشی او را می‌سازند و روی انگیزه های او ‌در مورد پیشرفت‌های بعدی اثر مهمی دارند.

ب-نظریه های جدید انتظار ارزش و مدل‌های مختلف آن: اساس مدل‌های نظری در این نظریه بر انتظار نتیجه مشابه با مدل انتظار در نظریه اتکینسون و نیز باور فرد ‌در مورد ارزش تکلیف می‌باشد. با وجود مشابهت بسیار با مدل اتکینسون مدل‌های نظری مبتنی بر انتظار ارزش به دو دلیل از آن متمایز می‌گردند، نخست آن که انتظار و نیز ارزش توسعه یافته ترند در این معنا که هر دو مؤلفه به عوامل متعدد روانی اجتماعی و فرهنگی ارجاع داده می‌شوند که می‌توانند روی انتظار و ارزش تأثیر داشته باشند. دوم آن که برخلاف نظریه اتکینسون انتظارها و ارزش ها به نحوی مثبت با یکدیگر ارتباط داشته و همبستگی مثبتی میان آن‌ ها فرض شده است.

ج-نظریه خود رضایت مندی: این نظریه سازه‌های توانایی وابسته و ارزش وابسته را به رفتار برانگیخته در موقعیت‌های آموزشی ارتباط می‌دهد ولی افزون بر آن به ویژه سلامت روانی فرد را کلید تعیین کننده‌ ارتباط ارزش ها و انتظارات با رفتار پیشرفت می‌داند. در نظریه کاوینگتون انگیزه خود ارزشمندی به عنوان گرایش فرد به نگهداری تصویری مثبت از خود یا مفهومی از رضایت مندی نسبت به خود تعریف می‌شود از نظر او چون کودکان زمان قابل ملاحظه‌ای از زندگی خود را در موقعیت‌های آموزشی می گذرانند و در آن موقعیت مورد ارزشیابی قرار می گیرند توانایی ها و لیاقت‌های آموزشی نقش کلیدی در تصویر فرد از خود و میزان رضایت مندی او از خویشتن ایفا می‌کند.

۴-نظریه های ادغام گر انگیزش و شناخت

موضوع مورد توجه این گونه نظریه ها چگونگی ارتباط شناخت و انگیزش است که آن امر منجر به ایجاد روندهای پژوهشی مختلفی گشته است. به عنوان مثال کول (۱۹۸۷) ارتباط یاد شده را این گونه توصیف می‌کند که انگیزش هدایت‌گر رفتار درگیر شدن با فعالیت خاصی است و اراده رفتارهای دستیابی به هدف را هدایت می‌کند.

ج-دیدگاه پینتریج برای دسته بندی نظریه های انگیزشی

پینتریج (۲۰۰۳) معتقد است که با رعایت سه امر بنیادین می‌توان از مجموعه‌ نظریه ها و تحقیقات مربوط به انگیزش رفتاری می‌توان به عنوان علوم انگیزشی یاد کرد سه امر بنیادین عبارتند از:

الف-مبنای پژوهشی یا تعمیم یابی نظرات مختلف: تا تحقیقاتی چه کمی و چه کیفی نظریه‌ای را تأیید نکرده باشند نمی‌توان آن را پذیرفت البته این به آن معنا نیست که پژوهش‌های آتی نیز آن را تأیید نخواهند کرد. امر بنیادین این است که نظریه ها باید مبنای پژوهشی داشته باشند و بر آن بنا قابلیت تعمیم دارند.

ب-چند وجهی بودن رویکردها در علوم انگیزش و به طور کلی حوزه های مختلف روان شناختی: رویکردها باید چند وجهی باشند زیرا پیچیدگی و چند وجهی بودن ذاتی و فطری رفتار انسانی است از خلال تلفیق رویکردها و نظام‌های مختلف است که می‌توان به یافته های جالب در زمینه‌ی انگیزه های رفتاری انسان دست یافت.

معنای مقتول به کار برده است . تصریح مقنن به قبل از مرگ ، موید این امر است که مورد اعم از این است که مصدوم شده باشد و یا به نحو دیگری رضایت به قتل خود داده باشد

د) لازمه نفوذ اذن یا عفو در این ماده ،منجز بودن آن ها و احراز عقل ، بلوغ و اختیار در مجنی علیه است .^[۷۶]

ه) استدلال به اینکه ( عفو پس از جنایت قابل اعمال است و در این ماده تا زمانی که صدمه ای بر دیگری وارد نشده باشد عفو مفهومی ندارد و لذا لازمه اعمال ماده مرقوم ایراد صدمه خواهد بود .) با نص ماده در تعارض است زیرا هر چند موخر بودن عفو بر ارتکاب جرم علی الاصول صحیح است ولی در خصوص این ماده استثنائاً به مقتول اجازه داده شده که قبل از مرگ، قاتل را از قصاص نفس ( نه قصاص عضو)عفو نماید یعنی پیش از تحقق قتل، و لذا عفو مقتول قبل از مرگ اعم از اینکه به صورت اذن بود و یا پس از ضرب و جرحی باشد، تاثیری در حق اسقاط قصاص از سوی مقتول ندارد .

و) به انگیزه تحدید دامنه شمول این ماده و جلوگیری از پیامدهای آن ، می توان اسقاط حق قصاص از سوی مجنی علیه در ماده ۳۶۵ ق.م.ا را به معنای زوال وصف مجرمانه قتل عمدی ندانست و مرتکب را مشمول ماده ۶۱۲ ق.م.ا ( یا به هر علتی قصاص نشود) نمود ، هر چند چنین تفسیری با نظر مقنن ، مفاد ماده و اصول حقوقی چندان سازگار نیست .

ز) اختلاف فقها در خصوص اینکه حق قصاص متعلق به مجنی علیه است یا اولیای دم ، یا اینکه انسان مسلط بر نفس خودش نیست تا اذن در اتلاف نفس ، مسقط آن باشد، هر چند مباحث مهم و بحث برانگیز است اما با توجه به مواد ۵۴ قانون حدود و قصاص (منسوخ) و مده ۳۶۵ فعلی و با عنایت به آثار اصل قانونی بودن جرم و مجازات، باید حاکمیت دامنه شمول این ماده قانونی را به عنوان تنها حکم مقرر ، تا تغییر قانون یا صدور رأی‌ وحدت رویه بپذیریم.

ح) سکوت مقنن ‌در مورد دیه، پرسش های متعددی را مطرح می‌سازد که در پاسخ به آن ها می توان گفت : نخست ، مجنی علیه می‌تواند بر حسب مورد با دریافت دیه از قصاص گذشت نماید .

دوم ،همان گونه که منجی علیه می‌تواند قصاص را ببخشد می‌تواند دیه را هم ببخشد و اولیاء حق مطالبه دیه را ندارد.^[۷۷]

سوم ، چنانچه مجنی علیه موضوع دیه را مسکوت گذاشته و فقط از قصاص گذشت کرده باشد ، اولیای دم نمی توانند مطالبه دیه نمایند زیرا مجازات قتل عمدی قصاص است و دیه بدل از قصاص است و مطالبه آن موکول به داشتن حق قصاص و تبدیل به دیه است ضمن اینکه گذشت مجنی علیه از قصاص در این ماده ، ظهور بر عفو رایگان دارد و منطوق ماده حاکی از آن است که چنین گذشتی از مصادیق علل موجه است. به هر حال نظر مخالف نیز خالی از رزانت نیست.^[۷۸]

مثال این مورد در بحث ما از قرار است که چنانچه مجنی علیه بدون علم به ابتلا طرف مقابل به بیماری ایدز ، تن به رابطه جنسی محافظت نشده دهد و یا شخص مبتلا ، ‌در مورد بیماری خود به زن دروغ بگوید و او را راضی به رابطه جنسی حفاظت نشده کند و از این طریق زن ، مبتلا به ایدز شود و در آستانه فوت قرار گیرد و جانی را قبل از فوتش عفو کند ماده ۲۶۸ ق.م.ا قصاص از جانی رفع می‌گردد .

نتیجه گیری

با بررسی های صورت گرفته مشخص شد که ویروس HIV / ایدز نوعاً کشنده می‌باشد و آثار بسیار وحشتناکی بر طیفهای مختلف جامعه می‌گذارد . علی رغم تلاش‌های بسیاری که جهت جلوگیری از شیوع این بیماری صورت گرفته ولی متاسفانه ما شاهد این قضایا هستیم که افرادی عالماً و عامداً و گاهی از روی بی مبالاتی این بیماری را به دیگران منتقل می‌کنند . اگر چه اثبات جرم و قصد سوء این افراد مشکل می‌باشد لکن این امر نباید مانع از آن گردد که اعمال سیاست‌های کیفری در این زمینه تعطیل یا تعلیق شود . چرا که گاهی فرد بنا به دلایلی ، اقرار به جرم خود می‌کند و در چنین زمانهایی است که جای خالی وجود سیاستی جهت عقوبت مجرم احساس خواهد شد. همچنین نمی توان به بهانه اینکه جرم انگاری ایدز موجب ورود قانون‌گذار به حریم خصوصی افراد می شود نسبت به اعمال افرادی که عالماً و عامداً موجب موجب شیوع بیماری می‌گردند به آسانی عبور کرد و آن را نادیده گرفت چرا که افراد تا زمانی در روابط خصوصی خود آزادند که اعمال و رفتار آنان ، سبب اضرار به غیر و آسیب به جامعه نگردد ^[۷۹]. بعلاوه انتقال ایدز نیز منحصر در روابط جنسی ناایمن نمی باشد در مواردی که فرد با اعمالی از قبیل تجارت فرآورده های خونی آلوده و ‌سرنگ‌های عفونی امنیت به داشتی جامعه را به خطر می اندازد ، دیگر سخنی از روابط خصوصی و حریم شخصی افراد در میان نخواهد بود . لذا اینجا است که از طریق جرم انگاری و اعمال مجازات نسبت ‌به این افراد می توان از شیوع این بیماری تا حدودی کاست . در حقوق کیفری ما اشاره ای ‌به این مسئله نشده و از طرفی چند جانبه بودن رفتارهای انتقال دهنده ایدز موجب شده که آرای مختلفی توسط حقوق ‌دانان و فقها و قضات در زمینه انگاری رفتارهای ناقل ایدز و بالتبع آن ، مجازات چنین افرادی صادر شود لذا بنا به دلایل زیر بهتر است که قائل به تصویب و اعمال قانون خاص در این زمینه شویم. به نظر می‌رسد که:

۱-تصویب اعمال قانون خاص انتقال ایدز، می‌تواند تا حد زیادی در ارائه تعریف دقیق تر از فعل مورد منع قانون ، مؤثر باشد . چه آنکه در غیر اینصورت مجبور خواهیم بود جهت دستیابی به مفاهیم اولیه و تعریف ساده ای از جرم و شرایط آن به آرای محاکم و رویه قضایی رجوع نماییم .

۲-وضع قانون خاص احتمال اشتباه در فهم مفاهیم مربوطه را کاهش داده و از تشتت آرا و اعمال مجازات‌های مختلف بر عملی واحد ، ممانعت به عمل می آورد .

۳-عدم وجود قانون خاص و به تبع توسعه مفهوم رفتارهای مخاطره آمیز نه تنها سبب کاهش ضمانت اجرای کیفری آن شده بلکه موجب اعمال مجازات‌های سنگین و نامناسب با جرم می‌گردد و چنین امری نهایتاًً توفیق چندانی در هدف مذبور (کنترل رفتارهای مخاطره آمیز) به دنبال نخواهد داشت .

۴-با تصویب قانون خاص و صراحت بر مجرا بودن آن در رابطه با انتقال ایدز ، تعارض دو قانون عام و خاص نیز از بین خواهد رفت .

منابع و مأخذ

به زبان فارسی

الف)کتب

۱- آدلر ، پروفسور مایکل ؛ ترجمه: فرهاد همت خواه ؛ انتشارات عصر کتاب ، چاپ نهم ، سال ۱۳۸۷٫

۲- آقایی نیا ، حسین ؛ حقوق کیفری اختصاصی (جرائم عیه اشخاص) ؛ انتشارات میزان ، چاپ چهارم ، پاییز ۱۳۸۷٫

۳- اردبیلی، محمد امین؛ حقوق جزای عمومی؛ جلد اول، نشر میزان ، چاپ پنجم ، سال ۱۳۸۲ .

۴- احسانپور، سید رضا؛ مسئوولیت کیفری ناشی از انتقال ایدز ؛ تحقیقات اخلاق پزشکی مؤسسه‌ فرهنگی حقوقی سینا ، سال ۱۳۸۸ .

۵- پاد ، ابراهیم ؛ حقوق اختصاصی کیفری ؛ انتشارات دانشگاه تهران ، چاپ دوم ، سال ۱۳۴۸ .

۶- جعفری لنگرودی ، محمد جعفر ؛ ترمینولوژی حقوق ؛ انتشارات گنج دانش ، چاپ چهاردهم ، سال ۱۳۸۳ .

۷- جاوتز ؛ میکروب شناسی پزشکی ( ویروس شناسی) ؛ مترجمین : پرویز مالک نژاد ، و همکاران ؛ ویرایش ۲۳ ، انتشارات سماط ، چاپ اول ، سال ۱۳۸۵ .

۸- صادقی ، محمد هادی ؛ حقوق اختصاصی (جرائم علیه اشخاص) ؛ نشر میزان ، چاپ هشتم ، سال ۱۳۷۶٫

زیرا قبل از انتفاع از اتومبیل ب نظر مثبت وی را جلب ‌کرده‌است حال در همین مثال فرض کنید که الف ابتدا از اتومبیل انتفاع ببرد و استفاده کنند و بعد از انتفاع خویش از اتومبیل نظر مثبت ب را جلب کند که این شق هم معرف مفهوم اجازه است .

البته مفاهیم فوق الذکر ( تفاوت اجازه و اذن ) خوشبختانه جایگاهی در حقوق ما ندارد و شاهد این هستیم که مقنن بعضاً اجازه و اذن را به جای یکدیگر هم به کار می‌برد و اگر نه در غیر این صورت ماده ۱۰۴۳ ماده ای بی پایه واساسی بود که هر کودکی می‌توانست برآن ایرادی وارد آورد.

حال آنکه اجازه در این ماده به جای کلمه اذن به کار گرفته شده باید دید کیفیت این اجازه (اذن ) و جلب نظر ولی چگونه است.

اولاً این رضایت ( اجازه ) باید صریح باشد اما اینکه به فعل هم ممکن است یا نه قانون‌گذار سکوت گذاشته است اما فی الواقع برای آن معنی مشاهده نمی شود یعنی رضایت ولی به فعل هم ممکن است . دوماً آیا سکوت ولی ( پدر یا جد پدری)دال بر رضایت وی است یا اینکه خیر حتماً باید اراده انشایی داشته باشد برای ابراز اراده خود که باز هم از آنجایی که در روال حقوقی سکوت علامت رضا نیست یعنی حتماً باید رضایت خود را ابراز کند.

درضمن ماده ۱۰۴۳ قانون مدنی اظهاری دارد ، « . . . موقوف به اجازه پدر یا جد پدری اوست . . .»

در اینجا هم این ابهام به وجود می‌آید که آیا اذن پدر ارجح است یا اذن پدربزرگ (جد پدری ) یا اینکه تقدم زمانی این ارجحیت را مشخص می‌کند یعنی اینکه اگر پدر یا جد پدری هر کدام موافقت را زودتر ابراز کنند نکاح به صحت منعقد می شود . که به نظر می‌رسد با بهره گرفتن از واژه ( یا ) در عبارت « پدر یا جد پدری او است. » قانون گذار اجازه پدر و جد پدری را در عرض یکدیگر دانسته ، اما اگر محل اختلاف بین نظر پدر و جد پدری پیش آمد تکلیف چیست ؟ یعنی مرجع صلاحیت دار برای فصل اختلاف کیست و کجاست . که قانون‌گذار در این مورد هم مسیر سکوت و مسامحه خود را پیش گرفته است .
ـ خلاف اصل بودن ولایت از آنجایی که ولایت در دختری که بالغ شده است خلاف اصل است لذا قانون‌گذار دایره شمول آن را حد المقدور محدود و محصور ‌کرده‌است که ذیلاً به
آن می پردازیم .

اولاً : مقنن این صلاحیت را به پدر و جد پدری داده است و موافقت یکی از آنان نیز اکتفا می‌کند.
ثانیاًً : اجازه پدر و جد پدری فقط ‌در مورد دختری لازم است که باکره باشد در غیر این صورت یعنی اگر باکره نیازی به اجازه پدر وجد پدری نیست که البته مقنن تعریفی از باکره ارائه نداده است .

ثالثاً : حدود و صلاحیت پدر یا جد پدری فقط و فقط در اجازه به دختر باکره است که آن را تحت عنوانی جدا بررسی خواهیم کرد .

حدود وصلاحیت پدریا جدپدری در اجازه در فقه پنج نظر راجع به حدود صلاحیت پدر ذکر شده است که به بیان یک ، یک آن ها خواهیم پرداخت .

دختر همچنان تحت ولایت پدر وجد پدری است و ولی می‌تواند مستقلاً دختر باکره رشیده خود را به عقد ازدواج دیگری در آورد.

این نظر در بین فقهای اهل سنت نظر فقهای شافعی ، مالکی وعده محدودی از فقهای امامیه مثل شیخ طوسی در کتاب نهایه و شیح یوسف بحرانی صاحب حدائق است و به ولی (پدر ) در اینجا ولی مجبّر گفته می شود یعنی کسی که می‌تواند مولی علیه خود را به اجبار به عقد دیگری در آورد .
پدر و جد پدری ولایتی بر باکره رشیده ندارد و او خود می‌تواند مستقلاً اقدام به نکاح نماید.
ابوحنیفه ولایت پدر بر دختر باکره رشیده ساقط می‌داند و می‌گوید دختر خود مستقلاً می‌تواند مبادرت به عقد نکاح نماید و هیچکس حق اعتراض به او را ندارد مگر اینکه به غیر کفو یا کمتر از مهر المثل ازدواج کند که در این صورت ولی حق اعتراض دارد و می‌تواند در دادگاه حق فسخ بخواهد .
تشریک در ولایت یعنی لزوم اذن ولی و دختر در عقد نکاح یا به تعبیر دیگر دختر اگر بخواهد ازدواج کند باید اجازه ولی را بگیرد .

از این قول به عنوان قول مشهور در بین فقهای امامیه یاد شده است در بین فقهای معاصر می توان به نظر امام خمینی ( ره ) ، آیت ا. . . مکارم شیرازی ، آیت ا. . . صانعی ، آیت ا . . . صافی و دیگر فقهای امامیه یادکرد و دربین فقهای متقدمین می توان به فقهای بزرگی مثل : سید مرتضی ، ابن جنیف ، سلاز ، ابن ادریس ، علامه حلی در کتاب تذکره و قواعد ، شهید اول و شهید ثانی در لمعه و شرح لمعه و محقق کرکی و صاحب جواهر اشاره کرد و فقهای یاد شده اذن پدر را حمل بر اصل استصحاب می دانند .
در عقد منقطع دختر مستقل است و نیازی به اذن ولی ندارد ولی در عقد نکاح دائم اجازه ولی لازم است .
عکس نظر فوق یعنی در عقد دائم دختر مستقل است و در نکاح منقطع اجازه ولی لازم است این قول که محقق آن را در شرایع نقل کرده گوینده آن معلوم نیست.

همچنین دو نظر بالا تقریباً خلاف نظر اکثر قریب به اتفاق فقها است زیر فقها در فتوای و اقوال خود بین نکاح دائم و منقطع تفاوتی نگذاشته و منظور ایشان از نکاح مطلق نکاح است چه دائم و چه منقطع .
موارد سقوط اذن اعتبار ولی در بعضی از موارد اعتبار اذن ولی ساقط می‌گردد و دختر باکره می‌تواند بدون اذن پدر یا جد پدری خویش اقدام به ازدواج کند و چنین ازدواجی هم صحیح و نافذی می‌باشد که این موارد را به تفکیک توضیح می‌دهیم اما پیش از آن به مطلبی بسیار مهم می پردازیم . ماده ۱۰۴۳ قانون مدنی این طور مقرر می‌دارد که (. . . هرگاه پدر ویا جد پدری بدون علت موجه از دادن اجازه مضایقه کند اجازه او ساقط و در این صورت دختر می‌تواند با معرفی کامل مردی که . . . ) همان‌ طور که در ماده فوق مشاهده می شود در جایی که پدر یا جد پدری بدون علت موجه اجازه ندهد بنابر نص صریح قانون اجازه او ساقط می شود اما متاسفانه مشاهدهمی شود که در بعضی از منابع و کتب حقوقی وفقهی مثل مناحج المتقین و شرح لمعه و همچنین مختصر حقوق خانواده دکتر امامی و صفایی صفحه ۸۲ از عبارت « ولایت او ساقط خواهد شد و دختر در نکاح استقلال خواهد داشت » بهره برده اند که این ابهام را ایجاد می‌کند که مگر ولایت هم قبل از رسیدن فرزند به بلوغ قابلاسقاط است ؟

یعنی اینکه به علت کوتاه پدر نه در امر اجازه در نکاح د ختر باکره خویش بلکه در هر موضوع دیگری ( مثل ندادن نفقه به دخترش و . . . ) نسبت به مولی علیه آیا می توان ولایت پدر را اسقاط کرد ؟

مگر نه اینکه ولایت پدر ( و جد پدری ) بر فرزند خود اکتسابی است نه انتخابی . یعنی پدر صرف پدر بودنش ولی فرزند نابالغ خویش است . والاّ اگر غیر از این بود و ولایت فقط و فقط مخصوص پدر ( جد پدری ) نبود مادر هم می‌توانست ولی اولاد خویش باشد در صورتی که این امر شدنی نیست یعنی مادر نمی تو اند ولی فرزند خویش باشد . حال با توصیف و تفاسیر فوق چطور می توان نظریه بعضی از علماء حقوق مثل : دکتر صفایی و دکتر امامی و همینطور فقهای بنام مثل : شهید ثانی را توجیح کرد.

جدول شماره (۲-۲) تفارقات قانون و اخلاق (فرهادی،۱۳۸۶،ص۳۱-۳۰) ۵۰

جدول شماره (۳-۱) شکل کلی و امتیازبندی پرسشنامه تحقیق ۸۹

جدول شماره (۳-۲) بررسی مناسب بودن سوالات پرسشنامه اخلاق حرفه­ای ۹۰

جدول شماره (۳-۳) ضریب پایایی پرسشنامه ­های اخلاق حرفه­ای و رضایت شغلی ۹۲

جدول شماره (۴-۱) توزیع فراوانی نمونه از نظر جنسیت ۹۷

جدول شماره (۴-۲) توزیع فراوانی نمونه از نظر وضعیت تاهل ۹۷

جدول شماره (۴-۳) توزیع فراوانی نمونه از نظر سطح سنی ۹۸

جدول شماره (۴-۴) توزیع فراوانی نمونه از نظر مدرک تحصیلی ۹۹

جدول شماره (۴-۵) توزیع فراوانی نمونه از نظر سنوات خدمت ۱۰۰

جدول شماره (۴-۶) میانگین متغیرهای تحقیق ۱۰۱

جدول شماره (۴-۸) نتیجه آزمون همبستگی اسپیرمن برای فرضیه اصلی ۱۰۳

جدول شماره (۴-۹) نتیجه آزمون همبستگی اسپیرمن برای فرضیه فرعی اول ۱۰۴

جدول شماره (۴-۱۰) نتیجه آزمون همبستگی اسپیرمن برای فرضیه فرعی دوم ۱۰۵

جدول شماره (۴-۱۱) نتیجه آزمون همبستگی اسپیرمن برای فرضیه فرعی سوم ۱۰۶

جدول شماره (۴-۱۲) نتیجه آزمون همبستگی اسپیرمن برای فرضیه فرعی چهارم ۱۰۷

جدول شماره (۴-۱۳) نتیجه آزمون همبستگی اسپیرمن برای فرضیه فرعی پنجم ۱۰۸

جدول شماره (۴-۱۴) نتیجه آزمون همبستگی اسپیرمن برای فرضیه فرعی ششم ۱۰۹

جدول شماره (۴-۱۵) نتیجه آزمون همبستگی اسپیرمن برای فرضیه فرعی هفتم ۱۱۰

جدول شماره (۴-۱۶) نتیجه آزمون همبستگی اسپیرمن برای فرضیه فرعی هشتم ۱۱۱

جدول شماره (۴-۱۷) مقادیر ضریب همبستگی اسپیرمن برای تمام متغیرهای تحقیق ۱۱۳

جدول شماره (۴-۱۸) نتایج حاصل از آزمون رگرسیون گام به گام (Stepwise) 115

جدول شماره (۴-۱۹) ضرایب هر کدام از مدل­ها ۱۱۶

تعدیل شده ۱۱۶

جدول شماره (۴-۲۱) نتایج آزمون تک نمونه ­ای اخلاق حرفه­ای مدیران جامعه هدف ۱۱۷

جدول شماره (۴-۲۲) نتایج آزمون تک نمونه ­ای رضایت شغلی مدیران جامعه هدف ۱۱۸

جدول شماره (۴-۲۳) نتایج آزمون تک نمونه ­ای مؤلفه‌ ­های اخلاق مدیران جامعه هدف ۱۱۸

جدول شماره (۴-۲۴) نتیجه آزمون تحلیل واریانس فریدمن برای رتبه ­بندی مؤلفه‌ ­های اخلاق حرفه­ای ۱۲۰

جدول شماره (۴-۲۵) معنی داری آزمون فریدمن برای رتبه ­بندی مؤلفه‌ ­های اخلاق حرفه­ای ۱۲۰

جدول شماره (۴-۲۶) مؤلفه‌ ­های اخلاق حرفه­ای پس از مرتب شدن بر اساس آزمون فریدمن ۱۲۱

جدول شماره (۴-۲۷) آمار توصیفی اخلاق حرفه­ای در میان متاهلان و مجردان ۱۲۲

جدول شماره (۴-۲۸) نتیجه آزمون میانگین اخلاق حرفه­ای میان متاهلان و مجردان در جامعه هدف ۱۲۲

جدول شماره (۴-۲۹) آمار توصیفی اخلاق حرفه­ای در مدیران با گروه ­های سنی مختلف ۱۲۴

جدول شماره (۴-۳۰) نتیجه آزمون ANOVA 124

جدول شماره (۴-۳۱) آمار توصیفی اخلاق حرفه­ای در مدیران با مدارک تحصیلی مختلف ۱۲۵

جدول شماره (۴-۳۲) نتیجه آزمون ANOVA 125

جدول شماره (۴-۳۳) آمار توصیفی اخلاق حرفه­ای در مدیران با بازه ­های سنواتی مختلف ۱۲۶

جدول شماره (۴-۳۴) نتیجه آزمون ANOVA 126

جدول شماره (۵-۱) تلخیص اطلاعات جمعیت­شناختی ۱۳۰

جدول شماره (۵-۲) تلخیص اطلاعات توصیفی پرسشنامه ­ها ۱۳۰

جدول شماره (۵-۳) تلخیصی از آزمون فرضیات ۱۳۱

جدول شماره (۵-۴) تفسیر ضرایب همبستگی ۱۳۱

جدول شماره (۵-۶) تلخیص آزمون t تک نمونه ­ای ۱۳۹

فهرست شکل­ها

عنوان صفحه

شکل شماره (۲-۱) ابعاد رضایت شغلی ۱۶

شکل شماره (۲-۲) عوامل مؤثر بر رضایت شغلی ۱۸

شکل شماره (۲-۳) شاخص­ های روحیه پایین ۳۲

شکل شماره (۲-۴) طرح رضایت شغلی لوکه و لاتمن (Rollinsn and et al, 1998) 38

شکل شماره (۲-۵) توقعات صاحبان حرفه از دانش اخلاق ۵۳

شکل شماره (۲-۶) ویژگی­های اخلاق حرفه­ای ۵۷

شکل شماره (۲-۷) ویژگی­های افراد متخلق به اخلاق حرفه­ای ۶۷

شکل شماره (۲-۸) مدل مفهومی پژوهش ۸۳

فصل اول: کلیات تحقیق

۱-۱) مقدمه:

اخلاق حرفه­ای از مهم­ترین و اساسی­ترین موضوعات مطرح در حوزه منابع انسانی است که دغدغه بسیاری از مدیران و فیلسوفان در تمام دوران تاریخ بوده است. اخلاق حرفه­ای به عنوان یک دانش کاربردی، به مسائل و پرسش­های اخلاقی یک نظام حرفه­ای می ­پردازد و می­ کوشد تا به مسائل اخلاقی حرفه­ های گوناگون پاسخ بدهد و برای آن اصول خاصی متصور شود. حاکمیت اخلاق حرفه­ای پیش شرط مدیریت استراتژیک خوب در سازمان است.

از طرفی در یک سازمان دیگر موضوع مهم رفتاری در حوزه منابع انسانی، رضایت شغلی کارکنان و مدیران سازمانی است. رضایت شغلی که متاثر از عوامل فردی، اقتصادی، اجتماعی، عوامل سازمانی، ماهیت کار، ارتباط با سرپرستان، سبک رهبری مدیران و … است، اشاره به نگرش مثبت یا منفی فرد از شغل خود دارد. رضایت شغلی نتیجه ادراک کارکنان است و یک احساس یا حالتی مطبوع است که کمک زیادی به سلامت فیزیکی و روانی افراد دارد.

از طرفی اخلاق حرفه­ای با تأکید بر مؤلفه‌­هایی همچون مسئولیت­ پذیری، احترام به دیگران، وفاداری، برتری جویی و … با رضایت شغلی کارکنان و مدیران سازمانی ارتباط دارد و تقویت و افزایش سطح این مؤلفه‌­ها باعث افزایش رضایت شغلی می­ شود و باعث ارتقاء عزت نفس و رضایت درونی افراد می­گردد.

۱-۲) بیان مسئله:

رفتار نابهنجار و غیر اخلاقی^[۱] در سازمان­ها به یک مسئله مهم برای آحاد اعضای یک جامعه تبدیل شده است. فعالیت­های نابهنجار و رفتار غیر اخلاقی در سازمان­ها نگرانی مهمی برای مدیران، سیاست­گذاران و محققان ‌می‌باشد. افراد درباره رفتار نامناسب سازمان­ها و مدیران درباره فعالیت­های اخلاقی کارمندان نگران هستند (Kincaid and et al,2008).

“به طور خلاصه این مدل نشان می­دهد که نرخ بازده مورد انتظار سهام عادی (هزینه سهام عادی) برابر با نرخ بازده اوراق بهادار بدون ریسک به علاوه صرف ریسکی است که سهام‌داران به خاطر تقبل سطح معینی از ریسک مطالبه ‌می‌کنند. هرچه درجه ریسک سیستماتیک (بتا) بیشتر باشد، بازدهی که سهام‌داران مطالبه ‌می‌کنند، بیش­تر خواهد بود” (بولو، ۱۳۸۸).

“مدل قیمت گذاری دارایی سرمایه­ای از نظر بعد زمانی در بر گیرنده یک دوره است، یعنی بر اساس ریسک سیستماتیک هر دوره، نرخ بازده مورد انتظار یا هزینه سرمایه سهام عادی برآورد می­ شود” (همان).

بخش دوم: پیشینه پژوهش‌ها

عمده‌ترین پژوهش‌های خارجی و داخلی در زمینه‌ی مدیریت سود و عدم تقارن اطلاعاتی در شرایط عدم اطمینان‌های محیطی به شرح زیر است:

الف) پژوهش‌های خارجی:

هی و همکاران^[۵۲] (۲۰۱۳)، در پژوهشی تحت عنوان ” عدم تقارن اطلاعاتی و هزینه حقوق صاحبان سهام” به بررسی رابطه بین عدم تقارن اطلاعاتی و هزینه حقوق صاحبان سهام در شرکت‌های حاضر در بورس اوراق بهادار استرالیا پرداختند. پژوهش‌گران شکاف قیمت پیشنهادی خرید و فروش سهام را جهت دستیابی به جز گزینش نادرست (به عنوان معیاری برای عدم تقارن اطلاعاتی) تجزیه نمودند. در پژوهش آن‌ ها، بعد از کنترل متغیرهای شناخته شده که بر بازده مورد نیاز حقوق صاحبان سهام تأثیر داشتند (از قبیل: بتا، اندازه شرکت، ارزش دفتری به ارزش بازار و …)، یک ارتباط مثبت و معنی دار بین عدم تقارن اطلاعاتی و نرخ بازده مورد نیاز سهام‌داران نشان داده شد.

کرمیر و همکاران^[۵۳] (۲۰۱۳)، در پژوهشی تحت عنوان ” تلاقی مدیریت سود و عدم تقارن اطلاعاتی در محیط نامطمئن” به بررسی رابطه بین مدیریت سود و عدم تقارن اطلاعاتی با در نظر گرفتن عدم اطمینان محیطی پرداختند. نتایج پژوهش‌گران نشان می‌داد که محیط پیچیده و دینامیکی، رابطه بین اقلام تعهدی اختیاری و عدم تقارن اطلاعاتی که از طریق نوسان قیمت سهام و شکاف قیمت پیشنهادی خرید و فروش اندازه‌گیری شده بود را تضعیف می‌کند. به خصوص، ارتباط (مثبت) بین مدیریت سود و عدم تقارن اطلاعاتی برای شرکت‌های متنوع شده، آن‌هایی که هزینه تحقیق و توسعه زیادتری دارند و آن‌هایی که با نوسانات فروش بیشتری مواجهه هستند، ضعیف‌تر می‌شود.

فا و همکاران^[۵۴] (۲۰۱۲)، در پژوهشی با عنوان ” فراوانی گزارشگری مالی، عدم تقارن اطلاعاتی و هزینه حقوق صاحبان سهام” رابطه بین تعداد گزارشگری مالی را با اختلاف بین قیمت پیشنهادی خرید و فروش سهام (معیار عدم تقارن اطلاعاتی) و هزینه حقوق صاحبان سهام مورد بررسی قرار داند. یافته های پژوهش گران نشان می‌داد که فراوانی گزارشگری مالی عدم تقارن اطلاعاتی و هزینه حقوق صاحبان سهام را کاهش می‌دهد.

وانگ و کمپل (۲۰۱۲)، در پزوهشی با عنوان ” حاکمیت شرکتی، مدیریت سود و استانداردهای بین‌المللی گزارشگری مالی ” داده های مربوط به ۱۳۲۹ شرکت لیست شده در کشور چین را برای بررسی این موضوع که چگونه استانداردهای بین‌المللی گزارشگری مالی، مالکیت دولتی و هیئت مدیره بر مدیریت سود تأثیرمی‌گذارند، را بررسی نمودند. آن‌ ها نتیجه‌گیری کرده‌اند که مالکیت دولتی منجر به کاهش مدیریت سود در محیط کشور چین می‌شود. با این حال، به نظر نمی‌رسید که کاربرد استانداردهای بین‌المللی گزارشگری مالی منجر به تضعیف مدیریت سود گردد. همچنین آن‌ ها ‌به این نتیجه رسیدند هنگامی که مالکیت دولتی مورد ندارد (مالکیت خصوصی وجود دارد)، افزایش تعداد اعضای هیئت مدیره مستقل یک رویه مناسب برای کاهش مدیرت سود می‌باشد.

لین و همکاران (۲۰۱۲) در پژوهشی تحت عنوان ” عدم تقارن اطلاعاتی و ریسک نقدشوندگی” به بررسی عوامل تعیین کننده عدم تقارن اطلاعاتی به وسیله متغیر های شرکت و بازار پرداختند. در این پژوهش برای کمی کردن عدم تقارن اطلاعاتی از شکاف قیمت پیشنهادی خرید و فروش استفاده شد و با بهره گرفتن از تحلیل رگرسیونی، اثر متغیر های مختص شرکت و نیز متغیر های بازار را بر عدم تقارن اطلاعاتی بررسی نموده‌اند و ‌به این نتیجه رسیدند که عدم تقارن اطلاعاتی با حجم معاملات و تعداد معاملات، رابطه منفی و با ریسک نقدشوندگی هر شرکت، رابطه مثبت دارد. در مقابل، این تحقیق رابطه معناداری میان نقدشوندگی بازار و ریسک نقدشوندگی بازار با عدم تقارن اطلاعاتی ارائه نکرد.

آیتریس^[۵۵](۲۰۱۲)، در پژوهشی با عنوان “هجینگ و مدیریت سود از لحاظ کاربرد استانداردهای گزارشگری مالی بین‌المللی” ارتباط بین کاربرد استانداردهای گزارشگری مالی بین‌المللی، هجینگ و مدیریت سود را بررسی نمودند. یافته های پژوهش نشان می‌داد که تحول برای استانداردهای گزارشگری مالی بین‌المللی حقوق صاحبان سهام، سود، اهرم و نقدشوندگی هیجرز را نسبت به غیر هیجرز در یک حالت مثبت معنی‌دار تحت تأثیر قرار می‌دهد. همچنین نتایج نشان می‌داد که هجینگ و مدیرت سود یک نسبت معکوس داشته و ارزش شرکت با هجینگ ارتباط مثبت و با اقلام تعهّدی اختیاری و فرصت‌طلبی مدیریت ارتباط منفی دارد. علاوه بر این یافته های پژوهش حاکی آن بود که رویه‌های حاکمیت شرکتی مؤثر، با اقلام تعهّدی اختیاری یک ارتباط منفی و با ارزش شرکت ارتباط مثبت دارد.

احسان و همکاران (۲۰۱۱)، در پژوهشی با عنوان “عدم اطمینان‌های محیطی و واکنش بازار به هموارسازی سود” رابطه‌ بین عدم اطمینان‌های محیطی و هموارسازی سود را بررسی کردند. در این پژوهش معیار هموارسازی سود همبستگی منفی بین تغییرات شرکت‌ها در نحوه استفاده از اقلام تعهّدی اختیاری برای مدیریت سود و تغییرات سودهای مدیریت نشده تعریف شده است. همچنین معیار عدم اطمینان‌های محیطی ضریب تغییرات سودهای گزارش شده بوده است. نتایج پژوهش آن‌ ها نشان داد که برای شرکت‌های فعال در شرایط عدم اطمینان‌های محیطی بالا، قیمت‌های جاری سهام به طور معناداری تحت تأثیر سودهای پیش‌بینی شده قرار می‌گیرند. ‌بنابرین‏، مدیران برای دستیابی ‌به این ارزش اطلاعاتی اقدام به هموارسازی سود می‌نمایند.

ماریا و همکاران (۲۰۱۱)، در پژوهشی با عنوان “عدم اطمینان‌های محیطی و هوشمندی مدیریت محیطی” در جستجوی پاسخ به دو سئوال زیر بودند:

• • آیا تأثیر عدم اطمینان‌های محیطی بر عملکرد شرکت و تصمیم‌های مدیران در مناطق مختلف، متفاوت است؟

• چگونه عدم اطمینان‌های محیطی می‌تواند بر احساس مدیریت از محیط به عنوان یک موقعیت رقابتی تأثیر بگذارد؟

نتایج پژوهش آن‌ ها نشان داد که عدم اطمینان‌های محیطی به طور ذاتی به دو طریق بر تصمیم‌های مدیران تأثیر می‌گذارد:

الف) از طریق تغییری که مدیریت در محیط تجاری شناسایی می‌کند و

ب) از طریق تغییری که مدیران خود برای مقابله با عدم اطمینان‌های محیطی در محیط تجاری خود ایجاد می‌کنند.

همچنین نتایج پژوهش آن‌ ها نشان داد که تأثیر عدم اطمینان‌های محیطی بر عملکرد شرکت‌ها و تصمیم‌های مدیران در مناطق مختلف تقریباً یکسان است.

• کارآفرینی باعث تامین رفاه اجتماعی می‌شود.

• • کارآفرینی موجب رقابت صنایع به ویژه صنایع مشابه داخلی با یکدیگر و سرانجام موجب بهبود و بالا رفتن کیفیت کالاها می‌شود.

• • • کارآفرینی باعث تقویت و تکامل صنایع داخلی می‌شود و بدین ‌ترتیب زمینه رقابت صنایع داخلی و خارجی فراهم می‌آید و سرانجام به افزایش صادرات و دریافت ارز برای کشور می‌ انجامد.

  

• • کارآفرینی موجب به وجود آمدن محصولات، خدمات، روش‌ها، سیاست‌ها، افکار و راهکارهای نو برای حل مشکلات جامعه می‌شود^[۲۷].

  

• • کارآفرینی انجام هر فعالیتی است که به آفرینش کار و ایجاد ارزش افزوده در سرمایه یا تولید و عرضه هر گونه کالا یا خدمات جدید منتج شود^[۲۸].

• • کارآفرینی به عنوان عامل اصلی خلق کسب و کار جدید توسط افراد یا گروه‌های کوچک محسوب شده و فرایند هدفمند و خلاق برای سود آوری از طریق ایجاد یک شرکت یا سازمان مستقل و رقابت سازمان‌های فعلی به شمار می‌آید^[۲۹].

• • عناصر مهم تعریف کارآفرینی عبارت است از: فرصت، مخاطره، منابع و نوآوری^[۳۰]

• • کارآفرینی فرایندی است که طی آن محصول یا خدمت جدید با نوآوری و خلاقیت به بازار ارائه شود و این کسب و کار مدام در حال رشد و‌ ترقی باشد^[۳۱].

• • کارآفرینی انجام اموری می‌باشد که عموماً در دوره عادی روال تجاری به انجام نمی‌رسند.

• • کارآفرینی اساساً پدیده‌ای است که وجه گسترده‌تر آن رهبری است.

• • کارآفرینی اساساً یک عمل خلاقانه انسانی است، به‌کارگیری انرژی در آغاز و پیاده سازی یک پروژه اقتصادی در یک سازمان، نه صرفاً تماشا یا تحلیل کردن آن

• • کارآفرینی شامل توانایی ساخت یک گروه اقتصادی یا پیاده سازی مهارت‌ها و استعدادها است مانند اینکه بدانید چگونه منابع را بیابیم و آن ها را کنترل کنیم^[۳۲].

• • کارآفرینی معاصر، کارآفرینی را تلفیقی از چند معلم می‌داند^[۳۳].

• کارآفرینی اراده عملی کردن فرصت‌ها و موقعیت‌هایی است، بدون اینکه از همان ابتدا امکانات کار موجود باشد^[۳۴].

همه این نقل قولها نشان از عدم توافق و گستردگی در تعاریف کارآفرینی است.

گستردگی کارآفرینی

کارآفرینی فراتر از شغل و حرفه است، بلکه یک شیوه زندگی است (Robert Nelson,1982). مکللند در جایی اشاره می‌کند: چنانچه نقشهای^[۳۵] افراد را از موقعیتهای^[۳۶] آنان جدا کنیم، و فقط نقش را در نظر بگیریم، در آن صورت واژه کارآفرینی و حوزه آن بسیار گسترده می شود و همه ابعاد زندگی وفعالیتهای بشر را در بر می‌گیرد. لذا به سادگی می توان گفت که همه فعالیت‌های انسان می‌توانند به صورتی کارآفرینانه به اجرا در آیند (صمد آقایی ،۱۳۷۸)^[۳۷]. اگر بخواهیم به کارآفرینی از این زاویه نگاه کنیم، تعریف کارآفرینی و روش کارآفرینانه بسیار مشکل خواهد بود،‌بنابرین‏ تنها بر فعالیت‌های مربوط به کسب و کار متمرکز می‌شویم، چون بیشتر قابلیت فهم دارند.

تعاریف کارآفرینی بسیار متنوع و گسترده هستند و تعاریف در هر حوزه دارای تفاوتهایی بنیادین هستند. شاید یکی از دلایل چنین گستردگی و تفاوت در تعاریف کارآفرینی، استفاده از شیوه استدلال اسقرایی برای تعریف کارآفرینی بوده است. رسیدن از مجموعه از جزییات (ویژگی افراد موفق در کسب و کار) به یک مفهوم کلی، یعنی تعریف کارآفرینی (صمد آقایی، ۱۳۷۸ ). این روش استدلال باعث از بین رفتن جامعیت تعریف کارآفرینی می شود. همان‌ طور که در طول زمان کارآفرین گاهی یک نظامی جسور، گاهی پیمانکار دولتی و گاهی رییس مؤسسه‌ ملی موزیک: کسی که سرگرمی های موزیکال را تهیه می­ کند(Oxford,1897).

یکی از مشکلاتی که باز در زمینه کارآفرینی با آن مواجه هستیم، واژه معادل “Entrepreneurship” یعنی “کارآفرینی” در فارسی است. این واژه به هیچ وجه گویای مفهوم “Entrepreneurship نیست و اکثر افراد آن را معادل با ایجاد کار و شغل می دانند. در این زمینه نیز نیازمند یک واژه سازی زیباتر و گویاتر هستیم (صمد آقایی، ۱۳۷۸)

در زمینه گستردگی تعاریف کارآفرینی شاید نظر مکله لند درست باشد که: رفتار کارآفرینان را باید از رفتار کارآفرینانه جدا دانست، و ‌بنابرین‏ چنانچه محققی بخواهد تنها از طریق پژوهش علمی- تجربی، رفتار کارآفرینان را بدون تحلیل تئوریک نسبت به نقش آن شغل یعنی رفتار کارآفرینانه تعریف کند، یا به مشکل بر می‌خورد و یا نتیجه گیری غلط می‌کند. برای مثال ممکن است متصدیان مشاغل، مطابق با نقشی که برای آن شغل تعریف شده و یا مورد نیاز است، رفتار نکنند ( صمد آقایی،۱۳۷۸^[۳۸]).

شاید یکی از دلایلی که وازه کارآفرینی بیشتر در حوزه کسب و کار مورد بحث قرار گرفت، و جنبه‌های دیگر آن چندان مطالعه نشده است، این باشد که تلاش برای تعریف و تحدید واژه کارآفرینی به وسیله اقتصاددانان شروع شد و قائدتا اقتصاددانان بیشتر به جنبه اقتصادی کارآفرین و کارآفرینی توجه متمایل بودند.

با همه این گستردگی در تعارف کارآفرینی و کارآفرین، در تمامی حوزه ها می توان یک ویژگی مشترک را پیدا کرد: ریسک عاملی است که تقریبا تمامی محققان و نظریه پردازان بر روی آن توافق دارند. به عبارتی دیگرک کارآفرینی فرآیندی است که در آن ریسک نهفته و کارآفرین کسی است که این ریسک را می­پذیرد (احمدپور،۱۳۷۸ ( ^[۳۹]

ضرورت کارآفرینی

هر چند کارآفرینی به معنای اشتغال نیست، ولی یکی از دستاوردهای مهم کارآفرینی در حوزه خاص آن یعنی ایجاد کسب و کارهای جدید، چه در کنار یا داخل یک شرکت موجود و چه به طور مستقل، افزایش اشتغال است. هر چند کارآفرینی مفهومی بسیار گسترده تر از اشتغال دارد: افزایش خلاقیت و نوآوری، تولید ثروت، افزایش رفاه عمومی و به طور کلی توسعه، اما برای کشوری چون ایران، مسئله اشتغال زایی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. دولت ایران با بیش از دو میلیون و ۳۰۰هزار کارمند بدون احتساب نیروهای مسلح، یکی از حجیم ترین ‌دولت‌های‌ جهان است. به خاطر همین نیروی انسانی عظیم، بخش اعظم درآمدهای نفتی ما به جای اینکه در عمران و آبادانی کشور صرف شود، صرف پرداخت حقوق و مزایای کارمندانی می شود که بنابر آمارهای مستند داخلی در موقعیت بهره وری پایینی قرار دارند.

کارآفرینی سازمانی

یکی از چالش هایی که کسب وکار ها با ان مواجه هستند مسئله جهانی شدن است. رقابت بین‌المللی تشدید شده و تولیدات داخلی در میان برخی از کشورها ی صنعتی رشد داشته و باعث شده که آن ها وارد بازار بین‌المللی شوند.

کارآفرینی روشی است برای انجام کسب و کار به شیوه ای مبتکرانه با تمرکز بر مشتری و پذیرفتن ریسکهای حساب شده (Wright,2002). منظور از کارآفرینی نه یک عامل منحصر به فرد، بلکه کارآفرینی شامل چند جزء است که تعدادی از آن ها شامل: سازمانی که به رشد توجه می‌کند، حالت تهاجمی و رقابتی دارد، دست به خلاقیت و ابتکار می زند، فعالیت‌های خود را بر مشتری متمرکز می‌کند، ریسکهایی را می پذیرد که باعث رشد سازمان می شود، در برابر شکست مقاومت می‌کند و در نهایت کارکنانی دارد که به چشم انداز و موجودیت سازمان اعتقاد کامل دارند. به طور کلی دو نوع استراتژی کلی ‌در مورد کارآفرینی در سازمان وجود دارد:

1. 1. وجود کارآفرین در سازمان و نشأت گرفتن کلیه مراحل کارآفرین از وی یا به عبارتی همان کارآفرینی درون سازمانی^[۴۰]

مفهوم سازی های اولیه از رفتار شهروندی سازمانی

رفتار شهروندی سازمانی با بهره گرفتن از اصطلاح(شهروندی شهری) در فلسفه سیاسی مفهوم سازی شده است. به اعتقاد گراهام ۱۹۹۱، می توان با بهره گرفتن از فلسفه کلاسیک و تئوری سیاسی مدرن چندین مورد از اعتقادات و تمایلات رفتاری را که با یکدیگر ترکیب می‌شوند مورد توجه قرارد اد و آن ها را علائم شهروندی فعال^[۶۳] نامید که سه بخش اساسی مرتبط با یکدیگر از مسئولیت های شهروندی شهری را شامل می شود: ۱)احترام به ساختار و فرآیندهای منظم : شهروندان، مسوول اختیار منطقی – قانونی را تشخیص داده و از قانون تبعیت می‌کنند.

۲)وفاداری : شهروند علایق جامعه و ارزش های نهفته در آن را به صورت کلی تامین می‌کند . شهروندان وفادار جوامع خود را ارتقاء می‌دهند، آن را حفاظت کرده و تلاش زیادی برای نیکی کردن از خود نشان می‌دهند .

۳)مشارکت : درگیری مسوولانه و فعال در اداره جامعه را تحت شرایط قانونی در بر می‌گیرد . شهروندان مسوول، درباره مسایل کلی که بر جامعه تاثیرگذار است اطلاع کافی داشته، اطلاعات و ایده های خود را با سایر شهروندان مبادله کرده و به اداره جامعه کمک می‌کنند و دیگران را نیز تشویق می‌کنند که چنین رفتاری داشته باشند .

فیلسوفان سیاسی تشخیص داده‌اند که شهروندی شهری مسوول، به ترکیب و تعادل سه جزء اطاعت، وفاداری و مشارکت احتیاج دارد. فلسفه سیاسی مطرح می‌کند که ماهیت ارتباط شهروندان با دولتشان برای رفتار شهروندی آن ها حیاتی است. سه ویژگی مهم چنین ارتباطی عبارتند از : تعهد نامحدود ^[۶۴] ، اعتماد دو طرفه^[۶۵] و ارزش های مشترک^[۶۶] ( فتاحی،۱۳۸۶ :۲۲). برنارد^[۶۷] (۱۹۸۳) در تحقیقات خود اسامی گوناگونی مانند، خودانگیزشی سازمانی، رفتارهای سازمانی اجتماع گرا و رفتارهای فرانقشی، تمایل به همکاری و ( رفتارهای نوآورانه و خود جوش) ‌به این پدیده سازمانی داده است. در نهایت با بررسی این واژه ( رفتارهای شهروندی سازمانی) برای این مفهوم پذیرفته شده است . این رفتارها برای اولین بار توسط ارگان و همکارانش به کار برده شده اند . ارگان رفتار شهروندی سازمانی را به عنوان مجموعه رفتارهای آگاهانه افراد، گرچه دارای الزام اجرایی نیست و تحت تاثیر نظام رسمی پاداش دهی نیز قرار ندارد اما بر عملکرد سازمان تاثیر به سزایی دارد، تعریف می‌کند ( دی پایولا، تارترو هوی^[۶۸] ، ۲۰۰۵ :۴۲۳)

تعاریف رفتار شهروندی سازمانی

در تعریف اولیه رفتار شهروندی سازمانی که به وسیله باتمن و ارگان در سال ۱۹۸۳ مطرح شده است به طور کلی آن دسته از رفتارهایی مورد توجه قرار می‌گیرد که علی رغم آنکه اجباری از سوی سازمان برای انجام آن ها وجودن دارد، در سایه انجام آن ها از جانب کارکنان، برای سازمان منفعت هایی ایجاد می شود (بولینو، تورنلی^[۶۹] ، ۲۰۰۳: ۷۵) گراهام (۱۹۹۱). پیشنهاد می‌کند که رفتار شهروندی سازمانی باید به صورت مجزا از عملکرد کاری مورد ملاحظه قرار گیرد. در این دیدگاه رفتار شهروندی سازمانی را باید به ‌عنوان یک مفهوم جهانی که شامل تمامی رفتارهای مثبت افراد در درون سازمان است . مورد توجه قرارد اد . تمایز بین عملکرد نقش و فرانقش به دلایل مختلفی مشکل خواهد بود. اولا: ادراکات مدیریتی و کارمندی از عملکرد کارکنان و مسئولیت ها ضرورتا با یکدیگر مشابه نیستند. ثانیاً: ادراک کارمندان از عملکرد و مسئولیت هایشان تاثیر گرفته از رضایت آن ها در محیط کارشان است . با توجه به چنین پیچیدگی هایی، تعریف اولیه اروگان از رفتار شهروندی سازمانی به ‌عنوان رفتار فرانقشی مورد توجه قرار گرفته است (کاستروو^[۷۰] همکاران ، ۲۰۰۴: ۲۹). اورگان ( ۱۹۹۸) تعریف دیگری از رفتار شهروندی سازمانی را اینگونه ارائه داده است : رفتاری که از روی میل و اراده فردی بوده و به طور مستقیم یا صریح از طریق سیستم پاداش رسمی سازمانی مورد تقدیر قرار نمی گیرند، ولی باعث ارتقای عملکرد اثر بخش سازمان می‌گردند ( مارکوزی و زین^[۷۱]، ۲۰۰۴: ۱). اورگان رفتار شهروندی کارکنان را به عنوان اقدامات مثبت بخشی از کارکنان برای بهبود بهره وری و همبستگی و انسجام در محیط کاری می‌داند که ورای الزامات سازمانی است ( هادسن^[۷۲] ، ۲۰۰۲: ۷۰). ارگان همچنین معتقد است که رفتار شهروندی سازمانی، رفتاری فردی و داوطلبانه است که مستقیما به وسیله سیستم های رسمی پاداش در سازمان طراحی نشده است، اما با این وجود باعث ارتقای اثر بخشی و کارایی عملکرد سازمان می شود. این تعریف بر سه ویژگی اصلی رفتار شهروندی تأکید دارد : اول اینکه این رفتار باید داوطلبانه باشد یعنی نه یک وظیفه از پیش تعیین شده و نه بخشی از وظایف رسمی فرد است . دوم اینکه مزایای این رفتار، جنبه سازمانی دارد و ویژگی سوم این است که رفتار شهروندی سازمانی ماهیتی چند وجهی دارد. اورگان رفتار شهروندی سازمانی را به عنوان نوعی رفتار کارکنان سازمان ها تعریف می‌کند که عملکرد اثر بخش سازمان را بدون توجه به اهداف بهره وری فردی هر کارمند ارتقا می‌دهد. عناصر کلیدی رفتار شهروندی سازمانی عبارتند از :

• • یک نوع رفتاری است فراتر از آنچه که برای کارکنان سازمان به طور رسمی تشریح گردیده است .

• • یک نوع رفتاری است که به صورت اختیاری و ‌بر اساس اراده فردی می‌باشد .

• • رفتاری است که به طور مستقیم پاداشی به دنبال ندارد و یا از طریق ساختار رسمی سازمانی مورد قدردانی قرار نمی گیرد .

این ریسک تجاری پایین باید با ریسک مالی نسبتاً بالا برای تأمین منابع مالی کامل شود. این کار را می‌توان با ترکیب یک سیاست تقسیم سود بالا و استفاده از تأمین مالی از طریق وام به دست آورد. استراتژی سرمایه‌گذاری مجدد در یک کسب‌وکار در حال مرگ احتمالاً کمتر خواهد بود، چون چشم‌انداز آتی رشد در حال حاضر منفی است و این موضوع به‌آسانی به سیاست تقسیم سود بالا با نسبت بالا مرتبط می‌شود. در حقیقت سود پرداختی به افراد در طول این مرحله می‌تواند بالاتر از سود بعد از مالیات باشد، ‌به این دلیل که احتمال وجود یک تعدیل مالی نادرست برای استهلاک سرمایه‌گذاری مجدد وجود داشته باشد. در نتیجه سودهای تقسیمی شاید برابر کل سودها و استهلاک باشد که در هر مورد باید مشخص شود که بخشی از پرداخت سود تقسیمی واقعاً نشان‌دهنده بازپرداخت سرمایه می‌باشد.

چشم‌اندازهای منفی رشد به یک ضریب P/E پایین برای سهام منتقل می‌شوند، زمانی که با روند رو به افول درآمد هر سهم که در طول این مرحله تجربه می‌شوند، ترکیب می‌شوند؛ این موضوع در این حالت منجر به کاهش قیمت می‌شود. بااین‌حال تا زمانی که سهام‌داران آگاه باشند که بخشی از پرداخت سود نقدی بالای آن‌ ها به صورت اثربخشی بازپرداخت سرمایه است، این ارزش روبه افول نباید باعث نگرانی‌های نامرتبط شود. استراتژی‌های مالی این مرحله به شرح جدول زیر می‌باشد:

جدول ۲-۴: پارامترها و استراتژی مالی در مرحله افول

ریسک تجاری

پایین

ریسک مالی

بالا

منابع تأمین مالی

وام

سیاست تقسیم سود

نسبت کامل

چشم‌انداز آتی رشد

منفی

ضریب P/E

پایین

سودآوری فعلی،EPS

پایین و در حال کاهش

قیمت سهام

روبه کاهش و افزایش نوسانات آن

منبع: (کرمی و عمرانی، ۱۳۸۹، ۵۳)

در این تحقیق به علت غیرفعال بودن معامله (خریدوفروش) سهام یا غیر بورسی بودن شرکت‌های نوظهور، مراحل چرخه عمر به سه شکل، رشد، بلوغ و افول تعریف‌شده و از مرحله تولد یا ظهور چشم­پوشی شده است.

گفتار دوم: هزینه سرمایه (هزینه آورده صاحبان سهام)

هزینه سرمایه یکی از مفاهیمی است که همواره موردتوجه صاحب‌نظران مالی بوده است و عامل اصلی در ایجاد شکاف بین سود حسابداری و سود اقتصادی است، این مفهوم به شکل‌های مختلف تعریف‌شده است لیکن یکی از تعریف‌هایی که مقبولیت بیشتری دارد هزینه سرمایه را به عنوان کمینه نرخ بازدهی تعریف می‌کند که با کسب آن ارزش واحد اقتصادی ثابت می‌ماند. ازلحاظ مفهومی، هزینه سرمایه یک شرکت عبارت است از هزینه فرصت سرمایه‌گذار برای سرمایه‌گذاری در آن شرکت. هزینه سرمایه از دو بعد دارای اهمیت است، بعد اول این است که تمامی الگوهای ارزیابی اوراق بهادار بر هزینه سرمایه متکی است. بعد دوم این است که سرمایه‌گذاری وجوه توسط شرکت و تعیین اولویت‌های سرمایه‌گذاری و تعیین ساختار سرمایه بدون هزینه سرمایه عملی نخواهد بود (سلیمی،۱۳۸۶).

اصولاً هزینه سرمایه از بعد برون‌سازمانی و از بعد درون‌سازمانی موردتوجه قرار می‌گیرد. از بعد برون‌سازمانی هزینه سرمایه در ارزشیابی اوراق بهادار و ارزیابی عملکرد شرکت مورداستفاده قرار می‌گیرد. از بعد درون‌سازمانی هزینه سرمایه در تصمیم‌گیری‌های مربوط به سرمایه‌گذاری و اولویت‌های سرمایه‌گذاری، ساختار بهینه سرمایه و ارزیابی عملکرد بخش‌ها نقش کلیدی و اساسی دارد (عثمانی،۱۳۸۱).

همواره یکی از مباحث اصلی در ادبیات مالی تصمیم‌گیری و گزینه ‌راهکارهای بهینه درباره سرمایه‌گذاری وجوه و ساختار سرمایه به منظور افزایش ارزش کلی واحد اقتصادی است. در این‌باره موضوع تأمین مالی به‌طورکلی و هزینه سرمایه به طور ویژه در کانون توجه قرار می‌گیرد. تأمین مالی در واحدهای اقتصادی به راه‌های مختلف و با بهره‌گیری از منابع متعدد صورت می‌گیرد، درباره بهترین نوع تأمین مالی عوامل متعددی دخیل هستند که مهم‌ترین آن‌ ها هزینه یا مخارج تأمین مالی که از آن به هزینه سرمایه یاد می‌شود. هزینه سرمایه کمینه بازده موردقبول برای سرمایه است. در واقع هزینه سرمایه مرز بین عملکرد خوب و عملکرد بد شرکت و کمینه نرخی است که برای ایجاد ارزش شرکت باید کسب شود. طبق تعریف، هزینه سرمایه بهای استفاده از سرمایه پولی و مالی در یک‌زمان معین است. البته واژه سرمایه در ترکیب هزینه سرمایه مفهوم گسترده‌تر از مفهوم سرمایه در حسابداری دارد. بدین معنی که فقط دربرگیرنده حقوق صاحبان سهام نبوده بلکه بدهی‌های بلندمدت با بهره را نیز شامل می‌شود. هزینه سرمایه یک شرکت الزاماًً یک هزینه نقدی نیست بلکه یک هزینه فرصت معادل جمع بازده مورد انتظار سرمایه‌گذاران در سهام و اوراق قرضه در شرکت است. به سخن دیگر، هزینه سرمایه از تعادل بین ریسک و بازده حاصل می‌شود، هر چه ریسک شرکت‌ها بالاتر باشد بازده آن و بالطبع هزینه سرمایه آن بالاتر می‌باشد (عثمانی،۱۳۸۱).

سرمایه‌گذاران اعم از سهام‌داران یا تأمین‌کنندگان وام و تسهیلات بلندمدت ضمن واگذاری سرمایه خود خطر عدم وصول آن را به طور ضمنی می‌پذیرند. با چنین رویکردی هزینه سرمایه را علاوه بر سود متعارف مورد انتظار سرمایه‌گذاری می‌توان به‌منزله پاداش قبول خطر نیز تلقی کرد که به سرمایه‌گذاران تعلق می‌گیرد. پذیرش خطر توسط سرمایه‌گذاران تحت تأثیر عوامل متعددی نیز از قبیل شخصیت و خطرپذیری ذاتی افراد، وضعیت فعلی و آتی فعالیت‌های واحد تجاری، خطر ورشکستگی و ریسک عملیات شرکت قرار می‌گیرد. خطرپذیری دارای پیوند مستقیم با میزان هزینه سرمایه است. در واقع خطرپذیری افراد مبین بازده مورد انتظار آن‌ ها از منابعی است که برای تأمین مالی واحدهای اقتصادی تخصیص داده‌اند. بازده مورد انتظار مبین این واقعیت است که سرمایه‌گذاران علاوه بر هزینه تأمین ایمنی در مقابل خطرات احتمالی، خواهان درآمد اضافی از سرمایه به عنوان یک عامل مولد هستند. به سخن دیگر سرمایه‌گذاران در قبال واگذاری منابع تحت اختیار خود علاوه بر پذیرش خطرات احتمالی وجوهی را بابت سود مورد انتظار خود مطالبه می‌کنند که درمجموع این دو بازده مورد انتظار را تشکیل می‌دهد، ازاین‌رو هزینه سرمایه عبارت است از کمینه نرخ بازدهی که واحد اقتصادی باید به دست آورد تا بازده مورد انتظار سرمایه‌گذاران تأمین شود. (همان مأخذ).

پیشینه تحقیق

تحقیقات خارجی

منظر حسن و همکاران^[۱۶] (۲۰۱۵): در تحقیقی با عنوان بررسی تأثیر چرخه عمر شرکت بر هزینه حقوق صاحبان سهام ‌به این موضوع پرداخته‌اند. در این تحقیق بررسی‌شده است که آیا چرخه عمر شرکت تأثیری بر توانایی شرکت در جذب سرمایه‌گذارانی که به‌تدریج هزینه پیش‌بینی شده حقوق صاحبان سهام شرکت را تحت تأثیر قرار می‌دهند دارد یا خیر؟ نتایج این تحقیق نشان داده است که هزینه حقوق صاحبان سهام در مراحل افول بالاتر و در مراحل بلوغ در کمترین سطح است.

رابرت و همکاران^[۱۷] (۲۰۱۵) این تحقیق به بررسی چگونگی برخورد شرکت‌ها با درماندگی مالی در مراحل مختلف چرخه عمر شرکت پرداخته ‌شده و نحوه انتخاب استراتژی‌های اتخاذشده برای تجدید ساختار مالی در واکنش به چرخه عمر شرکت موردبررسی قرار خواهد گرفته است.

بااین وجود بررسی‌ها نشان داد پژوهشی در زمینه ترویج خواندن به صورت مجزا بسیار کم انجام گرفته و بیشتر یافته های ما ‌در مورد تجربه های عملی است که در زمینه ترویج خواندن صورت گرفته است. این طرح ها نیز روش‌مند نبوده و شاید انگیزه‌ای شده است براینکه این پژوهش به بررسی عمیق یکی از این طرح‌ها (سبدخواندن)بپردازد.

۲-۱۰-۱٫ پیشینه و تحقیقات انجام گرفته در داخل کشور:

سامانیان (۱۳۷۶)، در مقاله‌ای تحت عنوان” بررسی نقش آموزش و پرورش مدارس در آموزش و ترویج مطالعه و کتابخوانی بین دانش‌آموزان ” به نقش آموزش و پرورش در ترویج مطالعه و کتابخوانی بین دانش ­آموزان می‌پردازد. او در این مقاله نهاد اولیه تعلیم و تربیت را خانواده معرفی کرده و پدر و مادر و سایر افراد بزرگسال خانواده را به طور مستقیم و غیر مستقیم در ایجاد عادت و علاقه به مطالعه دخیل می‌داند. سپس اهداف تعلیم و تربیت در جمهوری اسلامی ایران را بیان کرده و اظهار می‌دارد برای رسیدن ‌به این اهداف باید کتابخانه‌های مجهز در محیط مدرسه وجود داشته باشد تا کودکان بتوانند در تمام زمینه‌ها رشد و تعالی یابند و با توجه ‌به این که اولین مرحله شناخت، مطالعه است، وجود کتابخانه‌های آموزشگاهی در تحقق اهداف مورد نظر آموزش و پرورش را ضروری می‌داند. سامانیان به وضعیت موجود کتابخانه‌های آموزشگاهی اشاره می‌کند و می‌گوید وضعیت موجود کتابخانه‌های آموزشگاهی از لحاظ کمی و کیفی اصلا مطلوب نیست و همیشه بدترین مکان‌ها که کاربرد آموزشی نداشته‌اند به کتابخانه اختصاص می‌یابد و در آن همیشه بسته است، زیرا کتابداری در آن وجود ندارد. سپس او به سرانه بودجه کتابخانه‌های آموزشگاهی اشاره می‌کند و می‌گوید اکثر کتابخانه‌ها کمبود بودجه دارند و از لحاظ سرانه کتاب در مدارس به فقر کتاب مواجه هستند. و در آخر به شیوه های مختلف علاقه‌مند ساختن کودکان به مطالعه می‌پردازد

۲-۱۰-۲٫ پیشینه طرح‌های عملی و گزارش نشست‌ها در داخل کشور:

شورای کتاب کودک در راستای دسترسی به اهداف خود که به طور مبسوط بیان شد.‌در سال‌ ۱۳۷۳همزمان با سال جهانی خانواده توسط گروهی از مروجین طرح خورجین کتاب را اجرا کرد(سبد خواندن کنونی).بسته های کتاب در اختیار ده خانواده که داوطلبانه در این طرح شرکت داشتند قرار می‌گرفت و در پایان هر ماه بسته ها با یکدیگر معاوضه می‌شد.هدف عمده طرح آشنایی خانواده ها با کتاب‌های کودک و نوجوان ،شیوه های قصه‌گویی و شناخت فرهنگ کشور بیان شده است.کتاب‌های منتخب در کیسه‌های که به خورجین معروف شد در اختیار خانواده ها قرار می‌گرفت.هر سال با ده عضو جدید این طرح اجرا می‌شد،که پس از شکل‌گیری خانه کتابدار که هدف اصلی آن ترویج خواندن است ازسال ۱۳۸۷باتوجه به همان شیوه پیشین و با نام سبد خواندن با خانواده طرح دنبال شده است.

مجله کتاب ماه کودک و نوجوان در مهر ۱۳۸۷ مقاله‌ای منتشر کرد که در واقع گزارشی از دویست و یازدهمین نشست تخصصی کتاب ماه کودک و نوجوان با موضوع “تأثیر کتب «ترویج کتابخوانی» بر میزان مطالعه کودکان و نوجوانان به همراه نقد و بررسی کتاب‌های روانشناسی خواندن نوشته دکتر اکرم پدرام‌نیا و رویکرد ترویج کتابخوانی نوشته دکترکمال پولادی” بوده است. این نشست با حضور دکتر کمال پولادی، محمد هادی محمدی و شهرام اقبال‌زاده در سرای اهل قلم برگزار شد. این جلسه به بهانه انتشار دو کتاب «روانشناسی خواندن» نوشته دکتر اکرم پدرام‌نیا و مقدمه مفصل شهرام اقبال‌زاده و «رویکردهای ترویج کتابخوانی» نوشته دکتر کمال پولادی برگزار شد. در طول این جلسه هر یک از نویسندگان پیرامون کتاب و این که چگونه آن را نوشتند صحبت کرده و در ادامه به تفصیل هر یک از بخش‌های کتاب را معرفی و شرکت کنندگان در جلسه به گفتن مزایا و معایب کتاب‌ها پرداختند. بسیار روشن است که برگزاری چنین جلساتی گامی در پیشبرد اهداف ترویج خواندن در جامعه است و موجب به وجود آمدن راه‌ حل ‌های جدید در این زمینه می‌گردد.

گروه مطالعه و بررسی کتاب از نگاه مادران در اردیبهشت ۸۴ مقاله‌ای تحت عنوان ” ترویج کتاب و کتابخوانی در مؤسسه مادران امروز به مناسبت بزرگداشت هانس‌کریستیان اندرسن” نوشتند که در واقع گزارشی از جلساتی است که به مناسبت روز جهانی کودک برگزار شده است. در این گزارش آمده، که مؤسسه مادران امروز در چندگردهمایی به ترویج خواندن آثار اندرسن پرداخته‌اند و از خانواده ها خواسته‌اند تا در این جلسات شرکت نمایند.

در این جلسه، دوستان شرکت‌کننده ‌در مورد ضرورت خواندن با فرزندان در محیط خانواده و به طورکلی ترویج کتاب و کتابخوانی در خانواده به عنوانی یکی از مهم‌ترین محورهای کاری مؤسسه بحث و گفتگو کردند و سپس به زندگی اندرسن و تحولات زندگی این انسان بزرگ پرداخته شد.

در طی این جلسات چند اثر از اندرسن برای دوستان قصه‌گویی شد و درباب آثار اندرسن، ویژگی‌ها، جایگاه آثار و … گفتگوهایی انجام گرفت. آن‌ ها با برگزاری این جلسات سعی بر آن داشتند تا با قصه‌ها و داستآن‌های اندرسن خانواده ها را به جهان کودکان آشنا کنند و شیوه ترویج خواندن و مطالعه را به آن‌ ها بیاموزند.

این مؤسسه‌ جلساتی باعنوان خانواده واهمیت آن نیز داشته است: راستی چرا خانواده این قدر اهمیت دارد ؟ اگر خانواده نباشد ، چه می‌شود ؟ رابطه‌ خانواده با جامعه چیست ؟ آیا وجود خانواده در جامعه ضروری است؟ و..خانواده اولین و بهترین بستر برای پرورش و هویت بخشی به نسل آینده است .
خانواده اصلی ترین و بنیادی‌ترین نهاد جامعه است و سلامت جامعه و خانواده به هم گره خورده و وابسته است .مثلا اگر خانواده نباشد ، تکلیف پرورش نسل آینده ، بویژه از نظر عاطفی ، چه می‌شود ؟
می‌دانیم که پرورش عواطف که در آغاز زندگی سرچشمه‌ی یادگیری هم به شمار می‌رود ، در محیطی آرام ، امن ، قابل اتکا به عنوان پشت و پناه ، ثابت و دارای الگو‌های مناسب برای تقلید و همانند سازی‌های اولیه کودک ، امکان پذیر است . آیا محیطی غیر از خانواده می‌تواند به طور عینی و واقعی نه ذهنی و کاذب ،دارای چنین ویژگی‌هایی باشد و بتواند ‌به این ترتیب شخصیت و هویت نسل آینده را شکل دهد ؟
. حمایت از نهاد خانواده دارای ابعاد اقتصادی ، علمی و فرهنگی است . اگر خانواده از نظر تفکر و عملکرد و از نظر مادی و معنوی توانمند شود ، آن گاه می‌تواند سر بلند و مقتدر به مسئولیت‌ها و وظایف خود عمل کند و به عنوان واحد بنیادین جامعه در سلامت جامعه هم نقش مؤثر داشته باشد ما می‌دانیم که نیازها و چالش‌های پیش روی خانواده ها به تدریج و با توجه به تغییر در شرایط زندگی اجتماعی تغییر می‌کند . پس کار مراقبت و حمایت از خانواده ها نیز مقطعی و گذرا نیست و باید برای آن برنامه ریزی‌های بلند مدت ، پیگیر و همه جانبه انجام شود .

ضرورت و اهمیت تحقیق

هوش هیجانی به نظر می­رسد می ­تواند شکل تکامل یافته­ای از توجه به انسان در سازمان­ها باشد و ابزاری نوین و شایسته در دستان مدیران تجاری و تئورسین­ها بازار برای هدایت افراد درون سازمان­ها و مشتریان برون سازمانی و تأمین رضایت آن ها باشد (پارسا، ۱۳۸۳).

نکته اساسی، نگرش ما نسبت به تعارض و برخورد درست با آن و تشخیص حق و یا ناحق بودن آن، ‌بر اساس علل و عوامل به وجود آورنده آن و پیشنهاد راه حلی منطقی و درست برای بهره ­برداری بهینه از آن است. به همین دلیل مهم این است که تعارض اداره شود و نه اینکه سرکوب شود و نه اینکه اجازه داده شود، تعارض تشدید و از کنترل خارج شود. شناخت علل تعارض می ­تواند در تعیین راه­حلهای احتمالی کمک کند و عواقب ناشی از تعارض می ­تواند برای سازمان، خواه در منازعات کارگری و مدیریت تعارضهای واحدهای مختلف یک سازمان، یا تعارض بین افراد، گران تمام شود. آگاهی از هوش هیجانی افراد یک سازمان می ­تواند مدیران ادارات و سازمان‌ها را در حل بسیاری از مسائل یاری دهد، وقتی آن ها قبول کردند که انسان‌ها از نظر هوش هیجانی تفاوت دارند، در پی این نخواهند بود که از همه کارکنان رفتار یکسانی انتظار داشته باشند.

بسیاری از مدیران تمایل دارند که سختگیر باشند و قادر نیستند رابطه خوبی با کارکنان برقرار کنند. آن ها نمی ­توانند در محیط کسب و کار، فرهنگ سازمانی، فرایند کاری و فناوری تغییر ایجاد کنند. این مدیران به رغم داشتن دانش فنی خوب، نمی ­توانند مدیران موفقی باشند. تحقیقات نشان می­دهد که مدیر یا متخصصی که از هوش هیجانی بالایی برخوردار باشد و از نظر فنی نیز با تجربه باشد، با آمادگی و مهارت بیشتر و سریعتر از دیگران به رفع تعارضهای نوپا، ضعف گروهی و سازمانی و خطاهای موجود، ابهام در ارتباطات، تیرگی روابط متقابل و رموزی که ارزشمند و سودمند جلوه می­ نماید، خواهد پرداخت (کوپر، ۱۹۹۷، ۵۸-۵۶). مدیر با داشتن شعور عاطفی بالا می ­تواند نسبت به تعارض آگاهی بیشتر کسب نماید و بدین وسیله سریعتر و صحیح تر تعارض را شناسایی کند و با همدلی و اطمینان به هدایت سودمند آن بپردازد و از این طریق محیطی فراهم آورد که کارکنان از سلامت روانی بیشتری در آن برخوردار باشند. چرا که افراد با داشتن یک رابطه سالم، احساس ارزش، درک حمایت، اعتماد و اهمیت ‌می‌کنند و این تأمین کننده سلامت روانی و افزایش کارایی و سودمندی افراد است. در چنین فضایی است که مدیریت تعارض به شکل سازنده آن امکان پذیر می­ شود (وطن خواه، ۱۳۸۶، ص ۲۵). در بیمارستان برآورده کردن و تأمین درخواست­های مراجعه کنندگان،اساس تأمین و ارائه­ خدمات است. کارکنان بیمارستان نمی ­توانند مراجعه کننده را کنترل کنند و فقط می ­توانند نقش یک فرد آماده به خدمت را در تأمین خدمات آن ها ایفا کنند. تنها چیزی که کارکنان بیمارستان می ­توانند انجام دهند کنترل عقاید و نگرش­های خودشان است. ‌بنابرین‏، هنگامی که یک مشاجره یا تعارض ‌در مورد تأمین خدمات پیش می ­آید، کارکنان بیمارستان صرفاً بایستی یک روش انعطاف­پذیر را برای ارائه­ خدمات به منظور رفع تعارض اتخاذ کنند.

در زیر به چند نمونه از ضرورت‌های تحقیق اشاره می­ شود:

1. 1. هوش هیجانی قدرت کار فردی و گروهی را افزایش می­دهد، افرادی که هوش هیجانی بالای دارند با دیگران بهتر کار ‌می‌کنند و به راحتی دیگران را درک ‌می‌کنند.

1. 1. هوش هیجانی می ­تواند در افزایش خلاقیت افراد برای حل تعارض‌ها و مشکلات مؤثر باشد.

1. 1. عامل مهمی در گزینش افراد برای احراز شغل و ارتقای شغلی آنان است.

1. باعث تصمیم ­گیری راحتتر و منجر به بهبود روابط با مراجعه کنندگان می­ شود.

اهداف پژوهش:

هدف کلی:

تعیین ارتباط بین ابعاد هوش هیجانی (شناخت و اظهار هیجانی در درون خود، هیجان معطوف به شناخت، درک و فهم هیجانات بیرونی، مدیریت هیجانی و کنترل هیجانی) با ابعاد تعارضات بین فردی (رئیس، مرئوس، ‌هم‌ردیفان) کارکنان بیمارستانهای شهرستان نیشابور

اهداف اصلی:

1. 1. تعیین ارتباط بین عوامل تعارض بین فردی (رئیس، مرئوس، ‌هم‌ردیفان)

1. 1. تعیین ارتباط بین عوامل هوش هیجانی (شناخت و اظهار هیجانی در درون خود، هیجان معطوف به شناخت، درک و فهم هیجانات بیرونی، مدیریت هیجانی و کنترل هیجانی) در کارکنان بیمارستانهای شهرستان نیشابور.

1. 1. تعیین ارتباط بین عوامل تعارض بین فردی (رئیس، مرئوس، ‌هم‌ردیفان) و عوامل هیجانی (شناخت و اظهار هیجانی در درون خود، هیجان معطوف به شناخت، درک و فهم هیجانات بیرونی، مدیریت هیجانی و کنترل هیجانی) در کارکنان بیمارستانهای شهرستان نیشابور.

1. 1. تعیین رتبه عوامل هوش هیجانی در کارکنان بیمارستانهای شهرستان نیشابور

1. تعیین رتبه عوامل تعارض بین فردی در کارکنان بیمارستانهای شهرستان نیشابور

فرضیه ­های پژوهش:

فرضیه کلی: بین هوش هیجانی (EQ) و تعارضات بین فردی کارکنان بیمارستانهای شهرستان نیشابور ارتباط معناداری وجود دارد.

فرضیات اصلی:

جهت جلوگیری از گستردگی فرضیه ­های تحقیق محقق سعی نمود. از طریق تلفیق فرضیه ­های جزئی فرضیه ­های مشخص و اصلی ارائه گردد.

1. 1. بین عوامل تعارض بین فردی (رئیس، مرئوس، ‌هم‌ردیفان) در کارکنان بیمارستان های نیشابور ارتباط معناداری وجود دارد.

1. 1. بین عوامل هوش هیجانی (شناخت و اظهار هیجانی در درون خود، هیجان معطوف به شناخت، درک و فهم هیجانات بیرونی، مدیریت هیجانی و کنترل هیجانی) در کارکنان ارتباط معنا­داری وجود دارد.

1. 1. بین عوامل تعارض بین فردی (رئیس، مرئوس، ‌هم‌ردیفان)و عوامل هیجانی (شناخت و اظهار هیجانی در درون خود، هیجان معطوف به شناخت، درک و فهم هیجانات بیرونی، مدیریت هیجانی و کنترل هیجانی) در کارکنان ارتباط معنا­داری وجود دارد.

1. 1. بین رتبه بندی عوامل هوش هیجانی در کارکنان تفاوت معناداری وجود دارد.

1. بین رتبه بندی عوامل تعارض بین فردی در کارکنان تفاوت معنا­داری وجود دارد.

تعریف واژه ­ها و اصطلاحات مورد استفاده در پژوهش :

هوش هیجانی: ^[۱] توانایی ارزیابی، بیان و تنظیم هیجانات خود و دیگران و استفاده کارآمد از آن (مایر و سالووی، ۲۰۰۰).

والدین باید مسئولیت ‌هایی را به فرزندان خود پیشنهاد کنند که با مرحله رشد و بلوغ فکری و عاطفی و همچنین با توانایی‌ها و محدودیت‌های آن‌ ها متناسب باشد. مسئولیتی که از کودک می‌خواهید باید در حد توان او باشد و امکان انجام دادن آن را داشته باشد و هم چنین باید بفهمد اگر کاری را که از او خواسته شده انجام ندهد پیامدش چه خواهد بود (زارع بیدکی، ۱۳۹۱).

در نظر گرفتن سن کودک برای آموزش مهارت مسئولیت پذیری بسیار حائز اهمیت است. گاهی حتی لازم است برای انجام امور مهمی با کودکان مان مشورت داشته باشیم. کودکانی که به درستی مسئولیت پذیر نیستند، برای فرار از آنچه بر عهده شان است به راه های مختلفی از جمله پرسیدن پرسش های فراوان، ایراد گرفتن، خود را به مریضی و فراموشی زدن و مقصر جلوه دادن دیگران دست می‌زنند که همه این ها ناشی از اعتماد به نفس پایین، تنبلی و تن پروری، انتظارات زیاد، سرزنش والدین و تشویق نکردن آن ها‌ است.

والدین همواره باید جانب اعتدال را در این باره نگه دارند. بیش از اندازه تشویق کردن فرزندان همان قدر غلط است که کم جلوه دادن اموری که به درستی از پس انجام آن برآمده اند. گاهی اوقات فرزند ما کاری را نادرست یا با بازدهی کم انجام می‌دهد در اینجا برخی والدین با به کاربردن القاب و الفاظ نادرست از جمله « دست و پاچلفتی »، « کودن » یا « بی عرضه »، باعث شکل گیری تصویر ذهنی نازیبا از مسئولیت در ناخودآگاه کودک می‌شوند. این کودک به احتمال زیاد در بزرگسالی با بحران هویتی رو به رو خواهد شد. جملات منفی و ناامید کننده مانع می شود افراد به انجام کارهای بزرگ اقدام کنند. وقتی به فرزندتان می گویید « تو قابل اتکا و قابل اعتماد هستی » یا « وقتی چیزی به من می گویی می توانم حرف ات را باور کنم » یا « من روی تو حساب می کنم » در واقع او را شایسته ی تحسین می دانید (شیبانی، ۱۳۹۲).

متاسفانه درصد زیادی از کودکان و نوجوانان به دلایل عدیده از جمله، انتظارات فوق‌العاده والدین و اطرافیان، ناتوانی در رقابت با همسالان، فراوانی تجارب ناموفق در حسن انجام امور، تهدیدها و تحقیرهای مستقیم و غیرمستقیم دیگران، آزردگی‌های عاطفی و تنبیه‌های اجتمالی جسمی و روانی و ناکامی‌های مکرر در انجام امور، نگرشی مثبت و خوشایند نسبت به فعالیت‌ها و عملکردهای خود ندارند (مشتاقی، ۱۳۸۸).

۲- ۲۴ تشویق درست، برگ برنده والدین

والدین برگ برنده ای به نام تشویق در اختیار دارند و در صورت استفاده از آن می‌توانند از این اهرم برای آموزش و تفویض مسئولیت به کودکان بهره برداری کنند. پژوهش ها نشان داده است تزریق انگیزه به کودکان تکرار رفتار مثبت را در آن ها افزایش می‌دهد اما باید به یادداشت تشویق صرفاً پاداش مادی یا کلامی نیست و والدین می‌توانند با خلاقیت، ماده اولیه تشویق را به سمت آموزش و مسئولیت پذیری ببرند. بسیاری از آدم هایی که در بزرگسالی نمی توانند شکست هایشان را هضم کنند، به آن ها در کودکی یاد داده نشده که آدمی هر لحظه ممکن است در معرض شکست باشد. پس به کودکان باید یاد داد، اگر برای رسیدن به اهداف شان با شکستی روبرو شدند، از تجربیات به دست آمده برای موفقیت‌هایشان استفاده کنند. کودکانی که از روی ترس از تنبیه به والدین و متولیان جامعه احترام می‌گذارند، عقده حقارت در آن‌ ها شکل می‌گیرد. آن ها به خاطر فراز از تنبیه و ترس‌هایی که به دنبال آن به وجود می‌آید، قانون را پذیرفته‌اند. ‌بنابرین‏ در روابط آینده خود عزت نفس پایینی را تجربه خواهند کرد (شیبانی، ۱۳۹۲).

۲-۲۵ آثار و فواید مسئولیت‌پذیری

بر اساس دیدگاه « کلز » (روان‌شناس)، مسئولیت‌پذیری آثار مثبت بسیاری دارد که عبارت‌اند از: توانایی برخورد با شرایط دشوار و انتخاب تصمیمات درست، احساس رضایت درونی، پرورش انضباط درونی، کسب اعتماد به نفس و رشد تفکر و افزایش قدرت شناختی، سازگاری بیشتر با خانواده و محیط زندگی و مورد توجه خانواده، گروه و جامعه قرار گرفتن، برخورداری از یک توان بالا برای انجام درست و به موقع کارها و ایجاد روحیه نشاط، شادابی و صرفه جویی در هزینه های گزافی که در مؤسسات اصلاح رفتار، بازداشت‌ها و صرف بازپروری افراد می‌شود و … (حسینی‌راد، ۱۳۹۲).

همچنین برخی از پیامدهای مسئولیت‌پذیری عبارت‌اند از: شناسایی و شکوفایی استعدادها، ایجاد انگیزه بیشتر برای پذیرش مسئولیت بیشتر، ایجاد انگیزه مبارزه جویی و سخت کوشی، ایجاد تعهد و پشتکار نسبت به انجام دادن کار، فراهم شدن زمینه توانمندی در سایر مهارت‌ های زندگی، رشد فکری و رشد شخصیت، افزایش عزت نفس، پذیرش اشتباه، انجام دادن درست کارها، و تشویق دیگران به مسئولیت‌پذیری (ویتو، ۲۰۰۳).

۲-۲۶ مسئولیت پذیری از طریق الگو گرفتن کودکان از والدین

بشر از آغاز زندگی و بیش از هر چیز با این روش رشد می‌کند و شکوفا می شود و همیشه وجود الگوها و سرمشق های بزرگ در زندگی انسان ها وسیله ی مؤثری برای تربیت و پرورش روحی انسان ها بوده است. به همین دلیل، پیامبران و رهبران معصوم مهم ترین و بیشترین نقش هدایتی و تربیتی را با کردارشان نشان می‌دادند. واضح است که ارائه الگوی عملی و عینی، موجب تأثیرگذاری و برانگیختگی روانی هم سو با ابعاد شخصیتی الگو می شود. تأثیر عمیق و جدی الگو، مبتنی بر روحیه ی تقلید و همانندسازی در آدمی است. آدمی از هنگام تولد و آغاز زندگی به همراه یک سری غرایز پا ‌به این عالم می‌گذارد که از جمله ی آن، غریزه تقلید است. کودک می‌تواند به کمک این غریزه همانند مربیان خود – از جمله پدر و مادر – برادر و خواهر خود- سخن بگوید و رفتار نماید و خصلت های اخلاقی را بیاموزد (عاشوری لنگرودی، ۱۳۸۸).

یادگیری مسئولیت‌پذیری در نهاد خانواده شکل می‌گیرد. بدین معنا که آموزش مسئولیت‌پذیری از سنین اولیه کودکی آغاز می‌شود. وقتی در موضوعی که بر کودک اثرگذار است از او نظر خواهی کنیم و به او اجازه دهیم عقیده‌اش را ‌در مورد آن بیان کند، کودک ‌در مورد آن موضوع احساس مسئولیت می‌کند. کودک زمانی مسئول به شمار می‌آید که با در نظر گرفتن نیازهای خود و دیگران و هدف ‌هایش عمل کند و بهترین روش در این مورد الگوبرداری از والدین است (درسیتان، ۱۳۸۹).

۱۴ – روان نژندگرایی در روابط بین راهبرد «تمرکز مجدد مثبت» و نشانه های افسردگی، اضطراب منتشر، وسواس فکری– عملی و پانیکنقش منفی دارد .

۱۵ – روان نژندگرایی در روابط بین راهبرد «تمرکز مجدد بر برنامه ریزی» و نشانه های افسردگی، اضطراب منتشر، وسواس فکری – عملی وپانیکنقش منفی دارد.

۱۶ – روان نژندگرایی در روابط بین راهبرد «ارزیابی مجدد مثبت» و نشانه های افسردگی، اضطراب منتشر، وسواس فکری – عملی و پانیک نقش منفی دارد.

سوالات:

۱ – آیا راهبرد «تمرکز مجدد مثبت» با نشانه های افسردگی، اضطراب منتشر، وسواس فکری – عملی وپانیکرابطه دارد؟

۲ – آیا راهبرد «تمرکز مجدد بر برنامه ریزی» با نشانه های افسردگی، اضطراب منتشر، وسواس فکری – عملی و پانیکرابطه دارد؟

۳ – آیا راهبرد «دیدگاه پذیری» با نشانه های افسردگی، اضطراب منتشر، وسواس فکری – عملی و پانیکرابطه دارد؟

۴ – آیا راهبرد «ملامت دیگران» با نشانه های افسردگی، اضطراب منتشر، وسواس فکری – عملی و پانیکرابطه دارد؟

۵ – آیا برون گرایی اثر راهبرد «ارزیابی مجدد مثبت»برنشانه های افسردگی، اضطراب منتشر، وسواس فکری – عملی وپانیکرا افزایش می‌دهد؟

۶ – آیا برون گرایی اثر راهبرد «ملامت خود»برنشانه های افسردگی، اضطراب منتشر، وسواس فکری – عملی و پانیکرا کاهش می‌دهد؟

۷ – آیا برون گرایی اثر راهبرد «ملامت دیگران»برنشانه های افسردگی، اضطراب منتشر، وسواس فکری – عملی و پانیکرا کاهش می‌دهد؟

۸ – آیا برون گرایی اثر راهبرد «دیدگاه پذیری»برنشانه های افسردگی، اضطراب منتشر، وسواس فکری – عملی و پانیکرا افزایش می‌دهد؟

۹ – آیا برون گرایی اثر راهبرد «نشخوارگری»برنشانه های افسردگی، اضطراب منتشر، وسواس فکری – عملی و پانیکرا کاهش می‌دهد؟

۱۰ – آیا برون گرایی اثر راهبرد «تمرکز مجدد مثبت»برنشانه های افسردگی، اضطراب منتشر، وسواس فکری – عملی وپانیکرا افزایش می‌دهد؟

۱۱ – آیا برون گرایی اثر راهبرد «فاجعه انگاری»برنشانه های افسردگی، اضطراب منتشر، وسواس فکری – عملی و پانیکرا کاهش می‌دهد؟

۱۲ – آیا برون گرایی اثر راهبرد «تمرکز مجدد بر برنامه ریزی»برنشانه های افسردگی، اضطراب منتشر، وسواس فکری– عملی و پانیکرا افزایش می‌دهد؟

۱۳ – آیا برون گرایی اثر راهبرد «پذیرش» برنشانه های افسردگی، اضطراب منتشر، وسواس فکری – عملی و پانیکرا افزایش می‌دهد؟

۱۴–مدل اندازه گیری با کدام مدل نظری ترسیم شده برازش دارد؟

۶-۱ متغیرهای پژوهش

۱ – نشانه های افسردگی، اضطراب منتشر، وسواس فکری– عملی و پانیک زیر بالینی به عنوان متغیرهای وابسته یا ملاک

۲ – راهبردهای شناختی تنظیم هیجان در ۹ مؤلفه‌ شامل «ملامت خویش»، «پذیرش»، «نشخوارگری»، «تمرکز مجدد مثبت»، «تمرکز مجدد بر برنامه ریزی»، «ارزیابی مجدد مثبت»، «دیدگاه پذیری»، «فاجعه انگاری»، «ملامت دیگران» به عنوان متغیرهای مستقل یا پیش بین

۳ – برونگرایی و روان نژندگرایی به عنوان متغیرهای میانجی

۷-۱ تعاریف مفهومی و عملیاتی متغیرها

تعریف مفهومی افسردگی: در معنای محدود پزشکی، افسردگی، به منزله ی یک بیماری خلق و خو یا اختلال کنش خلق و خو است (لو و لو^[۴۹]، ۱۹۹۱؛ به نقل از دادستان، ۱۳۸۳). در افسردگی، عارضه های هیجانی، انگیزشی، رفتاری، فیزیکی و شناختی دیده می شود. تجربه های هیجانی افراد افسرده منفی است و مردم آن ها را معمولا «غمگین، نومید، پریشان، بی نشاط و دلسرد توصیف می‌کنند. این افراد زود به گریه می افتند و دوره های گریه کردن آن ها نزدیک به هم و فراوان است. به ندرت پیش می‌آید که این افراد، هیجان های مثبت یا لذت آور داشته باشند. بدون شک فلج کننده ترین عارضه های افسردگی، ویژگی های شناختی آن هاست (دیوی، ۱۳۸۹).

تعریف عملیاتی افسردگی: در این پژوهش افسردگی آن چیزی است که توسط آزمون افسردگی بک BDI-II^[50]مورد سنجش قرار گرفته است.

تعریف مفهومی اضطراب منتشر: اختلال اضطراب منتشر نوعی اختلال اضطرابی است که در آن فرد، به طور دائم، درباره رویدادهای آینده نگران است و از آن ها می ترسد، حالتی که به نگرانی مزمن و بیمارگون درباره ی رویدادها منجر می شود. برای افراد مبتلا به GAD، نگرانی چند ویژگی دارد: حالت فلج کنندگی پیدا می‌کند و به منبع ناراحتی شدید تبدیل می شود. ۱) نگرانی، عملی مزمن و بیمارگون است که نه تنها به سمت مسائل عمده ی زندگی (مثل، سلامت، اقتصاد، روابط، مسائل مربوط به شغل) معطوف می شود، بلکه بسیاری از مسائل کوچک زندگی روزمره را که برای دیگران اصلا تهدیدآمیز نیستند، در بر می‌گیرد. ۲) نگرانی، غیرقابل کنترل تصور می شود ۳) نگرانی با فاجعه انگاری ارتباط بسیار نزدیکی دارد. علاوه بر نگرانی دایمی و بیمارگون در GAD، این اختلال گاهی با عوارض فیزیکی، مثل خستگی مفرط، لرزش، تنش ماهیچه ای، سردرد، و تهوع همراه است(دیوی، ۱۳۸۹).

تعریف عملیاتی اضطراب منتشر: در این پژوهش اختلال اضطراب منتشر آن چیزی است که توسط آزمون پن استیت PSWQ)^[51]) مورد سنجش قرار گرفته است .

تعریف مفهومی وسواس فکری – عملی: اختلال وسواس فکری و عملی اختلالی اضطرابی شامل وسواس ها(افکار) یا اجبارها (اعمال) ی تکرار شونده (باز آیند) است. این وسواس های فکری یا اجبارها (اعمال وسواسی)، وقت گیر بوده و یا موجب اشکالات زیادی در زندگی روزمره می‌شوند. مشخصات شایع در وسواس شامل موارد زیر است: انگاره های وسواسی، تصاویر ذهنی وسواسی، اعتقادهای وسواسی، اندیشناکی های وسواسی، تکانه های وسواسی، ترس های وسواسی، آیین واره های اجباری (وسواسی) (استکتی ^[۵۲]و پیگت^[۵۳]، ۲۰۰۶).

تعریف عملیاتی وسواس فکری– عملی: در این پژوهش، وسواس فکری–عملی چیزی است که توسط آزمون مادزلی^[۵۴] مورد سنجش قرار گرفته است .

تعریف مفهومی اختلال وحشتزدگی (پانیک):اختلال پانیک یعنی حملات مکرر وحشت یا اضطراب. این حملات با بعضی عارضه های فیزیکی ازجمله تپش قلب، تنفس سریع، سرگیجه، تعریق زیاد، تهوع و لرزش همراه است. علاوه بر آن، ممکن است فرد به شدت رعب و فقدان شخصیت احساس کند (دیوی، ۱۳۸۹).

تعریف عملیاتی اختلال پانیک: در این پژوهش پانیک آن چیزی است که توسط آزمون حساسیت اضطرابی (ASI^[55]) مورد سنجش قرار گرفته است.

تعریف مفهومی روان نژند گرایی: داشتن احساسات منفی همچون ترس، غم، برانگیختگی، خشم، احساس گناه، احساس کلافگی دائمی و فراگیر مبنای نوروتیسیزم را تشکیل می‌دهند (حق شناس، ۱۳۸۵).

تعریف عملیاتی روان نژندگرایی:نمره ای است که فرد در سوالات مربوط به مقیاس N، پرسشنامه شخصیتیNEO-FFI (کوستا و مک کری، ۱۹۸۵)، کسب ‌کرده‌است.

تعریف مفهومی برون گرایی: افراد برون گرا، افرادی اجتماعی هستند، افزون بر دوستدار دیگران بودن و تمایل به شرکت در اجتماعات و مهمانی ها، این افراد هیجان و تحرک را دوست دارند و برآنند که به موفقیت در آینده امیدوار باشند (حق شناس، ۱۳۸۵).

تعریف عملیاتی برون گرایی: نمره ای است که فرد در سوالات مربوط به مقیاس E، پرسشنامه شخصیتیNEO-FFI (کوستا و مک کری، ۱۹۸۵) کسب ‌کرده‌است.

-مدیریت دانش، راهبردها و فرآیندهایی هستند که قادرند تولید و جریان دانش را به منظور ایجاد و برآورده ساختن انتظارات سازمان، مشتریان و کاربران در کل سازمان به وجود آورند. مدیریت دانش، فرایند گسترده ­ای است که امرشناسایی، سازماندهی، انتقال و استفاده صحیح از اطلاعات وتجربیات داخلی سازمان را مورد توجه قرار می­دهد.(البرزی،۱۳۸۴)

-مدیریت دانش عبارت از تلفیقی از کسب و ذخیره­سازی دانش آشکار، همراه با مدیریت سرمایه ­های فکری است دالکر با بررسی بیش از صد تعریف منتشر شده دربارۀ مدیریت دانش درسه دیدگاه آن ها را خلاصه ‌کرده‌است(دالکر،۲۰۰۵،ص۴):

1. 1. 1. دیدگاه کسب کار: از دیدگاه ‌بار کلی‌ و مورای^[۴۰] مدیریت دانش فعالیتی تجاری است که دو جنبه اصلی دارد. توجه به عنصرِ دانش فعالیت های کسب و کار، به عنوان جزء آشکار کسب و کار که در استراتژی، خط مشی، و رویه در همۀ سطوح منعکس می­ شود، و همچنین ایجاد رابطۀ مستقیم بین سرمایه ­های فکری و نتایج مثبت کسب و کار. از همین دیدگاه، گری^[۴۱]مدیریت دانش را یک رویکرد تلفیقی و همکارانه برای خلق، کسب، سازماندهی، دسترسی و استفاده از سرمایه ­های فکری سازمان تعریف ‌کرده‌است.

   

1. 1. دیدگاه علم شناختی یاعلم دانش: از نظر ویگ^[۴۲] در این دیدگاه دانش- بینش­ها، ادراکات، و دانش فنی کاربردی- منبعی اساسی است که به ما امکان می­دهد به طور هوشمندانه عمل کنیم. در طول زمان، دانشِ مهم به اشکال دیگر-مثل کتب، فناوری، رویه­ ها، و سنن در درون همه سازمان­ها و به طور کلی در جامعه تبدیل می­ شود. این تغییر شکل­ها به انباشت تجربه منجر و وقتی به طور مناسب استفاده شود، به افزایش اثربخشی منتج می­ شود. دانش یکی از عوامل اصلی است که رفتار هوشمندانه شخصی، و اجتماعی را ممکن می­سازد.

1. دیدگاه فرایند/فناوری: از نظر اینفورمشن ویک، در این دیدگاه مدیریت دانش مفهومی است که بر اساس آن اطلاعات به دانش قابل کاربرد تبدیل و با تلاش اندک قابل استفاده برای افراد می­ شود که می ­توانند آن را به کار برند.

-تعریف اسوان از مدیریت دانش یکی از بهترین تعاریف قلمداد می­ شود، چرا که این تعریف اهداف را تشریح و مدیریت دانش را در جایگاه سازمانی مناسب قرار می­دهد :”مدیریت دانش هر گونه فرایند یا عمل تولید، کسب، تسخیر، ترویج و جامعه پذیری و کاربرد آن است” مدیریت دانش به فرایند شناسایی، انتخاب، سازماندهی، تلخیص و دسته بندی اطلاعات ضروری برای کسب و کار شرکت اشاره دارد، به گونه ای که عملکرد کارکنان و مزیت رقابتی شرکت را بهبود ببخشد. (واعظی، ۱۳۸۴ )

روش­های به کارگیری مدیریت دانش در سازمان را به چهار دسته: دینامیک، انسان محور، سیستم محور و منفعل تقسیم کرده ­اند. (افرازه،۱۳۸۴)

روش منفعل: سازمان­هایی که از این روش استفاده ‌می‌کنند. تمایل کمی به مدیریت دانش دارند و به صورت روشی سیستماتیک اداره نمی­شوند. در این سازمان­ها، تعریف مناسبی از دانش وجود ندارد، از این رو، اثر بخشی در سازمان های فوق در طول مدت زمان کاهش می­یابد .

روش سیستم محور: سازمان­هایی که از روش نامبرده استفاده ‌می‌کنند، تأکید بیشتری بر کدگذاری و استفاده از دانش آشکار دارند. ‌به این ترتیب، تأثیرپذیری خود را از طریق فناوری اطلاعات افزایش و در مقابل، پیچیدگی­های دسترسی به اطلاعات و استفاده از آن را کاهش می­ دهند. ‌بنابرین‏، در این روش، هزینه اندک تبادل اطلاعات و جواب سریع­تر به مشتری ‌امکان‌پذیرتر است و معمولاً دانش آشکار بهترتقسیم می­ شود، و نیز ‌می‌توان از استفاده دوباره اطلاعات کدگذاری شده، به سطح مناسب­تری از دانش دست یافت. همچنین برنامه ­های آموزشی استاندارد و گروهی این روش، توانایی‌های سازمان­ها را بالا برده، نیاز به داشتن اطلاعات گسترده را در میان اعضای یک سازمان کاهش می­دهد.

روش انسان محور: تأکید بر روش انسان محور، بر پایه تقسیم دانش­های ضمنی است، در این روش، اطلاعات از راه شبکه­ های فردی غیررسمی توزیع می­ شود و افراد می ­توانند، روش­های مناسب­تری را شناسایی کنند، چرا که روش مذبور در ارتباط میان اعضای یک سازمان بسیار با ارزش است.

روش دینامیک(پویا): سازمان­هایی که از روش دینامیک استفاده ‌می‌کنند، از هر دو نوع دانش ضمنی و آشکار، بهره می­ گیرند و آن ها را به بهترین نحو، مورد توجه و استفاده قرار می­ دهند.

سیستم محور

پویا

منفعل

انسان محور

تمرکزبر سطح آشکاری

زیاد

زیاد

کم

کم

تمرکزبر سطح نا آشکاری

شکل ( ۲‑۲) ارتباط نوع مدیریت دانش و نوع دانش(افرازه،۱۳۸۴)

نتایج بررسی­ های انجام شده بر روی سازمان­ های که روش­های نامبرده را به کار برده ­اند، نشان می­دهد که روش دینامیک، نسبت به دیگر روش­ها، کارآمدی بیشتری دارد، زیرا به هر دو نوع از دانش ضمنی و آشکار توجه دارد .

با توجه به نکات بالا و از نگاهی دیگر، ‌می‌توان چنین نتیجه گرفت که روش­های مطرح در مدیریت دانش، شامل سه گروه زیر است :(افرازه،۱۳۸۴)

1. 1. روش­های مبتنی بر رمزگذاری: استفاده دوباره از دانش­ها، تبادل مستندات دانش بر پایه تکنولوژی و تمرکز بر فناوری اطلاعات و ارتباطات.

1. 1. روش­های مبتنی بر مبنای فرد: بر پایه کار فردی – تبادل دانش بین فردی تمرکز بر مدیریت منابع انسانی.

1. روش­های مبتنی بر اجتماعی نمود: بر پایه سازمان، تبادل و تولید دانش از طریق ارتباطات، سازماندهی دوباره تمرکز بر ساختار.

-همچنین ‌می‌توان چنین جمع بندی کرد که در اصل، باید هر سه روش در کنار یکدیگر به کار گرفته شوند، تا اثر بخشی بهتری به دست آید، چرا که تاکنون بسیاری از سازمان­هایی که فقط یکی از این روش­ها را با توجه به تعریف و برداشت­شان از مدیریت دانش و فرهنگ سازمانی خود محور قرار داده ­اند، نتوانسته­اند به خوبی مدیریت دانش را در سازمان­شان به کار گیرند . اما برعکس سازمان­هایی که ترکیبی از این سه روش را به کار ‌گرفته‌اند، مدیریت دانش مؤفقی را در سازمان خود تجربه کرده ­اند. (افرازه،۱۳۸۴)

اما در تحقیق حاضر مدیریت دانش به ‌عنوان قابلیت به اشتراک گذاری دانش و قابلیت جذب دانش درنظرگرفته شده است. (زولانسکی،۱۹۹۶).

۲-۳-۲) سیر تحول مدیریت دانش

به عقیده برگرن، مدیریت دانش، مفهوم تازه ای نیست. در حقیقت، مدیریت دانش بیشتر حاصل کارِ تمدن­های قدیمی بوده است تا نوآوری های اخیر؛ کسب و کارهای سازمان یافتۀ قدیمی، ‌به این دلیل دنبال مزیت رقابتی بوده ­اند که به آن ها اجازه می­داد تا حد امکان، به شکل کارآمدتری به مشتریان خدمت کنند و از نزدیک به۱۵۰۰۰سال پیش، این مزیت­ها در دانش برگزیدۀ بازرگانان، صنعت­گران، پزشکان و مدیران دولتی برای مراجعات بعدی ثبت شده بود. تقریبا۵۰۰۰سال قبل، در بین النهرین مردم هزاران لوح رُسی را که مربوط به ثبت قراردادهای حقوقی، برآوردِ مالیات­ها، میزان فروش و قوانین بودند از دست دادند. راه حل این مسأله، شروع به کار نخستین مؤسسۀ اختصاصی برای مدیریت دانش یعنی کتابخانه بود. ولی به ادعای ویگ و پروساک، ریشۀ مدیریت دانش، به ۳۰۰۰سال قبل از میلاد مسیح باز می­گردد، اگرچه به شکل تخصصی تحت این عنوان نبوده است.(احمدی وصالحی،۱۳۹۱، ص۷۵)

۱-۳ اهمیت و ضرورت تحقیق

اختلال نقص توجه/ بیش فعالی در بزرگسالی با بسیاری از اختلالات اضطرابی، خلقی، اختلالات شخصیت، با (بیدرمن، ۲۰۰۵)، اختلال دو قطبی (بیدرمن،۱۹۹۶)، شخصیت ضد اجتماعی، سوء مصرف مواد و نابهنجاری های روانی (مورفی و ‌بار کلی‌، ۱۹۹۶)، اختلالات خواب، اختلالات یادگیری، اختلالات تفکر و اختلالات اضطرابی (کاپلان و سادوک، ۱۹۳۳) همراه است. همان‌ طور که قبلا تصریح گردید، با توجه به ناخشنودی های درمانی در این گستره و اهمیت توجه ‌به این اختلال در جهت کنترل و درمان اختلالات همبود (اسمیت، ‌بار کلی‌ و شاپیرو^[۱۰۹]،۲۰۰۶؛ براون^[۱۱۰] و همکاران، ۲۰۱۲؛ میلتون، ۲۰۱۰؛ کلینگبرگ و فرنل، ۲۰۰۵؛ راسل^[۱۱۱] و همکاران، ۲۰۰۶؛ انگلهارت و همکاران، ۲۰۰۸) ضرورت این تحقیق را می توان در گستره نظری و عملی بر شمرد:

1. 1. با توجه به فقدان تحقیقات در گستره تاثیر نوروفیدبک همراه با تمرینات رایانه ای مؤثر بر تقویت حافظه فعال انجام این تحقیق می‌تواند منجر به غنای تحقیقات مرتبط در این گستره گردد و اهمیت اثربخشی نوروفیدبک همراه با تمرین رایانه ای مؤثر بر حافظه فعال را به عنوان یک روش درمانی در این حوزه تدقیق نماید.

1. در گستره عملی، نیاز بالینی کشور به روش های نوین درمانی با اثرات پایدارتر و اثرات جانبی کمتر و اثربخشی مؤثر در حوزه عملکرد اجرائی و شناختی، ضرورت این تحقیق را نمایان می‌سازد. با توجه به همبودی این اختلال با اختلالات اضطرابی، اختلالات خلق (بیدرمن، ۲۰۰۵)، اختلالات یادگیری، اختلالات تفکر و اختلالات اضطرابی (کاپلان و سادوک ۱۹۳۳)، مشکلات اجتماعی، خانوادگی و روابط بین فردی ‌و تخریب های متعدد در زمینه هایی نظیر تحصیلی، شغلی و ازدواج (‌بار کلی‌، مورفی و کوتنسنیک، ۱۹۹۶؛ فاراون، ۲۰۰۰)، انجام این تحقیق می‌تواند باعث ارتقا دانش عملی در این گستره شود و این روش را به عنوان یک روش مؤثر در کاهش نشانه های اختلال ADHD در جامعه ایرانی معرفی نماید.

۱-۴ هدف اصلی

تعیین و مقایسه اثر بخشی درمان نوروفیدبک با و بدون تمرین رایانه ای تقویت حافظه فعال، در کاهش علائم اختلال نقص توجه و تمرکز در بزرگسالان دارای اختلال نقص توجه/بیش فعالی در مقایسه با گروه کنترل

۱-۴-۱ اهداف فرعی

1. 1. تعیین اثربخشی نوروفیدبک همراه با تمرین رایانه ای در بهبود حافظه فعال در بزرگسالان دارای اختلال نقص توجه/ بیش فعالی

1. 1. تعیین اثر بخشی نوروفیدبک به تنهایی، در بهبود حافظه فعال در بزرگسالان دارای اختلال نقص توجه/ بیش فعالی

1. تعیین اثربخشی نوروفیدبک با و بدون تمرین رایانه ای، بر تغییر امواج مغزی بزرگسالان دارای اختلال نقص توجه/بیش فعالی

۱-۵ فرضیه های تحقیق

1. 1. نوروفیدبک با و بدون تمرین رایانه ای منجر به افزایش موج بتا (۱۵ تا ۱۸ هرتز) در بزرگسالان دارای اختلال نقص توجه/ بیش فعالی می‌گردد.

1. 1. نوروفیدبک به تنهایی، منجر به کاهش نشانه های نقص توجه و تمرکز بزرگسالان دارای اختلال نقص توجه/بیش فعالی می‌گردد.

1. 1. نوروفیدبک همراه با تمرین رایانه ای مؤثر بر حافظه فعال، منجر به بهبود حافظه فعال در بزرگسالان دارای اختلال نقص توجه/بیش فعالی، می‌گردد.

1. اثر بخشی نوروفیدبک همراه با تمرین رایانه ای مؤثر بر حافظه فعال، در کاهش نشانه های توجه و تمرکز و بهبود حافظه فعال در بزرگسالان دارای اختلال نقص توجه/ بیش فعالی، بیش از درمان نوروفیدبک به تنهایی است.

۱-۶ تعاریف مفهومی و عملیاتی متغیرهای تحقیق

۱-۶-۱ متغیر مستقل

۱-۶-۱-۱ آموزش نوروفیدبک

تعریف نظری: نوروفیدبک یکی از روش های خاص از روش بیوفیدبک است که با امواج الکتریکی مغز سروکار دارد و از امواج مغزی به عنوان بازخورد استفاده می‌کند (دموس، ۲۰۰۵ ، به نقل از عیسایی، ۱۳۸۹). در این روش حسگرها و یا الکترودهایی که اطلاعات مربوط به سطح فعالیت مغزی را ثبت نموده و این فعالیت ها را در قالب امواج مغزی در صفحه نمایش ، به تصویر می کشند به سر بیمار متصل می شود. در طی این فرایند انواع فعالیت های مغزی ( امواج آلفا، بتا، تتا و دلتا) که در شرایط معمول امواجی غیرقابل مشاهده و غیر قابل مهار هستند ؛ برای درمانگر و بیمار محسوس و قابل مشاهده می‌گردد. این فرایند موجب آگاهی به نوع و شکل موج مغزی شده و امکان مقایسه آن را با امواج نرمال و یا نابنجار (با بسامد بالاتر و یا پایین تر)، فراهم می آورد و موجب تغییر و اصلاح آن در روند درمان می‌گردد (گانکلمن^[۱۱۲] و جانسون^[۱۱۳]، ۲۰۰۵).

تعریف عملیاتی: در این تحقیق منظور از نوروفیدبک، استفاده از روش تک قطبی و نصب الکترود فعال به نقطه FZ (قسمت مرکزی لوب فرونتال) می‌باشد.

۱-۶-۱-۲ تمرین رایانه ای حافظه فعال

تعریف نظری: تمرین رایانه ای حافظه فعال، برنامه ای است که در قالب یک نرم افزار رایانه ای تدوین گردیده است و هدف آن ارتقاء و اصلاح نواقص و بدکارکردی های شناختی نظیر حافظه فعال، می‌باشد (کلینگبرگو همکاران، ۲۰۰۵؛ داهلین^[۱۱۴]، ۲۰۱۱؛ لوسلی^[۱۱۵] و همکاران، ۲۰۱۱؛ بکمن^[۱۱۶] و تورودسن^[۱۱۷]، ۲۰۰۸، به نقل از لطفی، ۱۳۹۰)

تعریف عملیاتی: منظور از تمرین رایانه ای حافظه فعال، برنامه رایانه ای است که در نرم افزار smart mind همراه با نوروفیدبک تلفیق شده است. توضیحات تکمیلی در بخش ابزارها ارائه خواهد شد.

۱-۶-۲ متغیر وابسته

۱-۶-۲-۱ اختلال نقص توجه/ بیش فعالی

تعریف نظری: اختلال نقص توجه عبارت است از حضور الگوی مداوم بی توجهی، بیش فعالی و تکانشگری است در مقایسه با افراد همسال (انجمن روانپزشکی آمریکا، ۲۰۰۰). در DSM-5 برای تشخیص این اختلال در بزرگسالی، حضور ۵ نشانه زیر در مدت زمان حداقل ۶ ماه ضروری است:

1. 1. غالبا در توجه به جزییات و یا موفقیت در تکالیف شکست می خورند

1. 1. غالبا در حفظ توجه برای انجام وظایف و تکالیف شکست می خورند

1. 1. اغلب به نظر می‌رسد هنگامی که مستقیما با آن ها صحبت می شود، گوش نمی کنند.

1. 1. اغلب دستورات را دنبال نمی کنند و در اتمام تکالیف و وظایف شکست می خورند.

1. 1. اغلب در سازماندهی تکالیف و فعالیت ها دچار مشکل هستند.

1. 1. اغلب از درگیر شدن در تکالیفی که نیازمند تلاش ذهنی می‌باشد اجتناب می‌کنند و بی میل هستند.

1. 1. اغلب لوازم مورد نیاز برای تکالیف و فعالیت ها را گم می‌کنند.

1. 1. اغلب توسط محرک های خارجی و فرعی دچار حواسپرتی می‌شوند و در بزرگسالان ممکن است افکار نامربوط وجود داشته باشد.

1. اغلب در فعالیت های روزانه فراموشکارند.

تعریف عملیاتی: نشانه های بالینی اختلال ADHD، نشانه هایی هستند که بر اساس آزمون عملکرد پیوسته دیداری شنیداری رایانه ای^[۱۱۸] (سندفورد و ترنر^[۱۱۹]، ۲۰۰۴) و مقیاس درجه بندی ADHD بزرگسالان ‌بار کلی‌(‌بار کلی‌، ۲۰۱۱)، اندازه گیری شده اند. توضیحات تکمیلی در قسمت ابزارها ارائه خواهد شد.

پیرو تحقیقات برنز، در سال ۱۹۸۵، بس مدلی از رهبری ارائه داد که برای موقعیت های ثبات و تحول سازمانی،‌ به ترتیب رهبری تبادلی^[۱۰] و تحول آفرین را تجویز می‌کرد. بس و آولیو در سال ۱۹۹۶ این مدل را گسترش دادند و ابعاد رهبری تحول آفرین و رهبری تبادلی را مشخص نموده و حتی این مدل را در غالب پرسش نامه‌ای با نام «پرسش نامه چند عاملی رهبری» به صورت عملیاتی در آورند. در این مدل ابعاد رهبری تحول آفرین شامل: نفوذ آرمانی، ترغیب ذهنی، انگیزش الهام بخش، و ملاحظات فردی است و ابعاد رهبری تبادلی عبارتند از: پاداش های اقتضایی و مدیریت بر مبنای استثنا (Higgs,2003,276).

بر اساس نظریه رهبری تحول آفرین، یک رهبر، نیازمند استفاده از بازیگران داخلی جهت انجام وظایف لازم سازمانی است تا به اهداف مطلوبش دست یابد. در این راستا، هدف رهبری تحول آفرین آن است که اطمینان یابد مسیر رسیدن به هدف، به وضوح از سوی بازیگران داخلی درک شده است، موانع بالقوه درون سیستم را برطرف کند و دیگران را در رسیدن به اهداف از پیش تعیین شده ترغیب نماید (Boenke,2003,5-6).

مبانی تاریخی و ریشه‌های انواع رفتارهای رهبری تحول آفرین از جامه شناسی کاریزما^[۱۱] (وبر^[۱۲]، ۱۹۲۴،۱۹۴۶،۱۹۴۷) ، تئوری رهبری کاریزماتیک^[۱۳] (هاوس^[۱۴]،۱۹۷۷) و تئوری رهبری تحول آفرین(بس،۱۹۸۵وبرنز،۱۹۷۸) نشأت می‌گیرد و تا اندازه زیادی با رفتارهای تحول گرا^[۱۵] (کویین^[۱۶]،۱۹۹۰) ارتباط دارد.

۲-۱-۳-۲-۱- جامعه شناسی کاریزما:

وبر برای اولین بار مفهوم کاریزما را مطرح نمود. اگر چه تا مدتی به مطالعات وی توجه چندانی نشد و اکثر این مطالعات در زمینه ی جامعه شناسی بود. رهبران کاریزماتیک از دیدگاه وبر کسانی هستند که موجب ایجاد اشکال جدیدی از سازمان ها شوند. تریک و بییر^[۱۷] (۱۹۸۶) بر اساس کارهای وبر بیان کردند، زمانی رهبر کاریزماتیک ظهور خواهد کرد که پنج مشخصه ضروری زیر وجود داشته باشند:

۱- رهبر باید قدرت اعطای هدایای خارق العاده را داشته باشد.

۲- نوعی بحران یا موقعیت بحرانی به وجود آمده باشد.

۳- رهبر قادر باشد که راه حلی اساسی برای بحران به وجود آمده ارائه دهد.

۴- پیروان باید به قدرت خارق العاده رهبر اعتقاد داشته باشند.

۵- پیروان با تکرار موفقیت های خود به هدایای خارق العاده رهبر اعتبار بخشند.

۲-۱-۳-۲-۲- تئوری رهبری کاریزماتیک:

در سال ۱۹۷۷ هاوس تئوری رهبری کاریزماتیک را مطرح ساخت. این تئوری به فرایند مطالعات جدید رهبری سرعت بیشتری بخشید. مدل اولیه این تئوری بر اساس ویژگی های رهبر، تأثیر رهبر بر پیروان و رفتارهای پیروان تعریف شد که بعداً هاوس(۱۹۹۳) این مدل را گسترش داده و عنوان کرد، رهبر کاریزماتیک باید شش رفتار زیر را از خود نشان دهد تا اثرات کاریزما بودن رهبر در پیروان هویدا گردد.

۱- رفتارهایی که شایستگی ها و توانمندی های رهبر را نشان دهند.

۲- ایجاد اهداف ایدئولوژیک

۳- تعیین نقش پیروان بر اساس ارزش‌های ایدئولوژیک

۴- سرمشق و الگو بودن برای سایرین

۵- ایجاد اطمینان و اعتماد در پیروان

۶- به کارگیری رفتارهایی که انگیزه مناسب برای پیروان ایجاد کند(مخاطب قرار دادن نیاز به موفقیت)

با توجه ‌به این مطالب، تئوری رهبری کاریزماتیک را می‌توان به عنوان مبنایی برای رفتارهای تحول گرا مطرح کرد.

۲-۱-۳-۲-۳- رهبری تحول آفرین:

برای اولین بار برنز در سال ۱۹۷۸ میان دو سبک رهبری تبادلی و تحول آفرین تمایز قائل شد. وی رهبران تبادلی را به عنوان افرادی معرفی کرد که با بهره گرفتن از پاداش دادن به پیروان به نوعی مبادله با پیروان پرداخته و موجب عملکرد بهتر آنان خواهد شد. او دو سبک رهبری تبادلی و تحول ‌آفرین را در مقابل هم قرار داد و بیان داشت که رهبران تحول آفرین نیازهای اساسی پیروان (همانند نیاز به خود شکوفایی از دید مازلو) را مخاطب قرار داده و آنان را به سطح بالاتری از انگیزش سوق می‌دهند (Pearce,2003,280).

همان طور که ذکر گردید پیشینه تحقیقات رهبری تحول آفرین به فعالیت های برنز برمی گردد. برنز مشخص کرد که رهبران تحول آفرین صاحب بینش هستند و دیگران را برای انجام کارهای استثنایی به چالش و تلاش وا می‌دارند. برنز در ادامه بحث خود چنین بیان نمود: «تنها رهبران تحول آفرین هستند که قادر به ترسیم مسیرهای ضروری برای سازمان های جدیدند، زیرا آن ها منشأ تغییراتند، بر تغییرات حاکم بر سازمان اشراف کامل دارند و بر موج تغییرات سوارند» (موغلی، ۱۳۸۲، ۸۰) از نظر برنز رهبری تحول آفرین توسط هر کس با هر موقعیت در سازمان قابل پیاده شدن است.

در این نوع رهبری، افراد می‌توانند بر همتایان و مافوق ها، مانند زیردستان اثرگذاری داشته باشند، این نوع رهبری می‌تواند در فعالیت های روزمره مردم عادی نیز اتفاق بیفتد ولی این امر عادی و رایج نیست (یوکل، ۱۳۸۲، ۴۹۶). فرایند رهبری تحول آفرین ریشه در ارزش‌ها و عقاید شخصی رهبر دارد ولی در این فرایند، دیگر کالایی میان مافوق و زیردستان رد و بدل نمی شود. چنین رهبرانی از عمیق ترین ارزش های شخصی خود (همانند، عدالت، انصاف، صداقت و شرافت) الهام می‌گیرند، برنز از این ارزش‌ها، به عنوان ارزش‌های نهایی^[۱۸] یاد می‌کند. ارزش های نهایی به گونه‌ای هستند که بر سر آن ها نمی توان چانه زنی کرد و یا مبادله‌ای انجام داد. رهبران تحول آفرین با ابلاغ ارزش‌های نهایی به عنوان استانداردهای شخصی موجب ایجاد هماهنگی و یکپارچگی در میان پیروان خود گشته و مهمتر از آن موجب تغییر اهداف و عقاید شخصی پیروان در جهت اهداف سازمانی می‌گردند (Humphreys,2003,86).

چنین رهبرانی به پیروان خود کمک می‌کنند که به مسائل قدیمی از دیدگاه های جدیدی بنگرند و آن ها را هیجان زده و برانگیخته می‌کنند تا تلاشی فراتر از حد معمول داشته باشند و فراتر از اهداف و علایق شخصی بیاندیشند و بر اهداف بزرگتر تیمی، سازمانی، ملی و یا جهانی توجه کنند. این رهبران با ابلاغ چشم اندازی از آینده، چنان بر پیروان خود تأثیر می‌گذارند که آن ها چشم انداز و آرمان سازمان را متعلق به خود دانسته و تلاش فوق العاده‌ای جهت دستیابی به آن از خود بروز می‌دهند. این رهبران قادرند با هماهنگ کردن کارکنان و ایجاد انسجام در کل سیستم، مجموعه سازمان را در جهت چشم انداز موردنظر خود حرکت دهند (Cacioppe,1997,336).

۲-۱-۳-۳- ویژگی های رهبران تحول آفرین:

از زمان ظهور مفهوم رهبری تحول آفرین تا به حال، این مفهوم به طور گسترده‌ای توسط محققان و نویسندگان مختلف به عنوان یک سبک رهبری مؤثر و نفوذ گذار مورد بررسی قرار گرفته است،‌ به گونه‌ای که بخش اعظم تحقیقات صورت گرفته حکایت از علائم اثربخشی رهبری همانند: رضایت زیردستان، انگیزیش و کارایی دارند. در پرتو تحقیقات مختلف صورت گرفته می‌توان ویژگی های رهبران تحول آفرین را به صورت زیر بیان کرد:

۱- این رهبران جسور هستند. تحقق فعالیت هایی که موجب تغییر می‌گردند، گاهی اوقات تغییر دادن روش‌ها و اندیشه هایی که به روال عادی در آمده است و توجه به رویدادهایی که مورد پسند نیستند اما مجادله و چالش در پی دارند، از جمله اقدامات رهبران تحول آفرین می‌باشند. رهبرانی که در چنین شرایطی موفق عمل می‌کنند، می‌توان گفت به اندازه‌ای جسارت دارند که در این شرایط سینه سپر کنند.

۳-۶ روایی و پایایی آزمون

روایی و پایایی از خصایصی هستند که برای مفید و مؤثر واقع شدن روش های جمع‌ آوری داده ها شرط اساسی به شمار می‌روند. روایی^[۳۲] اصطلاحی است که به هدفی که آزمون برای تحقق بخشیدن به آن درست شده است ، اشاره می‌کند و آزمونی دارای روایی است که برای اندازه گیری آنچه مورد نظر است، مناسب باشد (سیف، ۱۳۷۹) پایایی^[۳۳] یکی از ویژگی‌های فنی ابزار اندازه گیری است این مفهوم با این امر سرو کار دارد که ابزار اندازه گیری در شرایط یکسان تا چه اندازه نتایج یکسانی به دست می‌دهد (سر مد و همکاران، ۱۳۷۹).

۳-۶-۱ روایی آزمون

روایی اصطلاحی است که به هدفی که آزمون برای تحقق بخشیدن به آن درست شده است اشاره می‌کند. آزمونی دارای روایی است که برای اندازه گیری آنچه مورد نظر است کافی و مناسب باشد. برای مثال در درس علوم تجربی سوم راهنمایی یک آزمون پیشرفت تحصیلی در صورتی یک آزمون روا است که محتوا و ‌هدف‌های‌ آن درس را به خوبی اندازه گیری کند و بجز پیشرفت تحصیلی درس علوم تجربی چیز دیگری را شامل نباشد (سیف، ۱۳۸۳). پرسشنامه فرسودگی شغلی شامل ۲۲ ماده است که جنبه‌های سه گانه فرسودگی شغلی: خستگی عاطفی، عدم موفقیت فردی و شخصیت زدایی را می سنجد )مسلش و جکسون، ۱۹۸۱) مسلش و جکسون برای تعیین روایی پرسشنامه از سه روش استفاده کرده‌اند که عبارتند از: محاسبه هبستگی (نمره افراد در پرسشنامه حاضر با نمره ای که فردی کاملا آشنا به فرد می‌داد)، محاسبه همبستگی ابعاد تجربه شغلی با فرسودگی شغلی و محاسبه همبستگی نمره افراد در این پرسشنامه و پیامدهای مختلفی که فرض شده است با فرسودگی مرتبط است.

۳-۶-۲ پایایی آزمون

پایایی یک ابزار اندازه گیری عمدتاًً به دقت نتایج حاصل از آن اشاره می‌کند. کاپلان و ساکوزوا^[۳۴](۲۰۰۱) گفته­اند” پایایی به دقت، اعتماد پذیری، ثبات، یا تکرار پذیری نتایج آزمون اشاره می‌کند” (سیف، ۱۳۸۳، ص ۴۴۸). قابلیت اعتماد یا پایایی یک ابزار عبارت است از درجه ثبات آن در اندازه گیری هر آنچه اندازه ‌می‌گیرد یعنی اینکه ابزار اندازه ­گیری در شرایط یکسان تا چه اندازه نتایج یکسانی به دست می­دهد.

پرسشنامه فرسودگی شغلی شامل ۲۲ ماده است که جنبه‌های سه گانه فرسودگی شغلی: خستگی عاطفی، عدم موفقیت فردی و شخصیت زدایی را می سنجد )مسلش و جکسون، ۱۹۸۱) مسلش و جکسون ضریب پایایی برای خستگی عاطفی ۹۰/۰ ، برای شخصیت زدایی ۷۹/۰ و برای موفقیت فردی ۷۱/۰ گزارش کرده‌اند.

‌اعتبار و پایایی این پرسشنامه برای اولین بار در ایران توسط فیلیان (۱۳۷۱) مورد تأیید قرار گرفته است. و ضریب پایایی آن با روش آلفای کرونباخ ۷۹/۰ برآورد شده است .همچنین بهنیا) ۱۳۷۹) ضریب پایایی این آزمون را با روش آلفای کرونباخ بین ۵۵/۰ الی ۸۷/ و بدری گرگوری بین ۷۵/۰ الی ۸۴/۰ محاسبه کرده‌اند. ‌بنابرین‏ پرسش نامه ی فرسودگی شغلی یک آزمون استاندارد است که اعتبار لازم برای سنجش میزان فرسودگی شغلی را دارد.

۳-۷ شیوه اجرا:

در این تحقیق پس از نمونه گیری و اختصاص آنان در دو گروه آزمایشی و کنترل، ابتدا پرسشنامه فرسایش شغلی به عنوان پیش آزمون برای هر دو گروه اجرا است. سپس متغییر مستقل یعنی آموزش کارگاهی تعهد سازمانی برای گروه آزمایش اجرا شد. مدت اجرای متغییر مستقل تحقیق برای کارمندان ۷ جلسه ۲ ساعته کارگاهی بود که به صورت ذیل است (محتوای کامل در فصل دوم آمده است):

جلسه اول) کلیات: تعریف، تاریخچه و اهمیت و ضرورت تعهد سازمان

جلسه دوم) نگرش­های تعهد سازمانی: ۱ – رضایت شغلی، ۲ – وابستگی شغلی و ۳ – تعهد سازمانی و جایگاه تعهد کارکنان در سازمان

جلسه سوم) دیدگاه هایی ‌در مورد کانونهای تعهدسازمانی: دیدگاه ریچرز و دیدگاه بکر و بیلینگس

جلسه چهارم) مدل­های تعهد سازمانی۱: ۱) مدل اریلی و چتمن و ۲) مدل می یر و آلن

جلسه پنجم) مدل­های تعهد سازمانی۲: ۱) مدل آنجل و پری ، ۲) مدل مایر و شورمن و ۳) مدل پنلی و گولد

جلسه ششم) نقش و تاثیر تعهد سازمانی در موفقیت و رضایت شغلی کارکنان

جلسه هفتم) جمع بندی دوره آموزش کارگاهی تعهد سازمانی

پس از اجرای دوره آموزشی (تعهد سازمانی) برای گروه ازمایش، پس آزمون فرسایش شغلی از هر دو گروه به عمل آمد. ‌بر اساس اطلاعات به دست آمده از نتایج این آزمون، نمرات دو گروه با یکدیگر مقایسه شد تا تعیین شود که آیا آموزش کارگاهی تعهد سازمانی بر میزان فرسایش شغلی کارکنان تاثیر گذار است یا خیر. یافته های حاصل در فصل چهار مورد تحلیل قرار گرفته است.

۳-۸ روش تجزیه و تحلیل داده ها:

به منظور تجزیه و تحلیل داده های حاصل از پژوهش از شاخصه های آمار توصیفی و آمار استنباطی استفاده شده است. تحلیل کلیه محاسبات این پژوهش با بهره گرفتن از نرم افزار SPSS20 انجام شده است.

شاخصه های آمار توصیفی:

از شاخصه های میانگین، انحراف معیار نمرات و جداول فراوانی برای توصیف داده ها استفاده شده است (و برای طبقه بندی داده ­ها و رسم جداول و نمودارها استفاده می­گردد).

شاخصه های آمار استنباطی:

قبل از بررسی فرضیه های اصلی پژوهش محققان دیگری با بهره گرفتن از روش آلفای کرونباخ به بررسی همسانی درونی پرسش نامه های پژوهش پرداخته‌اند. به منظور بررسی فرضیه های پژوهش و مقایسه گروه آزمایش و کنترل از تحلیل کواریانس از طریق نرم افزار spss استفاده می­ شود.

فصل چهارم

تجزیه و تحلیل داده های آماری

۴-۱مقدمه

در این فصل به تجزیه و تحلیل داده های به دست آمده و ارائۀ نتایج پژوهش بر اساس هدفها، فرضیه‌ها و سطح معناداری آماری پرداخته شده است. از آمار توصیفی و استنباطی برای تجزیه و تحلیل داده ها و ارائۀ نتایج پژوهش استفاده شده است. با بهره گرفتن از روش های آمار توصیفی می توان ویژگی­­های یک دسته از اطلاعات را به صورتی دقیق تعیین و بیان کرد. در پژوهش حاضر به توصیف نمونه آماری و داده های حاصل از اجرای متغیرهای پژوهش پرداخته شده است، بدین صورت که با شاخص­ های توصیفی (جداول توزیع فراوانی، میانگین و انحراف معیار) داده ها و خصوصیات جمعیت شناختی آزمودنی ها، خلاصه، تفسیر و گزارش شده است.

در این فصل به آزمون فرضیه های تحقیق و یافته های حاصل از آن پرداخته شده است.

۴-۲شاخصه­های آماری

۴-۲-۱ آمار توصیفی

در جدول ۱ـ۴ پراکندگی آزمودنی­ها در دو گروه آزمایش و کنترل برای مراحل پیش آزمون و پس آزمون فرسودگی شغلی نمایش داده شده است.

جدول ۴ـ ۱: فراوانی گروه ­های نمونه آزمایشی و کنترل

شاخص های آمار توصیفی

مراحل آزمون

فراوانی

فراوانی کل

آزمایش

کنترل

پیش آزمون

۱۵

۱۵

۳۰

پس آزمون

۱۵

۱۵

۳۰

در جدول ۴-۲ توصیف آماری نمرات پیش­آمون فرسودگی شغلی به تفکیک گروه ها آمده است.

جدول۴ـ۲: توصیف آماری نمرات مرحله پیش آزمون فرسودگی شغلی به تفکیک گروه آزمایش و کنترل

متغیرهای پژوهش

گروه

میانگین

انحراف استاندارد

تعداد

بیشترین

کمترین

آزمایشات به عنوان ارزیابی طبی درمان است مثل اندازه گیری مکرر فشار خون یا قند خون در بیماری دیابت که هدف درمان­گر ارزیابی اثربخشی درمان است، چون مکرر به عمل می ­آید یک مورد، تنها مقطعی از درمان را می سنجد جواب مثبت آن به معنی بی ارادگی بی انگیزگی بیمار نیست و منفی بودن آن نیز مبنی بر اتمام درمان و عدم نیاز به خدمات درمانی نیست­. تاکیداً به بیمار گفته شود بیان اینکه لغزش داشته از طرف بیمار مبنی عدم انجام تست نیست و تستها در زمان مقرر به عمل می‌آید(تاجری، بیوک، ۱۳۹۰).

۲-۳-۱۲- چرا جامعه ایران در مقایسه با سایر جوامع بیشترین معتاد را دارد؟

علت اول این که رشد فزاینده اعتیاد به یکی از آثار سوء رشد فزاینده جمعیت نسبت داده می شود در طی سه دهه گذشته در حالی جمعیت ایران دوبرابر شده که این جامعه آمادگی پذیرایی این همه جمعیت ناخوانده را نداشته است. به بیان دیگر جامعه باید می‌توانست سالی ششصد هزار شغل برای ادارۀ این جمعیت ایجاد کند و چون توانایی را نداشت، زمینه برای جذب میلیون ها نفر در«زندگی، فضا و بازار کار غیررسمی» اعتیاد و قاچاق فراهم شد.

علت دوم به«فضای تنش زای زندگی» جامعه­ مدرن ایران اشاره دارد. جامعه ایران اغلب ویژگی­ها و تنش­های جامعه مدرن مانند فشردگی جامعه شهری، وجود تراکم آگاهی­ها و انتظارات برآورده نشده، ناامنی ها و اضطراب در فضای کار اقتصادی را دارد. در جوامع دیگر بخشی از جمعیت برای فرار از تنش های مذکور به مصرف مشروبات الکلی روی می آورند اما از آنجا که در ایران مصرف مشروبات الکلی حرام و ممنوعیت قانونی دارد، بخشی از جمعیت برای فرار از تنش های زندگی به جای مصرف مشروبات الکلی به مصرف مواد(عمدتاًً تریاک) که فعل حرامی هم نیست روی می آورند.

علت سوم فقر است می‌گویند تعداد فقرای ایران زیاد شده و چون این فقرا چشم و گوششان باز شده است، مثل اقشار متوسط جامعه برای گذران زندگی نیازمند تفریح هستند. اما از آنجا که قادر به تحقق شرایط زندگی مطلوب خود نیستند، برای رسیدگی به«خوشی»، آنچه می‌توانند در اختیار داشته باشند یک خوشی موقتی از طریق ورود به فضای اعتیاد و مصرف مواد مخدر است.

علت چهارم عامل فرهنگی است. این عادت دیرینه فرهنگی باعث می شود مصرف مواد بر خلاف مصرف مشروبات الکلی رفتار و فعل مذمومی نباشد و بخشی از جمعیت با آسودگی خاطر آن را مصرف می‌کنند.

علت پنجم همسایگی ایران با کشور افغانستان است. چون عمده تولید و توزیع مواد در افغانستان، به عنوان مرکز اصلی تولید این مواد، از طریق مرزهای ایران به بخش غربی جهان انتقال می‌یابد، لذا از آثار این مجاورت جغرافیایی قرار گرفتن جمعیتی گسترده در معرض مواد مخدر است(تاجری،۱۳۹۰).

بخش دوم: درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی(MBCT)

۲-۴- درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی(MBCT)

یکی از نکات اساسی مدل شناختی اختلالات هیجانی که در دهه ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ شکل گرفت این بود که طریق نگاه ما به خود، دنیای اطراف و آینده می ­تواند تاثیر اساسی بر هیجانات و رفتار ما داشته باشد. تا این زمان این مدل تنها برای آغاز یک دوره و استمرار آن به کار می­رفت. و این در شرایطی بود که تفکر منفی می ­تواند باعث به وجود آمدن و حفظ افسردگی شود. در این شرایط دو سوال اساسی پیش آمد که اول این مکانیسم­های روانشناختی مهم در عود افسردگی چیست؟ و دوم، چگونه این اصلاحات در خلال درمان شناختی برای دوره حاد رخ می­دهد؟ مطالعات بسیاری به سوال اول چاسخ داد ولی سوال دوم بدون پاسخ ماند. با توجه ‌به این آسیب پذیری بک فرض کرد که افراد در اوایل زندگی، فرضیات و نگرش­های معینی کسب ‌می‌کنند که تا بزرگسالی ادامه می­یابد و جزء رگه ­های شخصیتی آن ها شده و در طول زندگی حفظ می­شوند(محمد خانی و خانی پور، ۱۳۹۱).

اگر دلیل خوبی برای نگرش­های بی فایده به عنوان رگه ­های شخصیتی در افسرده­ها وجود نداشته باشد، پس از نظر درمان شناختی، آسیب پذیری به افسردگی چگونه توصیف می­ شود؟ برنامه تحقیقی که به وسیله جان تیزدل^[۱۰۱] و همکارانش آغاز شده به بررسی جنبه دیگری یعنی اثر تفکر بر خلق اختصاص داشت که نتایج آن تحقیق پنجره ارزشمندی به سوی تغییرات تفکراتی گشود که وقتی به صورت تجربی به افراد غیر افسرده ، خلق افسرده خفیف القا می­ شود، تمایلات منفی در حافظه آن ها ایجاد می­ شود. به طوری که کمتر احتمال دارد تا وقایع شادی را که در زندگی شان رخ داده به خاطر آورند و بیشتر احتمال دارد که وقایع منفی را به خاطر آورند. تاکنون برخی از نشانگان اصلی افسردگی را شناختیم که احساس گناه، پشیمانی، تفکر خود انتقادی و منفی از آن جمله هستند. در خلال یک دوره افسردگی، افراد هم خلق افسرده و هم تفکر منفی را تجربه ‌می‌کنند. اگر در یک دوره این پیوند یادگرفته شده رخ دهد چه؟ در آینده، وقوع یک عنصر دیگری را به همراه خواهد داشت. برای افرادی که در گذشته افسرده ‌شده‌اند، حتی غمگینی معمولی روزمره ممکن است نتایج جدی به همراه داشته باشد. جان تیزدل این الگو را فرضیه فعال شدن افتراقی نامید که خلق غمگین احتمالا سبک تفکر مرتبط با خلق غمگین قبلی را به همراه دارد(محمد خانی و خانی پور، ۱۳۹۱).

این سبک­ها ممکن است در افراد مختلف متفاوت باشد و بستگی به تجارب گذشته آن ها دارد. تیزدل فرض کرد که دسترسی افتراقی می ­تواند در درک عود افسردگی به ما کمک کند. در حالی اکثر افراد ممکن است بتوانند خلق غمگین اتفاقی را نادیده بگیرند، در بیمارانی که قبلا افسرده بودند، تغییری جزیی در خلق به صورت غمگینی، ممکن است باعث تغییر گسترده در الگوهای تفکر شود( محمد خانی و خانی پور، ۱۳۹۱).

بانک ملت در حال حاضر با سرمایه ۴۰۰۰۰ میلیارد ریال یکی از بزرگ ترین بانک‌های کشور است که در چارچوب دولت جمهوری اسلامی ایران فعالیت می‌کند. این بانک دارای ۱۸۱۵ شعبه در داخل و ۵ شعبه در خارج از کشور می‌باشد. تعداد پرسنل بانک درحال حاضر ۲۴,۷۵۷نفر است.

مهم‌ترین راهبردهای بانک ملت توسعه‌ فناوری اطلاعات و ارتباطات، مدیریت روابط مشتریان، بهبود کیفیت خدمات، توسعه منابع انسانی و بهبود شاخص‌های عملکرد است. برای دستیابی ‌به این راهبردها، اهدافی همچون رشد و بهره‌وری بانک، سوددهی و ارائه خدمات مناسب به مشتریان، شناخت نیازها و دسته‌بندی مشتریان و فرآیندهای مربوط به سود، آموزش‌های استراتژی محور، فن‌آوری نوین بانکی و همسوسازی اهداف فردی، بخشی و سازمانی ترسیم شده‌است.

۲-۳-۲ سلسله مراتب در بانک ملت

در بانک ملت مدیریت به صورت سلسله مراتبی و هرمی انجام می‌گیرد که در رأس همه مدیر عامل و هیات مدیره و در سطح پایین نیز کارمندان قرار دارند. در بانک هر فعالیت توسط اداره خاصی که بابت پشتیبانی از آن فعالیت ایجاد شده است پشتیبانی و کنترل می شود. مثلا اعطای تسهیلات در زمانی که از حد شعبه بالاتر می‌باشد توسط اداره کل اعتبارات انجام می‌گیرد یا زمانی که نیاز به بازسازی و یا تعمیرات اساسی وسایل و یا محل شعبه باشد این کار را اداره کارپردازی یا تدارکات انجام می‌دهد و … . سلسله مراتب یا چارت سازمانی بانک ملت به شرح زیر می‌باشد:

1. 1. مدیر عامل

1. 1. هیات مدیره

1. 1. مدیر امور

1. 1. سرپرست

1. 1. معاون سرپرست

1. 1. رئیس شعبه

1. 1. معاون شعبه

1. 1. رئیس قسمت

1. 1. معاون قسمت

1. کارمندان

شعب ‌بر اساس میزان منابع و مصارف (تسهیلات اعطاء شدده) درجه بندی می‌شوند که به ترتیب شعبه مستقل، ممتاز الف، ممتاز ب، درجه یک، درجه دو، درجه سه می‌باشند و چارت سازمانی داخلی شعب نیز ‌بر اساس درجه شعبه متغیر می‌باشند. به طور مثال در چارت سازمانی یک شعبه ممتاز پست های سازمانی زیر وجود دارد :

1. 1. رئیس شعبه

1. 1. معاون ریالی شعبه

1. 1. معاون اعتباری شعبه

1. 1. معاون ارزی شعبه

1. 1. رئیس دایره صندوق

1. 1. رئیس دایره اعتبارات

1. 1. رئیس دایره حسابداری

1. 1. معاون دایره صندوق

1. 1. معاون دایره اعتبارات

1. 1. سرتحویل دار

1. 1. تحویل دار

1. 1. کارمند اعتبارات و صندوق

1. 1. خدمت گذار

1. بایگان

۲-۴ پیشینه تحقیق

در این قسمت با توجه به تحقیقات انجام شده بر روی منابع و همچنین مقالات معتبر، پیشینه مطالعات انجام شده بر روی رفتار شهروندی سازمانی کارکنان و وفاداری مشتریان مورد بررسی قرار می‌گیرد. لازم به ذکر است مطالعات مورد بررسی در دو بخش داخلی و خارجی نگارش شده است.

۲-۴-۱ مطالعات داخلی

جوانمرد نیز به سال ۱۳۹۲ با تحقیقی با عنوان “تأثیر کیفیت رابطه با مشتری بر کیفیت ادراک شده و وفاداری مشتریان” این موضوع را مورد بررسی قرار داد. در بازار کسب و کار امروز، توجه شایانی به مفهوم ارتباطات بین فراهم کننده خدمت و مشتریان شده است. امروزه آنچه حائز اهمیت است برقراری ارتباطاتی با کیفیت با مشتریان به منظور ارتقاء کیفیت ذهنی ادراک شده آنان از خدمت ‌می‌باشد که این امر به نوبه خود سبب ایجاد وفاداری در مشتریان خواهد شد. کیفیت رابطه با مشتریان می ­تواند بر عواملی چندگانه همچون کیفیت ذهنی ادراک شده و وفاداری مشتریان مؤثر بوده و می ­تواند سبب کسب مزیت رقابتی برای سازمان­ها بخصوص در بخش خدمات گردد. در مقاله حاضر با ارائه مدلی، تأثیر کیفیت رابطه با مشتری بر کیفیت ادراک شده و وفاداری مشتریان مورد بررسی قرار گرفته است. داده ­های مورد نیاز برای این تحقیق با روش نمونه گیری غیـرتصادفی در دسترسی از مشتریان هتل­های پنج ستاره کلان شهر مشهد و با ابزار پرسشنامه جمع ­آوری شده است. این تحقیق از نوع کاربردی با ماهیت پیمایشی ‌می‌باشد. همچنین از روش معادلات ساختاری با بهره گرفتن از نـرم افزار اسمارت پی ال اس به منظور تجزیه و تحلیل داده ­ها استفاده شده است. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که کیفیت رابطه با مشتری بر کیفیت ادراک شده و وفاداری مؤثر می- باشد. در بررسی تأثیر غیرمستقیم، نتایج تحقیق نشان­دهنده اثر معنادار و مثبت کیفیت رابطه با مشتری از طریق کیفیت ادراک شده بر وفاداری است.

رنجبران و همکاران نیز با تحقیقی به عنوان “بررسی نقش رفتار شهروندی سازمانی بر وجهه شرکت و وفاداری مشتری” در سال ۱۳۹۲ این موضوع را بررسی کردند. امروزه سودآوری شرکت در گروه درک محیط داخلی و خارجی شرکت می‌باشد تحقیقات اخیر نشان داده است که تنها زمانی نیازهای مشتریان خدمات برآوری می‌گردد که پرسنل انگیزه کافی برای ارضا نیازهای مشتریان را داشته باشند این مقاله به شناسایی رفتار شهروند ی سازمانی پرداخت و تاثیر رفتار کارکنان شرکت های خدماتی را بر ادراک مشتری از کیفیت خدمات دریافت شده و رضایت مندی آن ها و متعاقبا تاثیر این عوامل را بر وجهه شرکت که نهایتاً منجر به وفاداری می شود را مورد توجه قرار داد. این مقاله با توضیح مختصری در خصوص رفتار شهروند ی سازمانی کیفیت خدمات و رضایت مندی مشتری تاثیر این عوامل را ‌بر یکدیگر بررسی کرده و در این رابطه مدلی ارائه و مورد آزمون قرار گرفته است و در پایان توصیه هایی برای مدیران ارائه شده است.

احمدی و همکاران در تحقیقی که به سال ۱۳۹۱ با عنوان “بررسی تاثیر رفتار شهروندی سازمانی کارکنان بر میزان وفاداری مشتریان” انجام داد، این موضوع را مورد بررسی قرار داد. رضایت مشتری میزان مطلوبیتی است که وی به خاطر ویژگی های مختلف کالا کسب می‌کند و منبع سود آوری و دلیلی برای ادامه فعالیت سازمان است. رفتار و نگرش کارکنان سازمان به عنوان یک جزء مهم، در تعامل با مشتریان، می‌تواند تاثیر مثبت و یا منفی بر تصمیم مشتری در دریافت خدمت مجدد (وفاداری) داشته باشد. در واقع کارکنان سازمان از طریق ابعاد مختلف رفتار همچون نوع دوستی، رفتار مدنی و جوانمردی می‌توانند درک مشتری از کیفیت خدمات را تحت تاثیر قرار دهند. در این تحقیق، پس از بررسی رفتار شهروندی سازمانی و شناسائی ابعاد آن در یک مؤسسه‌ مالی و اعتباری در استان قزوین، میزان تاثیر این رفتار بر ادراک مشتریان از کیفیت خدمات ( رضایت مشتری )، دریافت خدمات مجدد و وفاداری مشتری، از طریق آزمون فریدمن و آزمون آماری تی مشخص گردید. سپس، مدل معادلات ساختاری تبیین کننده تاثیر رفتار شهروندی سازمانی بر میزان وفاداری مشتریان در مؤسسه‌ مالی و اعتباری استخراج شد. از نرم افزار ای کیو اس برای تجزیه وتحلیل استفاده و نتایج حاکی از آن است که رضایت مشتری باعث افزایش سطح وفاداری مشتری می شود و افزایش رفتارهای شهروندی کارکنان بر میزان رضایت مشتریان و تصمیم آنان مبنی بر دریافت مجدد خدمات ( وفاداری مشتری ) از سازمان، تاثیر مثبت و قوی دارد.

کلیات پژوهش

۱-۱ مقدمه

عصر حاضر، عصر تغییر و تحول سریع دانش است. هر پنج سال و نیم حجم دانش دو برابر می‌شود، در حالی که عمر متوسط آن کمتر از چهار سال است. در چنین شرایطی دانش به عنوان یک دارایی و منبع ارزشمند استراتژیک مطرح می‌شود که نیازمند مدیریت است. با توجه به شرایط فوق اگر رقابت شدید موجود در بازارهای جهان را نیز اضافه نماییم، اهمیت دانش‌های سازمان به عنوان یک مزیت رقابتی در اقتصاد دانش محور کنونی دو چندان می‌شود. هرچه حجم و پیچیدگی عملیات سازمانی وسیع‌تر گردد، اهمیت دانش بیشتر و نیاز به اداره شدن در سطح وسیع‌تری را پیدا می‌کند.امروزه سازمان‌ها سخت تلاش می‌کنند تا به عنوان پیشگامان مهارت‌های مدیریت دانش شناخته شوند و از این طریق مزد تلاش و کوشش خود را بگیرند. این مهم از طریق کاربرد دانش برای مقاصد نوآوری امکان پذیر است. امروزه در سازمان‌های پیشرو دانش به عنوان یک عنصر توانمندساز شناخته می‌شود که می‌تواند سازمان را آن چنان متحول کند که قادر باشد قابلیت‌های شگرفی را از دیدگاه بهره‌وری و کارایی ارائه دهد. اشتراک دانش، عنصر کلیدی برنامه های مدیریت دانش کارآمد و مؤثر است(ریج^[۱]،۲۰۰۵).

اشتراک هدفمند دانش در سازمان‌ها به یادگیری سریع‌تر فردی و سازمانی منجر گشته، خلاقیت را توسعه می‌دهد و در نهایت به بهبود عملکرد فرد و سازمان می‌ انجامد. بر این اساس است که سازمان‌ها اشتراک دانش را تقویت و کارکنان خود را ‌به این امر تشویق می‌کنند. چون افراد، به طور معمول کاری را انجام می‌دهند که به انجام آن گرایش دارند، انتظار می‌رود افراد زمانی علاقه‌مند به اشتراک دانش باشند که گرایش مثبتی نسبت به آن پیدا کنند(کینگ^[۲]،۲۰۰۱). اشتراک دانش، نیازمندهمبستگی، تعهد بادوام، خلاقیت و جو تیمی است .

لذا صاحب‌نظران یکی از عوامل توسعه نیافتگی ایران را فقـدان فرهنگ کار تیمی در امور می دانند (عظیمی،۱۳۸۵) و از همین موضوع به عنوان یکی از ضعف های اصلی در سازمان ها نیز یاد می‌کنند. این موضوع را تا جایی که به یک بحث تطبیقی با بعضی از کشورها از جمله ژاپن مربوط باشد، پیش می‌برند. یکی از مهمترین عوامل توسعه ژاپن، پذیرش گروه و کار تیمی بود. در زندگی یک ژاپنی تیم اثری ژرف دارد و برای عضویت در آن اهمیت ویژه قائل است. در درون جامعه ژاپن فرد چندان مفهومی ندارد. وقتی بعد از سال ها انزوای ارادی در سال ۱۸۶۸ می خواستند در قوانین خود بازنگـری کنند، نمی دانستند برای حق و حقوق فرد چه بنویسند و برای اینکه حق وحقوق افراد (اصالت فرد) را در قانون اساسی رعایت کنند، ناچار از حقوق ‌دانان و روشنفکران غربی کمک گرفتند، لذا مشاهده می شود که در فرهنگ آن جامعه فرد چندان اهمیتی نداشته، بلکه این جمع است که مهم است و قدرت و اعتماد جمعی است که این چنین ژاپن را تکتاز ‌کرده‌است. مردم ژاپن شیفته باهم زیستن هستند و کوشش‌های گروهی را به کوشش‌های فردی مقدم می شمارند. شماری از صاحب‌نظران مردم ژاپن را «مردمان سازمانی» می‌نامند که برای بخشی از زندگی خود الگوهای گروهی (تیمی) را بر الگوهای فردی برتر می شمارند. ژاپنی ها خشنودی از کار را زمانی احساس می‌کنند که بر پایه چشم داشتی که تیم از آن ها دارد کار را به پایان برسانند. لذا ایجاد تیم های کاری و تعلق به آن یکی از پایه های مدیریتی فرهنگ ژاپن است.از طرف دیگر، امروزه بسیاری از شرکت های آمریکا و اروپا نیز با توجه به تجربه ژاپن به سمت بسترسازی و نهادینه کردن فرهنگ تیمی روی آورده اند. ‌بر اساس نتایج یک کار تحقیقاتی در سال ۱۹۸۷، حدود ۲۸ درصد از بزرگترین شرکت ها کارهایشان را ‌بر اساس تیمی انجام می­دادند. در حالی که در سال ۱۹۹۶ این رقم به ۷۸ درصد افزایش یافته است. یکی از استادان دانشگاه کالیفرنیا در این زمینه معتقد است «من نسل جدیدی از کارکنان باتجربه و مهارت تیمی را می بینم که به سمت پست های بالای سازمانی می‌روند و هنگامی که به مقامات ارشد شرکت ها دست یابند با شور و علاقه، کار تیمی را دنبال خواهند کرد»(دیو^[۳]،۲۰۰۰).

اما فرهنگ و نگرش کار تیمی در کشور ما تا حدی که پاسخگوی نیازهای کنونی باشد قوام نیافته است در کار تیمی الگوی رفتار خود را باید بر پایه انتظار خویش از رفتار اعضای تیم بنا کنیم و خصوصیات کاری و فردی هر کدام از اعضاء تیم، مبنای کار تیمی می‌باشد. بر این اساس می‌توانیم به اعضای تیم خود کمک کنیم و صرف‌نظر از میزان استعداد خود، اعضای مؤثرتری باشیم (جعفرزاده کرمانی، ۱۳۹۱).

لذا هدف از این پژوهش بررسی تاثیر جو تیمی و توانمندسازی رهبری بر رفتار تسهیم دانش بین کارکنان آموزش و پرورش ناحیه دو رشت می‌باشد.

۱-۲ بیان مسأله

به نقل از هسیو، ین و چانگ^[۴] (۲۰۰۷)، اشتراک دانش فردی به عنوان یک رفتار اجتماعی به ناچار در معرض افزایش تاثیرات اجتماعی افراد دیگر است. اشتراک دانش به عنوان یک فرایند سازمانی، نقش پایه­ای در ایجاد ایده­های جدید بازی می­ کند. همه مزایای دانش به اشتراک گذاشته شده مؤثر، از کارکنان درگیر به وسیله عملکردشان و همین بهبود مالی، بازاریابی و سایر خروجی­های سازمان به طور مؤثری باعث برقراری ارتباط می­ شود.

همچنین به نقل از لیانگ (۲۰۱۰) محیط اجتماعی یک منبع مهمی از اطلاعات است که افراد جهت ساختار واقعی و تصورات فرموله شده، نگرش­ها و رفتار استفاده ‌می‌کنند. در حالی که شبکه­ های اجتماعی می ­توانند روی رفتارهای فردی تاثیر بگذارند. تحقیقات پیشین در روانشناسی اجتماعی نشان داده ­اند که تاثیرات اجتماعی قویی در تیم­های کاری رخ می­دهد زیرا افراد دوست دارند با تیم­های کاریشان به طور نزدیکی احساس هویت کنند ‌بنابرین تمایل دارند تا با هنجارهای تیم خود را سازگار کنند. ایشان دریافت که جو تیمی تصورات فرد، اعتقادات هنجاری، استفاده از تکنولوژی و رفتار تسهیم دانش بین کارکنان را تحت تاثیر قرار می­ دهند. ‌بنابرین‏ محقق در این پژوهش قصد دارد تاثیر جو تیمی و توانمندسازی رهبری بر رفتار تسهیم دانش بین کارکنان ‌گروه‌های آموزشی آموزش و پرورش ناحیه دو رشت مورد بررسی قرار دهد.

گوردون^[۵] (۲۰۱۳)، چنین بیان می­دارد. امروزه بسیاری از مطالعات پژوهشگران علم مدیریت در راستای افزایش اثربخشی و کارآمدی فعالیت‌ها، به سمت تیم‌های کاری سوق یافته است. تشکیل تیم‌های کاری کارآمد و تعریف پروژه های مختلف برای تیم‌ها، با توجه به توان و تخصص آن ها، اصلی گریزناپذیر در مدیریت و کنترل فرایندها و فعالیت‌های کاری است. در کل یک درک عمومی عمیق از اشتراک دانش درون تیم­ها مطلوب است؛ زیرا طراحی تیمی به طور وسیعی به وسیله سازمان­ها سازگار شده است. فعالیت­های کاری و طراحی­های شغلی ائتلافی نیازمند کارگروهی هستند ‌بنابرین‏ درک اینکه چگونه عوامل مرتبط با تیم رفتارهای اشتراک دانش فردی را تحت تاثیر قرار می­ دهند اساسی است.

۳ – سومین دوره شامل مطالعات همه گیر شناسی در طول دو دهه گذشته و با بهره گرفتن از ملاک‌های تشخیصی R- III- DSMو یا سایر طبقه بندیهای رایج بین‌المللی بوده است .

در این دوره که از اواخر سال‌های دهه ۱۹۷۰ شروع شد محققین سعی نمودند ا زوسایل و ابزار های معتبر و استاندارد جهت سرند و مصاحبه های بالینی بر اساس ملاک‌های تشخیصی طبقه بندیها استفاده نمایند . در اطلاعات به دست آمده از مرور اطلاعات همه گیر شناسی اختلالات روانی در کشورهای مختلف جهان که د رآنها از آزمون‌های سرند و ارزیابی بالینی استفاده شده میزان شیوع اختلالات بین ۱۰ تا ۴۱ درصد در نوسان بوده است ( باش ، ۱۳۷۲ ).

تجربه های نخستین زندگی ، بنیان سلامتی یا بیماری روانی افراد را در بزرگسالی پی ریزی می‌کنند از این رو مداخله کارآمد در دوران کودکی نه تنها سازگاری کنونی کودک را بهبود می بخشد ، بلکه کاهش چشمگیر اختلالات رفتاری آینده را نیز در پی دارد ( پورافکاری ، ۱۳۸۰).

درک رفتار کودک بدون واقف شدن به نقش افراد مهم زندگی کودک غیر ممکن است کودکان به ندرت به خاطر مسائل روانشناختی خود به جستجوی کمک بر می‌آیند و این به عهده بزرگسالان است که از جانب آنان اقدام نمایند ( نوروزی ، ۱۳۷۹ ).

ورود به دبستان غالبا زمانی است که مسائل روانشناختی کودک برای نخستین بار شناخته می‌شوند ، یکی از دلایل آن این است که رفتاری که در خانه تحمیل می شود ، ممکن است در مدرسه قابل تحمل نباشد . به علاوه معلمین و سایر کارکنان آموزشی با طیف وسیعی از کودکان روبرو هستند و از این برخوردها ، علاوه بر آموزش و تجربه خود می‌توانند برای ارزیابی رفتار نابهنجار استفاده کنند .

در اکثر موارد تفاوت های رفتار بهنجار ، به وضوحی که ‌در مورد بزرگسالان تعیین می شود ، قابل تفکیک نیست ، تمام کودکان گاهی رفتار غیر انطباقی از خود نشان می‌دهند و زمانی این رفتار به عنوان یک مسئله نابهنجار تلقی می‌گردد که به طور تکراری روی دهد و در کارکرد خود فرد یا دیگران اختلال ایجاد نماید ( رواقی ، ۱۳۷۷ ) .

فرگوسن ^[۹۲] ( ۱۹۹۸ ) معتقد است که کودکانی که علائم اضطرابی دارند و تحت درمان قرار نمی گیرند در یک دوره ۱۰ ساله شرایطشان تشدید شده و اختلالات اضطرابی جدیدتری به آن اضافه می‌گردد ، کاپلان سیر و پیش آگهی اختلالات رفتاری را متناسب با شدت و تنوع آن متفاوت ذکر کرده اما معتقد است که در آینده همه آن ها با شدت و ضعف متفاوت آینده کودک را درگیر می‌کند هر چند مطالعات همه گیر شناسی گسترده و جامعی در سطح کشور ایران تا کنون صورت نگرفته و بررسی‌های انجام شده نیز در نوع خود بسیار محدود بوده اند ولی اطلاعات به دست آمده دلالت بر این دارد که با وجود محدود بودن این مطالعات میزان شیوع این اختلاف در ایران ، از آمارها سایر کشورها و سازمان های جهانی بهداشت کمتر نیست ( فرگوسن و همکاران ، ۱۹۹۸ نقل از عیسی زاده، ۱۳۸۶).

بررسی میزان شیوع اختلالات جسمی و روانی همواره به عنوان اولین قدم درراه بررسی شرایط موجود جهت پی ریزی نحوه اقدامات آتی مطرح بوده است ، در ایران نیز به صورت متنوع و پراکنده تحقیقاتی در این زمینه صورت گرفته است . نوروزی ( ۱۳۷۹ ) به قصد ارزیابی تاثیر ارشدیت در اختلالات رفتاری کودکان ، در گرگان میزان شیوع این اختلال را حدود ۴۶ درصد گزارش نموده است .اما بین متغیرهای مورد بررسی خود ارتباطی نیافته است به فاصله اندکی پس از آن لهونی (۱۳۷۲ ) در مناطق ‌پنج‌گانه اصفهان میزان شیوع اختلالات رفتاری کودکان را در خانواده های آزادگان بررسی نمود و آن را ۷/۴۶ گزارش نمود . همزمان با آن نوری ( ۱۳۷۹ ) رابطه بین شیوع اختلالات رفتاری و ناشنوایی را بررسی نمود ، اما بین این دو متغیر ارتباط معنی داری را نیافت این در حالی است که رفتارهای ضد اجتماعی در آن ها افزایش چشمگیری رانشان می‌داد .

در شهرستان گراش ، قاسمی زاده ( ۱۳۷۲ ) اختلالات رفتاری را در کودکان فاقد پدر و دارای پدر بررسی نمود ، اما تفاوت معنی داری بین این دو گروه مشاهده نکرد . او میزان نابهنجاری را ۳۰ درصد گزارش نمود کاپلان میزان شیوع اختلالات رفتاری ( اختلال سلوک ، ایذائی ، بیش فعالی ، افسردگی ) در مجموع بین ۳۸ تا ۴۱ درصد ذکر ‌کرده‌است .

همه گیرشناسی

همه گیر شناسی اختلالات روان پزشکی ، شاخه ای از پژوهش در علوم رفتاری است که چگونگی توزیع این بیماری‌ها را در جامعه مورد مطالعه قرار می‌دهد ( روبین^[۹۳] ، ۱۹۷۸ ).

اطلاعات به دست آمده از پژوهش‌های همه گیرشناسی عبارت است از چگونگی توزیع بیماری‌های روانی ، چگونگی ارائه خدمات درمانی ، تشخیص انواع اختلالهایی که در یک منطقه جغرافیایی وجود دارد و چگونگی شیوع و بروز آن ها است که آگاهی از آن ها این امکان را فراهم می‌سازد تا با توجه به نیاز هر منطقه ، خدمات بهداشتی مناسب ارائه گردد ( اشکانی و همکاران ، ۱۳۸۱ ) .

هر چند وجود بیماری‌های روانی در جوامع مختلف قرن ها پیش مورد تأیید قرار گرفته است ، لیکن در طی قرن بیستم بود که روش های آماری برای برآورد حجم این مشکلات مورد استفاده قرار گرفت ( گلدبرگ ؛ ۱۹۷۳ )^[۹۴] .

درگذشته بررسی های همه گیر شناسی اختلالات روانی ، با مراجعه به پرونده بیماران و اطلاعات به دست آمده از افراد کلیدی انجام می شد اما امروزه با تهیه و تدوین پرسشنامه های غربالگری و مصاحبه های بالینی تا حدی زیادی حجم بیماری‌های روانی در جهان شناسایی شده است (دوهرنود^[۹۵]،۱۹۸۱،نقل از ایپکچی ، ۱۳۷۹).

با وجود این به دلیل متنوع بودن ابزارهای غربالگری و تشخیصی تکنیک های مصاحبه و تفاوت در روش های نمونه گیری و طبقه بندی های مختلف مورد استفاده جمع این بیماری‌ها بسیار متغیر و متفاوت برآورد شده است ، به طوری که میزان از ۳/۷ % تا ۸/۳۹ % متغیر بوده است (لی^[۹۶] ، ۱۹۹۰ ،نقل از داویدیان ، ۱۳۸۰).

مطالعات همه گیر شناسی اختلالات روانی انجام شده در ایران نیز همگی دلالت بر متغیر بودن میزان شیوع این اختلالات از ۹/۱۱ تا ۲/۳۰ % را دارند ( محمدی ، داویدیان ، نوربالا ، ۱۳۸۰ ).

در یک بررسی که به منظور تعیین شیوع اختلالات روان پزشکی در مناطق شهری اصفهان انجام گرفت . میزان شیوع این اختلالات ۹/۱۹ % بوده است ( قاسمی تودشکچویی ، ۱۳۷۵ ).

میزان شیوع اختلالات روان پزشکی بر اساس مطالعه وضعیت سلامت روان افراد ۱۵ سال و بالاتر استان که در قالب طرح ملی سلامت و بیماری در سال ۱۳۷۸ انجام گرفت ، ۶/۱۷ % بوده است (نور بالا ، باقری ، ۱۳۸۱ ) .

هدف مطالعه همه گیر شناسی اختلالات روانی ، این است که مسولان و دست اندرکاران بهداشتی ، آموزشی ، و درمانی را نسبت به اهمیت و حجم مشکل اختلالات روانی در استان حساس کرده و زمینه ارائه خدمات اساسی بهداشت روان را برای آن ها فراهم سازد ( محمدی ، ۱۳۸۰ ).

همچنین، از حسن شهرت و مراقبت حرفه ای برای حفظ ویژگی های واقعی کیفیت حسابرسی و کیفیت درک شده لستفاده می شود. به علاوه، باید در نظر داشت که مراقبت حرفه ای حسابرس کیفیت اطلاعات صورت های مالی را افزایش می‌دهد، در حالی که حسن شهرت حسابرس چگونگی درک ذینفعان از اطلاعات مذکور را متأثر می‌سازد (جبارزاده و همکاران، ۱۳۸۹، ۲).

گزارش حسابرسی به عنوان محصول نهایی فرایند حسابرسی می‌باشد که این کالای عمومی همانند سایر کالاها و خدمات باید از کیفیت مناسبی برخوردار باشد تا تقاضا برای آن استمرار داشته باشد. ‌بنابرین‏ صورت های مالی که با کیفیت بالا حسابرسی شده اند، از قابلیت اتکا و اعتماد بیشتری نزد مصرف کنندگان این کالا برخوردار خواهند بود. پژوهش های انجام شده نشان می‌دهد که متغیرهای متعددی بر کیفیت حسابرسی مؤثرند؛ اندازه مؤسسه حسابرسی، ساعات کار حسابرسی، شهرت مؤسسه حسابرسی و حق- الزحمه حسابرسی، نمونه هایی از این متغیرها هستند.

۲-۲-۷٫مفاهیم اندازه گیری کیفیت حسابرسی

پالرموس (۱۹۸۸) در رابطه با اندازه گیری کیفیت واقعی حسابرسی از میزان دعاوی حقوقی علیه حسابرسان استفاده می‌کند و مضافاً نشان داد که کیفیت حسابرسی و اندازه مؤسسه حسابرسی با یکدیگر همبستگی مثبت دارند.

دایز و گیروس^[۳۲] (۱۹۹۲) بررسی کنترل کیفیت در مؤسسات را معیاری برای سنجش کیفیت واقعی حسابرسی تلقی می‌کند.

لام و چانگ (۱۹۹۴) در کشور سنگاپور از آنجایی که سود پیش‌بینی شده نیز به طور جداگانه حسابرسی و تأیید می شد نشان می‌دهند که اختلاف در سود پیش‌بینی شده و سود گزارش شده مستقل از کیفیت حسابرسی نمی باشد.

کریشنان و شوئر^[۳۳] (۲۰۰۰) مقیاس اندازه گیری کیفیت واقعی را گزارش عدم رعایت اصول حسابداری توسط مؤسسات می‌داند.

کیفیت حسابرسی باید برای هر پروژه حسابرسی به طور جداگانه (بر مبنای خدمت به خدمت) تعریف شود، زیرا مؤسسه حسابرسی ممکن است تمام حسابرسی های خود را در یک سطح کیفی مشابه اجرا نکند. به عبارت دیگر، کیفیت حسابرس مبتنی بر مفهوم ” کیفی بودن حسابرسی های مؤسسه حسابرسی است، در حالی که کیفیت حسابرسی مبتنی بر مفهوم کیفیت واقعی هر یک از پروژه های حسابرسی “است. ‌بنابرین‏، تمایز قائل شدن بین این دو مفهوم در پژوهش های مربوط به کیفیت حسابرسی ضروری است.

بسیاری از مطالعات به دلیل دشوار بودن اندازه گیری کیفیت واقعی حسابرسی، برداشت از کیفیت حسابرسی را آزمون کرده‌اند. ” دی آنجلو” (۱۹۸۱) استدلال می‌کند که مؤسسات حسابرسی بزرگتر، انگیزه کمتری برای رفتار فرصت طلبانه دارند و از این رو، برداشت استفاده کنندگان از کیفیت حسابرسی این گونه مؤسسات حسابرسی در وضعیت بهتری است. ” بالسام و دیگران” (۲۰۰۳) در تحقیقات خود ‌به این نتیجه رسیده اند که تخصص گرایی حسابرسان منجر به برداشت از حسابرسی با کیفیت می شود.

اگرچه، اندازه گیری کیفیت واقعی حسابرسی مشکل است، اما اندازه گیری برداشت عموم از کیفیت حسابرسی میسر بوده و می توان واکنش بازار در مقابل اطلاعات حسابرسی شده را مشاهده کرد. اصولاً در بازار کارآ برداشت از کیفیت حسابرسی باید معرف کیفیت واقعی حسابرسی باشد. تحقیق انجام شده توسط “لی” (۱۹۹۴) توانسته است تا حدودی ابعاد این قضیه را روشن کند. وی در تحقیق خود به بررسی این موضوع پرداخت که آیا برداشت از کیفیت حسابرسی توسط استفاده کنندگان، معرف کیفیت واقعی حسابرسی است یا خیر. نتایج تحقیق وی نشان داد که برداشت استفاده کنندگان از کیفیت حسابرسی معرف کیفیت واقعی حسابرسی است. هر تحقیقی در زمینه ارتباط بین برداشت عموم از کیفیت حسابرسی و متغیرهای دیگر می‌تواند پاسخگوی بسیاری از ابهامات در زمینه کیفیت واقعی حسابرسی باشد. اگر بازار در شرایط خاصی نتواند کیفیت واقعی حسابرسی را به درستی ارزیابی کند، برداشت از کیفیت حسابرسی دیگر معرف کیفیت واقعی حسابرسی نخواهد بود (پور ایراندوست، ۱۳۹۱، ۹۲).

۲-۲-۸٫ درک از کیفیت حسابرسی

دی آنجلو (۱۹۸۱) نتیجه می‌گیرد که مؤسسات حسابرسی بزرگتر، انگیزه کمتری برای رفتار فرصت طلبانه داشته و از این رو برداشت استفاده کنندگان از کیفیت حسابرسی، آنان را در وضعیت بهتری قرار می- دهد.

موریلند^[۳۴] (۱۹۹۵) نشان داد که الزامات کمیسیون بورس اوراق بهادار برای مؤسسات حسابرسی بزرگ دنیا موسوم به ۸/۶/۵/۴ بزرگ منجر به درک بهتر از کیفیت حسابرسی بالا توسط استفاده کنندگان شده است.

لی دانگ (۲۰۰۴) تحقیق وی نشان داد که برداشت استفاده کنندگان از کیفیت حسابرسی معرف کیفیت واقعی حسابرسی است.

در بین پژوهش های انجام شده بیشتر متغیر اندازه مورد استفاده قرار گرفته و فرض شده است که مؤسسات حسابرسی بزرگ کیفیت حسابرسی بالاتری نسبت به مؤسسات کوچکتر دارند. البته دو پیش فرض اصلی (اولاً مؤسسات حسابرسی برای تمام صاحبکاران در تمام دوره های مالی کیفیت حسابرسی یکسانی ارائه کرده و ثانیاًً کیفیت تمام مؤسسات حسابرسی بزرگ با کوچک یکسان می‌باشد) خود مورد چالش قراردارد.

در اظهارنظر حرفه ای، حسابرس به دنبال آگاهی از یک واقعیت عینی بوده ودستیابی به آن معمولاً غیر ممکن خواهد بود. اعتقاد واقعی که همان آگاهی از واقعیت عینی است به نگرش ذهنی باورکننده و هم چنین وجود یک واقعیت بستگی دارد.

۲-۲-۹٫ تفاوت بین کیفیت حسابرسی و کیفیت حسابرس

یکی از مشکلات اساسی در تعریف کیفیت حسابرسی تمایز بین کیفیت حسابرسی و کیفیت حسابرس است. بسیاری از مطالعات، هیچ تفاوتی بین این دو اصطلاح قایل نشده و اغلب آن را معادل یکدیگر به کار می‌برند. تحت شرایط خاصی ممکن است کیفیت حسابرسی با کیفیت حسابرس معانی یکسانی داشته باشند. طبق فرض اساسی دی آنجلو (۱۹۸۱) از تعریف کیفیت حسابرسی، هنگامی که حسابرس فقط بخش اول از تعریف کیفیت حسابرسی (احتمال کشف تحریفات با اهمیت) را فراهم می‌کند، کیفیت حسابرسی با کیفیت حسابرس را می توان یکی فرض کرد. شواهد تجربی گواه آن است که بسیاری از مؤسسات حسابرسی بزرگ در کار خود با قصور و اشتباه مواجه می‌شوند. ‌بنابرین‏، کیفیت حسابرس باید به عنوان کیفیت کلی خدمات حسابرسی در تمام حسابرسی های مؤسسه حسابرسی تعریف شود. لام وچنگ (۱۹۹۴) خاطر نشان می‌کنند که کیفیت حسابرسی باید برای هر پروژه حسابرسی به طور جداگانه (بر مبنای خدمت به خدمت) تعریف شود، زیرا مؤسسه حسابرسی ممکن است تمام خدمات حسابرسی خود را در یک سطح کیفی مشابه اجرا نکند. به عبارت دیگر، کیفیت حسابرس مبتنی بر مفهوم کیفی بودن حسابرسی های مؤسسه حسابرسی است، در حالی که کیفیت حسابرسی مبتنی بر مفهوم “کیفیت واقعی هر یک از پروژه های حسابرسی” (خدمت به خدمت) است (فاطمی، ۱۳۹۱، ۲۵).

الف ) روش های مستقیم: مانند مشاهده، مصاحبه، پرسشنامه و غیره.

ب) روش های غیر مستقیم: نظیر استفاده از اسناد و مدارک.

یک تحقیق باید هر دو روش را به کار گیرد، یعنی هم خود پدیده را مستقیماً ببیند و تحلیل کند و هم از طریق داده‎های جمع‌ آوری شده توسط دیگران (کتاب ها، اسناد و. . . ) آن را مورد شناسایی قرار دهد (ساروخانی،۱۳۸۱). داده ها و اطلاعات مربوط ‌به این تحقیق به دو دسته تقسیم می‌شوند، دسته اوّل اطلاعات مربوط به ادبیّات موضوعی و تحقیقات انجام شده در حوزه مربوطه می‌باشد. در این خصوص محقق با مراجعه به منابع کتابخانه ای شامل کتب، انتشارات مراکز تحقیقاتی و پژوهشی، پایان نامه های تحصیلی و رساله های تحقیقی مرتبط و مقالات لاتین، بخش نظری و ادبیات تحقیق را، جمع‌ آوری، بررسی و تدوین نمود. دسته دوّم شامل اطّلاعات مربوط به فرضیات و متغیرهای تحقیق بوده است که علاوه بر منابع ادبیاتی، با بهره گرفتن از ابزار پرسشنامه جمع‌ آوری گردید. پرسشنامه مذکور حاوی ۲۶ گویه یا سوال است که سئوالات آن در ۸ بخش طبقه بندی شدند:

تصویر کشور مبداء برند

۴ سوال

سوال ۱ تا ۴

در دسترس بودن

۵ سوال

سوال ۵ تا ۹

کیفیت ادراک شده

۳ سوال

سوال ۱۰ تا ۱۲

آگاهی از نام برند

۲ سوال

سوال ۱۳ تا ۱۴

وفاداری برند

۴ سوال

سوال ۱۵ تا ۱۸

تصویر برند

۲ سوال

سوال ۱۹ تا ۲۰

آشنایی با برند

۳ سوال

سوال ۲۱ تا ۲۳

اعتبار کلی

۳ سوال

سوال ۲۴ تا ۲۶

در این مطالعه متغیر ها با بهره گرفتن از سوالات ۷ امتیازی مقیاس لیکرت (۱: کاملاً مخالفم تا ۷: کاملاً موافقم) اندازه گیری شدند.

۳-۵) روایی^[۷۲]و پایایی^[۷۳] ابزار گردآوری داده ها

۳-۵-۱) روایی ابزار گردآوری داده ها

روایی از خصایصی است که برای مفید و مؤثر واقع شدن روش های جمع‌ آوری داده ها شرط اساسی به شمار می رود و به آن خصیصه ابزار و یا روش های جمع‌ آوری داده ها اطلاق می‌گردد که با داشتن این خصیصه همان مقولاتی را تعیین می‌کند که برای تعیین آن مقولات طرحریزی شده است (پاشا شریفی و همکاران، ۱۳۸۳: ۹۰). . به عبارت دیگر مراد از روایی آن است که ابزار اندازه گیری برای هدف مورد نظر یعنی اندازه گیری متغیر تحقیق از کارایی لازم برخوردار باشد؛ روایی مستلزم آن است که ابزار پژوهش همان متغیری را اندازه گیری کند که پژوهشگر قصد اندازه گیری آن را دارد (پاشا شریفی و همکاران، ۱۳۸۳: ۱۰۰).

در روش های متعددی برای تعیین اعتبار ابزار اندازه گیری وجود دارد. در این پژوهش به منظور سنجش روایی پرسشنامه، از شیوه محتوایی استفاده گردید. بدین منظور از نظرات افراد متخصص مرتبط با موضوع تحقیق و همچنین اساتید محترم، بهره گرفته شد.

۳-۵-۲) پایایی ابزار گردآوری داده ها

پایایی به معنای قابلیت اعتماد، ثبات، همسانی، قابلیت پیش‌بینی و دقت یا صحت است؛ در فرهنگ عامه نیز صفت معتبر به افرادی اطلاق می شود که قابل اعتمادند، ثبات عاطفی دارند، رفتار آنان قابل پیش‌بینی است و اظهار نظرهایشان از درستی و دقت نسبی برخوردار است. ابزارهای تحقیق نیز به عنوان وسیله ای برای جمع‌ آوری اطلاعات باید معتبر باشند تا پژوهشگر بتواند به داده های به دست آمده اعتماد کند (شریفی و همکاران، ۱۳۸۳: ۲۳۶). برای تعیین پایایی پرسشنامه چندین روش وجود دارد که یکی از آن ها استفاده از ضریب آلفای کرونباخ می‌باشد که به طریق زیر محاسبه می شود:

ضریب آلفای کرونباخ را می توان شاخص مناسبی برای اعتبار و هماهنگی درونی دانست (سکاران، ۱۳۸۸: ۳۸۴). در این روش، اگر ضریب آلفا کمتر از ۶۰/۰ باشد معمولاً اعتبار آن ضعیف تلقی می شود. دامنه ۷۰/۰ قابل قبول و بیش از ۸۰/۰ خوب تلقی می شود (همان منبع، ص۳۸۵). در این پژوهش با بهره گرفتن از نرم افزار spss ضریب آلفای کرونباخ محاسبه گردید. ضریب آلفای کرونباخ نمونه آزمایشی برای کل پرسشنامه ۸۵۳/۰ و برای هر یک از متغیر ها نیز بالای ۸۰/۰ برآورد شد. ضریب آلفای به دست آمده از کل پرسشنامه نیز بشرح جدول (۳-۱) به دست آمد.

جدول (۳-۱) ضرایب آلفای کرونباخ

متغیر
تعداد سوال
ضریب آلفا
مستقل

تصویر کشور مبدأ برند

۴

۷۹۲/۰

میانجی

در دسترس بودن

۵

۸۴۸/۰

کیفیت ادراک شده

۳

۸۸۱/۰

آگاهی از نام برند

۲

۷۸۱/۰

وفاداری برند

۴

۸۵۵/۰

تصویر برند

۲

۷۱۰/۰

آشنایی با برند

۳

۷۹۰/۰

وابسته

اعتبار کلی

۳

۸۸۵/۰

ضریب آلفای کرونباخ به دست آمده نشا ندهنده پایایی مطلوب پرسشنامه های پژوهش است.

۳-۶) روش تجزیه و تحلیل داده ها

• مدل معادلات ساختاری

برای بررسی روابط علّی بین متغیرها به صورت منسجم کوشش‌های زیادی در دهۀ اخیر صورت گرفته است یکی از این روش‌ها نوید بخش در این زمینه مدل معادلات ساختاری یا تحلیل چند متغیری با متغیرهای مکنون است. مدل معادلات ساختاری یک رویکرد آماری جامعی برای آزمون فرضیه هایی درباره روابط بین متغیرهای مشاهده شده و متغیرهای مکنون می‌باشد. از طریق این رویکرد می‌توانیم قابل قبول بودن مدل‌های نظری را در جامعه های خاص با بهره گرفتن از داده های همبستگی، غیرآزمایشی، آزمایشی آزمون نمود. بدون توجه به نام یا مفهوم بی شمار آن، این واژه به یک سری مدل‌های عمومی اشاره می‌کند که شامل تحلیل عاملی تأییدی، مدل‌های ساختاری همزمان کلاسیک، تجزیه و تحلیل مسیر، رگرسیون چندگانه، تحلیل واریانس و سایر روش های آماری است. در این پژوهش به جهت آزمون فرضیات تحقیق از روش تحلیل مسیر به واسطه وجود متغیرهای واسطه ای استفاده شده است؛ که به جهت پیش نیاز تحلیل عاملی در معادلات ساختاری ابتدا به چیستی تحلیل عاملی و سپس به تحلیل مسیر در معادلات ساختاری پرداخته شده است:

• تحلیل عاملی تأییدی

با کمک تحلیل عاملی تأییدی به سنجش برازش مدل مفهومی تحقیق می‌پردازیم. در تحلیل عاملی تأییدی محقق مطالعه خود را بر مبنای ساختار عاملی از پیش تعیین شده دنبال می‌کند و درصدد است تا صحت و سقم ساختار عاملی مجموعه‌ای از متغیرهای مشاهده شده را مورد آزمون قرار دهد. بر اساس این تکنیک محقق ابتدا باید از طریق بررسی تئوری‌ها و مطالعات قبلی و با بهره‌گیری از دیدگاه‌های خود ابتدا به تدوین مدل نظری اقدام کند تا در عمل بتواند آن را به محک تجربه زند. از این رو تحلیل عاملی تأییدی مورد ویژه‎ای از مدل معادلات ساختاری (SEM) است که به ساختار کواریانس یا مدل روابط ساختاری خطی لیزرل نیز معروف است (کلانتری، ۱۳۸۸، ۱۹۰)

علی رغم پذیرش تعلیق کوتاه مدت از سوی ایران، در ۹ آذر ۱۳۸۳ ، شورای حکام قطعنامه­ای علیه ایران صادر کرد که طی آن بر تعلیق دائمی غنی سازی اورانیوم علی رغم مفاد موافقت نامه پاریس تأکید کرده و نیز امضاء پروتکل الحاقی را از سوی ایران خواستار شد. در ۱۴ مرداد ۱۳۸۴، طرف اروپایی با ارائه یک بسته پیشنهادی، از ایران خواست که فعالیت های چرخه سوخت خود را متوقف کند. اینجا بود که در ۱۵ مرداد ۱۳۸۴ ، ایران با ارائه پاسخی، بسته پیشنهادی غرب را رد کرد و فعالیت اصفهان از سر گرفته شد. در پاسخ ایران به نقض حقوق بین الملل، NPT ، بیانیه تهران و معاهده پاریس در بسته مذبور تصریح شده بود.

در ۱۵ بهمن ۱۳۸۴، شورای حکام موضوع هسته­ای ایران را به شورای امنیت ارسال کرد. پاسخ تهران، ادامه برنامه هسته­ای، تعلیق اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی و بازگشایی تأسیسات نطنز و اراک بود. ارجاع پرونده هسته­ای به شورای امنیت، سرآغاز ورود ۵ عضو دائم این شورا و آلمان (۱+۵) به مذاکرات شد. در ۱۶ خرداد ۱۳۸۵ با سفر خاویرسولانا و نمایندگان پنج کشور به ایران، بسته پیشنهادی ۱+۵ در اختیار ایران قرار گرفت. (همان، ۷۹)

۱۵ و ۲۰ تیر ۱۳۸۵ ، طرفین درباره بسته ۶ ژوئن در بروکسل مذاکره کردند. اروپا منتظر پذیرش تعلیق مورد اشاره در بسته پیشنهادی، از سوی ایران بود. لاریجانی (مذاکره کننده ارشد ایران در آن وقت) پاسخ ایران را منوط به رفع برخی ابهامات موجود در بسته می­دانست. ۹ مرداد ۱۳۸۵ اولین قطعنامه شورای امنیت علیه فعالیت های هسته­ای ایران تصویب شد. طبق قطعنامه ۱۶۹۶، ۹ شهریور۱۳۸۵ پایان فرصت تعلیق فعالیت ها بود؛ اما ۴ شهریور همان سال مجتمع تولید آب سنگین اراک افتتاح شد. (نطنز آهاری، ۱۳۸۵، ۳)

۲۰ فروردین ۱۳۸۶ ایران رسماً اعلام کرد که به مرحله تولید صنعتی سوخت هسته­ای رسیده است. این خبر پاسخ قاطع جمهوری اسلامی به قطعنامه ۱۷۴۷ شورای امنیت (۴ فروردین ۱۳۸۶) بود. ۹ بهمن ۱۳۸۶ ، سوخت اتمی نیروگاه بوشهر که بارها به دلیل فشارهای سیاسی آمریکا و غرب به تأخیر افتاده بود به طور کامل ارسال شد و بدین ترتیب امکان تولید برق هسته­ای فراهم شد.

گروه ۱+۵ در راستای ادامه فشار بر توقف برنامه هسته­ای ایران، قطعنامه های ۱۷۴۷ (در مارس ۲۰۰۷)، ۱۸۰۳ (در مارس ۲۰۰۸)، ۱۸۳۵ (در سپتامبر ۲۰۰۸) و ۱۹۲۹ (در ژوئن ۲۰۱۰) را نیز تصویب کردند؛ بر اساس این قطعنامه­ها محدودیت های مالی بر شرکت ها و افراد ایرانی افزایش یافته بود. (لینزر، ۲۰۱۱، ۱۲)

در عین حال مذاکرات نیز ادامه یافت. ۲۴ اردیبهشت ۱۳۸۷، بسته پیشنهادی ایران برای گفتگو درباره مشکلات همه جانبه منطقه و بین الملل ارائه گردید. ۱+۵ در ۲۵ خرداد متقابلاً بسته­ای پیشنهاد کرد که بازهم با پیش شرط تعلیق همراه بود. ۲۹ تیر ۱۳۸۷ نشست «ژنو۱» بر اساس مشترکات بسته های پیشنهادی ایران و اروپا با مذاکره جلیلی و سولانا برگزار شد و طرفین ، مذاکرات را سازنده ارزیابی کردند. (آمریکا برای اولین بار در این مذاکرات حضور داشت) ۲۰ فروردین ۱۳۸۸، در پاسخ به قطعنامه­ی ۱۸۳۵ شورای امنیت، ۲ نوع سانتیریفیوژ پیشرفته آزمایش شد و سانتریفیوژهای فعال نطنز به ۷ هزار رسید. همچنین ایران اعلام کرد طی ۵ سال، ۵۰ هزار سانتریفیوژ نصب می‌کند. در مذاکرات موسوم به «ژنو۲» در ۹ مهر ماه ۱۳۸۸، پیشنهاد مبادله سوخت ۵/۳ درصد با ۲۰ درصد مطرح شد که به معنای پذیرش حق غنی سازی ایران از سوی غرب بود. اختلاف بر سر چگونگی مبادله سوخت باعث توقف مذاکرات شد. محمود احمدی نژاد (رئیس جمهور وقت) در تاریخ ۱۸ بهمن ۱۳۸۸ دستور تولید سوخت ۲۰ درصد را پس از تعلل طرف های مذاکره در تبادل سوخت صادر کرد. ‌بنابرین‏ غنی سازی ۲۰ درصد در ۲۰ بهمن ۱۳۸۸ در نطنز آغاز شد.

مذاکرات پس از ۱۵ ماه تعلیق، در ۱۵ آذر ۱۳۸۹ از سر گرفته شد. در دور اول این مذاکرات، ایران به محاکمه غربی ها ‌در مورد ترور دانشمندانش پرداخت. از آنجا که موضوع هسته­ای از نظر ایران غیرقابل مذاکره بود؛ درباره آن مذاکره نکرد. اول بهمن ۱۳۸۹ ، مذاکرات با ۱+۵ با دستور کار «گفتگو برای همکاری درباره مسائل مشترک» در استانبول شکل گرفت. در اینجا جلیلی به ۱+۵ اجازه طرح مباحث پاسخ داده شده در ژنو رانداد و در نتیجه نتایج برای ۱+۵ خوشایند نبود.

دور بعدی مذاکرات ایران و ۱+۵ در ۲۶ فروردین ۱۳۹۱ در استانبول آغاز شد. در این مذاکره که به «استانبول ۱» شهرت یافت؛ گری سیمور (مشاور ارشد کاخ سفید) حضور داشت در حالی که ریاست هیئت آمریکایی با وندی شرمن بود. (همان، ۱۳)

ادوار بعدی مذاکرات در ۳ خرداد ۱۳۹۱ در شهر بغداد، ۲۹ خرداد ۱۳۹۱ در شهر مسکو، ۸ اسفند ۱۳۹۱ در شهر آلماتی قزاقستان (موسوم به مذاکرات آلماتی ۱) و ۱۶ فروردین ۱۳۹۲ در همان شهر (موسوم به مذاکرات آلماتی ۲) برگزار گردید.

۳-۹-۱-پروندۀ هسته­ای ایران و دولت یازدهم:

پرونده هسته­ای ایران در شرایطی به دولت یازدهم رسید که بیش از ۱۲ قطعنامه شورای حکام آژانس بین ­المللی انرژی اتمی علیه برنامه هسته­ای کشورمان به تصویب رسیده و طی آن ها درخواست­های مشخصی از کشورمان از جمله تعلیق کلیه فعالیت های غنی سازی و اجرای پروتکل الحاقی به صراحت ذکر شده است. علاوه بر این طی یک فرآیندی موضوع به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع و در قالب یک بیانیه رئیس و ۶ قطعنامه شورای امنیت، تحریم­هایی علیه کشورمان وضع شده و خواسته­ های مشخصی از جمله تعلیق کلیدی فعالیت های هسته­ای و تصویب و اجرای بدون قید و شرط پروتکل الحاقی مطرح شده است. (دریایی، ۱۳۹۲، ۱۰۷)

به رغم وجود این شرایط، پس از انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۹۲ و روی کار آمدن دولت جدید به ریاست حجت الاسلام دکتر حسن روحانی، مسئولیت مذاکرات هسته­ای با ۱+۵ که قبل از آن به عهده شورای عالی امنیت ملی بود؛ به وزارت امور خارجه محول گردید. در واقع از ابتدای کار دولت یازدهم، پرونده هسته­ای کشورمان وارد مرحله تازه­ای شد. دیپلماسی هسته­ای دولت یازدهم، حدود یکصد روز بعد از روی کار آمدن این دولت به توافقی با عنوان «برنامه اقدام مشترک ژنو» برای حل بحران هسته­ای منجر شد. این توافق بین جمهوری اسلامی ایران و کشورهای آمریکا، انگلیس، فرانسه، روسیه، چین و آلمان تحت عنوان ۱+۵ در تاریخ ۳ آذر ۱۳۹۲ (۲۴ نوامبر ۲۰۱۳) منعقد گردید در واقع بعد از سه دور مذاکره کارشناسی و یک دور مذاکره در سطح مدیران ارشد بالاخره روی جزئیات اجرایی این برنامه اقدام، توافق حاصل شد و برنامه مذبور از ۲۰ژانویه (۳۰ دی ۱۳۹۲) اجرایی شد. (همان، ۱۰۸)

۳-۹-۲- عناصر گام اول توافق ژنو:

گام اول دارای دوره زمانی شش ماهه بود و با توافق متقابل قابل تمدید بود. در این دوره همه اعضا، با حسن نیت ، در جهت حفظ فضای سازنده در مذاکرات فعالیت می نمودند.

قرار شد ایران اقدامات زیر را انجام دهد:

بهزیستی روانشناختی در مفهوم واقعی به عنوان بازتابی از طرز فکر و واکنش های هیجانی و احساسات مثبت به رویدادهای زندگی است(بارترام و بونیول^[۲۶]،۲۰۰۷).

بهزیستی روانشناختی مستلزم درک چالش‌های وجودی زندگی است. رویکرد بهزیستی روانشناختی رشد و تحول مشاهده شده در برابر چالش‌های وجودی زندگی را بررسی می‌کند و به شدت بر توسعه انسانی تأکید دارد، به عنوان مثال دنبال نمودن اهداف معنادار، تحول و پیشرفت به عنوان یک فرد و برقراری روابط کیفی با دیگران. جمع گسترده‌ای از ادبیات تحقیقی در دهه ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ میلادی به تجزیه و تحلیل چالش‌ها و مشکلات اساسی زندگی پرداخته است (ریف و کیس^[۲۷]، ۲۰۰۲).

روان شناختی مثبت‌نگر به سلامت روانی افراد و کیفیت زندگی آن ها نگاهی می‌اندازد و می‌پرسد: «چه می‌توانست باشد؟» «سلیگمن و چیک سنت میهالی، ۲۰۰۰؛به نقل از مارشال ریو،۲۰۰۵).

این روانشناسی به دنبال آن است که به افراد کمک کند توانایی‌ها و شایستگی‌های خود را پرورش دهند. این روانشناسی از افراد نمی‌پرسد که چه عینکی بر چشم می‌زنند یا چه کسی را به عنوان الگوی نقش انتخاب می‌کنند، بلکه به آن ها می‌گوید که قوت‌ها به اندازه ضعف‌ها اهمیت دارند، انعطاف‌پذیری به اندازه آسیب‌پذیری اهمیت دارد. و تکلیف دائمی بذر خوبی پاشیدن به اندازه مداخله کردن برای برطرف کردن آسیب، اهمیت دارد. نمونه‌ای از توانایی‌های انسان که موضوع اصلی روانشناسی مثبت‌نگر را تشکیل می‌دهد در زیر آمده است (اسنیدر و لوپز^[۲۸]، ۲۰۰۲؛به نقل از مارشال ریو۲۰۰۵).

جدول ۱-۱- توانمندی‌های شخصی که به عنوان موضوعات اصلی روانشناسی مثبت‌نگر مورد بررسی قرار گرفته‌اند.

خوشحالی

عشق به دانستن

لذت
خِرد
انعطاف‌پذیری
اصالت
سرسختی
توانایی برای روانی (flow)
کنترل شخصی
خودمختاری
خوشبینی
بخشندگی
سبک تبیینی خوش‌بینانه
دلسوزی
امید
همدلی
احساس کارایی
نوع دوستی
تعیین هدف
شوخ طبعی
معنی
معنویت

منبع:( مارشال ریو،۲۰۰۵،ترجمه یحی سید محمدی،۱۳۹۱)

پرورش دادن توانمندی‌هایی که در بالا آمده است دو نتیجه‌ مرتبط به بار می‌آورد: (۱) پرورش دادن رشد شخصی و سلامتی و (۲) پیشگیری از اینکه بیماری انسان (مثل افسردگی، خودکشی) در شخصیت ریشه‌دار شود (اسنیدر و لوپز، ۲۰۰۲؛به نقل از مارشال ریو،۲۰۰۵).

روانشناسی مثبت‌نگر و بهزیستی روانشناختی

روانشناسی بالینی به شکل سنتی‌اش بر کمبودها و ناتوانی‌های روانی تأکید داشت و انعطاف‌پذیری، تدبیرمندی و توان مراجعان را برای بازیابی به ندرت مد نظر قرار داده است. در ایالات متحده مارتین سلیگمن و همکارانش بنیان‌های روانشناسی مثبت‌نگر را به عنوان متمم رویکردهای کمبود مدار شروع کرده‌اند، روانشناسی مثبت‌نگر چیزی بیش از مطالعه‌ علمی فضیلت‌ها و توانایی‌های معمولی انسان نیست. این حیطه در چشم‌انداز علمی خود علاقمند به تحقیقات علمی به منظور فهم کامل و گسترده تجارب انسان از کمبود، رنج، بیماری تا شکوفایی، سلامتی، بهزیستی و شادابی انسان می‌باشد (استفان و الکس^[۲۹]، ۲۰۰۶؛به نقل از حسینی،۱۳۹۲).

روانشناسی مثبت‌نگر به شناسایی عامل‌هایی می‌پردازد که سلامت را افزایش می‌دهند، مأموریت روانشناسی مثبت‌نگر این است که نتیجه‌گیری ‌در مورد آنچه را که می‌تواند دنیای بهتری بسازد به جای توسل به عقاید و معانی بیان بر علم پایه‌گذاری کند (کار^[۳۰]، ۱۹۵۷، ترجمه حسن پاشا شریفی، نجفی زند و ثنایی، ۱۳۸۵).

روانشناسی مثبت‌نگر رشته‌ تازه‌ای در روانشناسی است که در اواخر دهه ۱۹۹۰ برپا شده است و تمرکز آن بیشتر بر قدرت و توانایی‌های فرد است تا جست‌وجو در ضعف‌ها و نقص‌های آن، این رشته به دنبال آن است که تصویری از زندگی خوب را به روشنی بیان کند (البته از لحاظ روانشناختی) و برای اینکه مشخص کند چه چیزی زندگی را برای زیستن با ارزش می‌کند از روش‌های تجربی روانشناسی بهره می‌برد.

مکتب روانشناسی مثبت‌نگر

موضوع اصلی روانشناسی مثبت‌نگر تحقیق کردن درباره‌ تجربیات ذهنی مثبت مانند: بهروزی، خشنودی، رضایت خاطر، لذت، امید، خوشبینی، روانی شایستگی، عشق، عشق به کار، جرئت، پشتکار، خودمختاری، مهارت میان فردی، استعداد، خلاقیت، ابتکار، دوراندیشی، فرد، مسئولیت میان فردی، نوع دوستی، وجدان کاری و پرورش دیگران است. روانشناسی مثبت‌نگر رشته‌ فرعی روانشناسی انسانگر نیست، موضوع اصلی این روانشناسی همان است که روانشناسی انسانگرا، را برای خود انتخاب ‌کرده‌است. به همین خاطر نیز این دو رشته همپوشی زیادی دارند. اما آنچه روانشناسی مثبت‌نگر را از روانشناسی انسانگرا متمایز می‌کند تأکید زیاد آن بر اتکار به پژوهش تجربی برای آزمودن فرضیه‌ها بر اساس داده های به دست آمده است (نینان^[۳۱]، ۲۰۰۷؛ به نقل از حسینی،۱۳۹۲).

روانشناسی مثبت‌نگر به عنوان رویکردی تازه در روانشناسی بر فهم و تشریح شادمانی و احساس ذهنی بهزیستی و همچنین پیش‌بینی دقیق عوامل مؤثر بر آن‌ ها متمرکز است. این رویکرد از منظری مثبت‌گرایانه با ارتقای احساس ذهنی بهزیستی و شادمانی، در عوض درمان نواقص و اختلالات سر و کار دارد. ‌بنابرین‏ روانشناسی مثبت‌نگر مکمل روانشناسی بالینی سنتی است. فهم و درک و شفاف‌سازی شادمانی و احساس ذهنی بهزیستی، موضوع محوری روانشناسی مثبت‌نگر مثبت‌نگر است. روانشناسی مثبت‌نگر گرا از لحاظ علمی از روانشناسی انسان گرا دقیق‌تر است. این‌گونه روانشناسی به انسان می‌نگرد و می‌پرسد «چه می‌توانست باشد؟» روانشناسی مثبت‌نگر به عنوان یک رشته قبول دارد که افراد از آنچه می‌توانند باشند کمترند، همچنین از میزان شیوع آسیب‌هایی نظیر افسردگی، سوء مصرف مواد، بی احساسی و خشونت آگاه است، با این حال عمدتاًً به تقویت کردن توانایی‌ها و شایستگی‌های فرد توجه دارد. افراد برای جلوگیری از بیماری‌ باید بتوانند، توانایی‌هایی چون امید، خوشبینی، مهارت، پشتکار، انگیزش درونی و قابلیت روانی را در خود پروردانده و از آن‌ ها بهره ببرند. مسئله این نیست که چطور می‌توانیم ضعف‌های افراد را اصلاح کنیم بلکه این است که چگونه می‌توانیم توانایی‌های افراد را پرورش دهیم و تقویت کنیم.

۲-۶-۴-مدل مبتنی بر پذیرش اختلال اضطراب فراگیر (ABM) ^[۵۴]

رومر و اورسیلو^[۵۵] (۲۰۰۵) ‌بر اساس مدل اجتناب تجربی^[۵۶] هتز^[۵۷] و همکاران و مدل اجتناب نگرانی (AMW) بورکوویک، مدل مبتنی بر پذیرش (ABM) را به شکل مقدماتی ارائه کردند. به اعتقاد رومر و اورسیلو (۲۰۰۵) ABM دارای چهار مؤلفه‌ ‌می‌باشد که عبارتند از، الف) تجربه ­های درونی، ب) یک رابطه مشکل­دار^[۵۸] با تجربه ­های درونی، ج) اجتناب تجربی، و د) بازداری^[۵۹] رفتاری.

‌بر اساس این مدل، یک رابطه مشکل­دار با تجربه ­های درونی (افکار، احساسات یا احساس­های بدنی) از دو جنبه خاص تشکیل ‌شده‌اند، شامل ۱) واکنش به تجارب درونی به صورت منفی، و ۲) هم آمیختگی^[۶۰] با تجارب درونی، جنبه نخست یعنی واکنش به تجارب درونی به صورت منفی، شامل هر گونه افکار منفی (مثل قضاوت شدید و نامطلوب ‌در مورد پاسخ­های هیجانی) یا فرا- هیجان­ها^[۶۱]، (مثل ترس از ترس) ممکن است زمانی که یک تجربه درونی دارد برانگیخته می شود،اتفاق افتد، در چنین حالتی، افراد مشکلات در بازبینی^[۶۲]، پذیرش و تعبیر هیجان­ها را تجربه ‌می‌کنند. قابل توجه است که این مدل نخست از نظر مفهومی شبیه به تأکید مدل مشکل در تنظیم هیجانی (EDM) برنگرش­های منفی ‌در مورد هیجان­ها (مثل ادراک تهدید کننده بودن هیجان­ها،می‌باشد. ( منین و همکاران، ۲۰۰۴) .

مشکل دوم، هم آمیختگی با تجارب درونی همچون گرفتار شدن یا بهم آمیختگی با واکنش منفی به تجارب درونی است. به عبارتی دیگر، هم آمیختگی با تجارب درونی یک باور است که این واکنش های منفی گذرا تجارب درونی پایدار هستند و ‌بنابرین‏ یک ویژگی معرف فرد می­باشند.

سومین مؤلفه‌­ این مدل، یعنی اجتناب تجربی، به عنوان تجارب درونی اجتنابی فعال و اتوماتیکی تعریف می­ شود. که به صورت تهدید کننده یا به نوعی دیگر منفی قلمداد می­گردد. مثال­ها شامل نگران شدن ‌در مورد احتمال رویدادهای آینده یا نگرانی ‌در مورد مسایل جزئی برای اجتناب از موضوعات خیلی جدی ‌می‌باشد. آخرین مؤلفه‌ این مدل، بازداری رفتاری، درگیری کم با اعمال یا فعالیت­های با ارزش که افراد آن ها را معنادار می­ دانند (مثل، گذراندن وقت با خانواده) ‌می‌باشد. بازداری رفتاری موجب می­ شود افراد مبتلا به GAD از نظر تجربی اجتناب شدیدی از تجارب درونی خود کنند. آن ها اغلب این اجتناب را به سایر فعالیت­ها که در زندگیشان ارزشمندند همچون صرف وقت با خانواده، تعمیم می­ دهند. ممکن است یکی از پیامدهای بازداری رفتاری آگاهی پایین از لحظه کنونی باشد که می ­تواند تجربه آگاهی افراد مبتلا به GAD را هنگام درگیری با اعمال ارزشمند محدود سازد.

پدیدآورندگان مدل مبتنی بر پذیرش ABM معتقدند که «افراد مبتلا به GAD واکنش­های منفی به تجارب درونی خود دارند، و به منظور کوشش جهت اجتناب از این تجارب که آن ها را به صورت رفتاری یا شناختی انجام می­ دهند، برانگیخته ­شوند (از طریق درگیری مکرر با فرایند نگرانی)، (رومر و اورسیلو، ۲۰۰۵) به طور خاص، افراد ممکن است یک تهدید بیرونی را درک کنند یا یک تجربه درونی ناخوشایند داشته باشند که آن ها را به درگیری یا اجتناب تجربی هدایت می­ کند. این اجتناب، ناراحتی یا پریشانی ناشی از تجربه درونی را در کوتاه مدت کاهش می­دهد. با این وجود، در بلندمدت این اجتناب به تقویت بازداری رفتاری کمک می­ کند و همچنین فرد با فعالیت­هایی (یا از طریق درگیری خیلی کم با فعالیت­ها یا از طریق آگاهی کم از نظر تجربی در طول فعالیت­ها) که ارزشمند می­داند، مشغول می­ شود. این نتایج در پریشانی یا ناراحتی بالا می ­تواند تجارب منفی درونی را فعال سازد و بدین واسطه این چرخه معیوب تداوم می‌یابد

۲-۶-۵-مدل عدم تحمل بلاتکلیفی

همان گونه که در بحث مربوط به مدل اجتنابی بورکوویک مطرح شد و همان طور که دیگر پژوهش­های صورت گرفته از جمله بررسی­ های انجام شده توسط رومر و ارسیلو (۲۰۰۲) و ولز و کارتر (۲۰۰۱) و منین و همکاران (۲۰۰۲) اشاره دارند، یکی از شیوه­ هایی که محققان برای توجیه شکل­ گیری و پایایی GAD برگزیده­اند، تشریح و توضیح ماهیت نگرانی مزمن، شدید و غیر قابل کنترل است. داگاس و همکاران نیز به منظور ایجاد یک مدل شناختی- رفتاری GAD و اعتباربخشی به آن، تا حدی بر این امر یعنی فهم ماهیت نگرانی پاتولوژیک متمرکز ‌شده‌اند.

مدل شناختی داگاس ‌در مورد GAD در برگیرنده چهار ویژگی اصلی شامل عدم تحمل بلاتکلیفی، باورهای مثبت ‌در مورد نگرانی، گرایش منفی به مشکل^[۶۳] و اجتناب شناختی^[۶۴] است. داگاس با تأکید بر نقش مرکزی عوامل شناختی در سبب شناسی GAD، معتقد است که به خصوص باورهای فرد ‌در مورد بلاتکلیفی در شکل­ گیری و حفظ GAD عاملی و محوری و تاثیرگذار محسوب می­ شود. (داگاس و رابیشود، ۲۰۰۷).

عدم تحمل بلاتکلیفی (IU) ویژگی است که از مجموع باورهای منفی ‌در مورد بلاتکلیفی و تلویحات آن ناشی می­ شود. برای مثال افرادی که تحمل بلاتکلیفی را ندارند معتقدند که بلاتکلیفی استرس ­زا و ناراحت کننده است، عدم اطمینان ‌در مورد آینده احساس نامطلوبی است، رویدادهای غیر منتظره منفی هستند و باید از آن ها اجتناب کرد و این که بلاتکلیفی با عملکرد فرد تداخل می­ کند (داگاس و رابیشو، ۲۰۰۷) بر مبنای IUM، عدم تحمل بلاتکلیفی به شکل واکنش­های شناختی۰ عاطفی شدید و منفی و تلاش­ های بی­اثر برای کنترل موقعیت­ها و رویدادهای نامطمئن نمود می­یابد (کرنر^[۶۵] و داگاس، ۲۰۰۶).

‌بر اساس این مدل افراد مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر موقعیت­های مبهم یا نامطمئن را استرس ­زا و ناراحت کننده ^[۶۶] یافته و در پاسخ به چنین موقعیت­هایی نگرانی مزمن را تجربه ‌می‌کنند (داگاس و کرنر، ۲۰۰۵، به نقل از بهار و همکاران، ۲۰۰۹) همچنین این افراد معتقدند که نگرانی در مقابله موثرتر با رویدادهای ترسناک یا جلوگیری از وقوع آن ها سودمند است. (بورکووک، و رومر، ۱۹۹۵). این نگرانی و احساس اضطراب همراه با آن، به گرایش منفی به مشکل و اجتناب شناختی منجر می­ شود، که هر دو به حفظ نگرانی کمک ‌می‌کنند. به خصوص افرادی که گرایش منفی به مشکل را تجربه ‌می‌کنند: ۱- فاقد اعتماد به نفس در توانایی حل مسئله خود هستند،۲- مشکلات را به عنوان تهدید ادراک ‌می‌کنند، ۳- به آسانی در مقابله با مشکل ناامید می­شوند، و ۴- ‌در مورد نتیجه تلاش خود برای حل مسئله بدبین هستند (کرنر و داگاس، ۲۰۰۶) این احساسات به عنوان عامل تشدید کننده نگرانی و اضطراب آن ها عمل می­ کند.

اجتناب شناختی به استفاده از راهبردهای متعددی (مثلاً جایگزینی فکر^[۶۷]، حواس پرتی^[۶۸]، سرکوبی فکر^[۶۹]) اشاره دارد که به اجتناب از محتوای شناختی و هیجانی تهدید کننده منجر می­شوند. این راهبردهای اجتنابی را ‌می‌توان در دو طبقه کلی: ۱- راهبردهای خودکار یا ناآشکار ^[۷۰] و ۲- راهبردهای ارادی یا آشکار^[۷۱] جای داد. (داگاس و رابیشو، ۲۰۰۷)

داگاس و همکاران ذکر ‌می‌کنند که IU، چرخه­ای از نگران شدن، گرایش منفی به مشکل و اجتناب شناختی را راه اندازی می­ کند و چنین استدلال ‌می‌کنند که عدم تحمل بلاتکلیفی مستقیماً بر گرایش شخص به مشکل و میزان اجتناب شناختی وی تاثیرگذار است. بدین ترتیب افرادی که سطح بالای IU را تجربه ‌می‌کنند برای نگرانی مستعدتر خواهند بود (بهار و همکاران، ۲۰۰۹).

۲-۷-اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)

ب:سابقه اجتماعی در اسلام

اسلام به ورزشکار به دیده احترام می نگرد زیرا در این دین الهی، هر عملی که انسان را در راه رسیدن به کمال یاری نماید، ارزشمند خواهد بود.

با توجه به نیاز و اهمیت ورزش و سلامتی و تندرستی جسم یک مسلمان که در قرآن و احادیث به آن پرداخته است، طبیعی است که مسلمانان نیز می بایست از پیشگامان سلامتی و تندرستی باشند و این جایگاه حاصل نمی شود مگر با ورزش؛ بدین منظور در اسلام فراخور نیازها، محیط، آب و هوا و.. . ورزش های گوناگون و ‌متنوعی وجود داشته است.

ورزش هایی نظیر تیر اندازی، اسب سواری، شنا، دومیدانی و پیاده روی، کشتی، شمشیر بازی، ورزش پهلوانی با سنگ (وزنه برداری) ، شتر و فیل سواری و پرتاب سنگ و نیزه و. . وجود داشته و مورد تأیید بوده است.

اما با مطالعه تاریخ و کتاب هایی که در این زمینه نگاشته شده است پی می بریم که بشر، خصوصاً مسلمانان مقتضای نیازها، جنگ ها و تکالیف اسلامی خود کارها و اموری را آموخته و تمرین می‌کردند تا بتوانند در این امر موفق باشند، لذا نمی توان ورزش های دوران اسلام را منحصر در همین موارد ذکر شده نموده باید توجه داشت که: اولاً به دلیل محدود بودن امکانات، نحوه زندگی آن دوران و کمی جمعیت، طبیعی است که ورزش های محدودی بوده باشد.

ثانیاًً احتمالاً ورزش های دیگری نیز وجود داشته که سند، روایت و یا خبر آن به گوش ما نرسیده است و قرآن نیزآیات و روایات متعددی که در اسلام راجع به ورزش و وجوب آن وجود دارد نماینگر دیدگاه روشن شریعت در خصوص این مورد است. به موازات این منابع، فقها در باب مسئولیّت های ناشی از حوادث ورزشی نظرات پر محتوی و مستحکمی را مطرح نموده اند. سابقه کار به صدر اسلام می‌رسد و باب اظهار نظر همچنان مفتوح است کما اینکه فقهای معاصر نیز در پاسخ به استفتائات ورزشی به تفصیل سخن گفته اند.

از جمله فقهایی که در باب حقوق ورزشی نظراتی ابراز داشته اند، ابن قدامی (المغنی، ۱۴۰۹) طوسی (مبسوط، ۱۳۹۹) ، محمدبن ادریس حلی (سرائر، ۱۴۰۸) ، محقق حلی (شرایع الاسلام، ۱۴۰۴) ، علامه حلی (قواعدالاحکام، ۱۳۸۷) ، فاضل هندی (کشف اللثام، ۱۴۰۴) ، محمد نجفی (جواهر الکلام، ۱۳۹۹) هستند.

البته با توجه به محدودیت رشته‌های ورزشی در گذشته که منحصر به تیراندازی، شنا، اسب دوانی و. .. بود، فتوا نیز از نظر کمی محدود است ولی به لحاظ کیفی قابل استناد در اغلب رشته‌های ورزشی است به عنوان مثال در باب مسئولیّت شنا نسبت به حفاظت شناگری که برای آموزش به او سپرده می شود بر حسب سن شناگر نظرات مختلفی ارائه شده و یا در باب مسئولیّت حقوقی کسانی که به تمرین تیراندازی پرداخته و تیر به عابر اصابت می‌کند فتاوی مختلفی داده شده است. وجود چنین منابعی در حقوق اسلام ضمن اینکه قدمت موضوع را مشخص می کند به اهمیت ورزش و حوادث آن نیز اشاره دارد.

به طور مثال:

اذا مرًّبین الرماه فی مکان مباح له المرور فیه فاصابه سهم احدهم مثلا فالدیه علی عاقله الرامی بلا خلاف اجده بین من تعرض له کالفاضلین والشهیدین و غیر هم یکونه مخطئُاً و فی قصده و الا کان علیه القود او الدیه فیماله کما عرضه مکررّاً نعم لو ثبت انه قال:

خدای و سمع المارّ و کان متکمناً من العدول لم یضمن العاقله بلا خلاف اجده ایضاً لما روی ان صبیاً دق رباعیته صاحب بخطره فرفع الی علی (ع) فاقام بیته انه قال: خدای، فدرا عنه القصاص، و قال « قد اعذر من حذر»

اگر کسی عبور کند از میان تیراندازان در مکانی که برای آن عابر حق عبور وجود داشته باشد سپس تیر یکی از آنان به عنوان مثال به او اصابت کند دیه بر عهده عاقله تیرانداز است بدون اینکه خلاف آن را بیابیم. بین کسانی که معترض این مسئله شده اند مانند محقق حلی و علامه حلی و شهیدین و دیگران زیرا که تیرانداز در فعل خود و قصد خود خطا ‌کرده‌است وگرنه قصاص یا دیه از مال خودش بر عهده او خواهد بود (نجفی، ۱۳۹۹).

چنان که کراراً دانستیم. آری اگر ثابت شود که او هشدار داده است و عابر آن را شنیده و امکان بازگشت داشته است عاقله ضامن نیست بی آنکه خلافی بیابم به دلیل آنچه روایت شده است که کودکی دندان کودک دیگری را در پرتاب تیر.. . شکسته بود نزد حضرت علی (ع) مرافعه شد و آن صغیر بینه اقامه کرد که هشدار داده است حضرت علی (ع) قصاص را از او برداشت و فرمود کسی که هشدار دهد از مجارات معاف است. درباره آمادگی جسمانی به طور کلی سخن به میان آورده است مویّد این نکته است، لذا ما هم به همین تعداد بسنده می‌کنیم.

پ:سابقه اجتماعی در ایران

با مطالعه تاریخ دولت های گوناگونی چون؛ آریایی ها، مادها، پارسیان، طاهریان و همچنین با نگاهی دقیق به داستان‌های شگفت انگیز از تاریخ پهلوانان ایرانی درباره کشتی ایرانیان باستان و دلاوری های آنان، باید گفت: ایرانیان نیز از دیرباز اهمیّت زیادی به ورزش و فعالیت جسمی و سالم آن می‌دادند.

در میان کشورهای مشرق زمین بی گمان ایران تنها کشوری بود که در نظام تعلیم و تربیت خود بیشترین اولویت را به ورزش و تربیت بدنی داده بود.

مردم ایران علاوه بر انجام ورزش های معمول جهان، ورزش های منحصر به فردی دارند که در دیگر نقاط وجود ندارد ویا اگر هست از ایران نشأت گرفته است. مهمترین این ورزش ها، ورزش زورخانه ای است. این ورزش قدیمی به نام های: ورزش باستانی، ورزش زورخانه ای، ورزش مذهبی و یا ورزش پهلوانی شناخته می شود. ( مجدآرا، ۱۳۹۱)

تاریخچه حقوق ورزشی در ایران را به سه دوره تقسیم می‌کنند: دوره قبل از انقلاب مشروطیت (رعایت مقررات عرفی و شرعی در رسیدگی به امور قضایی الزامی بود) ، دوره بعد از انقلاب مشروطیت (قوانین مدون و نیز نبودن ورزش به شکل امروزی سابقه ای از مسئولیت های قانونی وجود ندارد) ، از سال ۱۳۵۲ به بعد (بموجب ماده ۴۲ قانون مجازات عمومی حوادث ناشی از عملیات ورزشی را مشروط به اینکه سبب آن ورزش باشد جرم تلقی نشد و یرای اولین بار در تاریخ حقوق ایران حوادث ورزشی مشمول قانون خاص گردید.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی متن ماده ۴۲ قانون مجازات عمومی چون مغا یرتی با اصول و موازین شرعی نداشت به همان صورت تنفیذ گردید با این قید که مقررات آن ورزش معارض با موازین شرعی نباشد و در حال حاضر نیز با اختلاف در شماره ماده قانونی لازم الا جراء است.

(در سال ۱۳۶۱ این قانون در بند۳ ماده ۳۲ و در سال ۱۳۷۰ در بند۳ ماده ۵۹و در سال ۱۳۹۲در بند ث ماده۱۵۸قانون مجازات اسلامی جای گرفت).

۱-۱-۲-۳- سابقه تقنینی حقوق ورزش و مربیان ورزشی

الف:قانون مسئولیت مدنی

الف- صنایع بزرگ، صنایع مادر (از جمله صنایع بزرگ پایین دستی نفت و گاز و معادن بزرگ به استثناء نفت و گاز)

ب- فعالیت‌های بازرگانی خارجی در چارچوب سیاست‌های تجاری و ارزی کشور مشروط بر آنکه موجب انحصار نشود.

پ- بانکداری و بیمه

ت- تامین نیرو شامل تولید و واردات برق برای مصارف داخی و صادرات .

ث- سدها و شبکه های بزرگ آبرسانی با مراعات جهانی ایمنی و رعایت ‌حقّا به‌های مردم.

ج- کلیه امور پستی و مخابرات به استثناء شبکه های مادر مخابراتی، امور واگذاری فرکانس و شبکه های اصلی تجزیه و مبادلات و توزیع خدمات پایه پستی.

چ- راه و راه‌آهن

ح- هواپیمایی و کشتیرانی

این تفسیر و توضیح اصل ۴۴ قانون اساسی را هر چند توسط مقامی مانند مجمع تشخیص مصلحت نظام صورت گرفته است باید به فال نیک گرفت همه این توضیح تفاسیر و دستورات نشان می‌دهد که اصل ۴۴ قانون اساسی به شکل کنونی دارای مشکلات عملی بسیار فراوانی است و می‌بایست در کنار سایر اصولی که نیازمند اصلاح می‌باشد طبق اصل ۱۷۷ قانون اساسی مورد بازنگری قرار گیرد و تا آن زمان اگر تفسیری از این اصول می‌شود بر طبق اصل ۹۸ قانون اساسی به وسیله شورای نگهبان صورت گیرد. (کاتوزیان، ۱۳۷۹: ۱۹۲)

همان گونه که ملاحظه کردید با وجود تخصیص‌های فراوانی که مجمع ‌به این اصل وارد کرده اما هنوز بخش نفت و گاز کشور در اختیار بخش دولتی قرار گرفته است این امر شاید ‌به این دلیل است که در ماده ۲ قانون نفت مصوب ۶۶ مقرر گردیده (منابع نفت کشور جزء انفال و ثروت‌های عمومی است و طبق اصل ۴۵ قانون اساسی در اختیار حکومت اسلامی می‌باشد و کلیه تأسیسات و تجهیزات و دارایی‌ها و سرمایه‌گذاری‌هایی که در داخل و خارج کشور توسط وزارت نفت و شرکت‌های تابع به عمل آمده یا خواهد آمد متعلق به ملت ایران و در اختیار حکومت اسلامی خواهد بود) در ادامه همین ماده تأکید شده که (اعمال حق حاکمیت و مالکیت نسبت به منابع و تأسیسات نفتی متعلق به حکومت اسلامی است که بر اساس مقررات و اختیارات مصرح در این قانون به عهده وزارت نفت می‌باشد که طبق اصول و برنامه های کلی کشور عمل نماید. (‌علی محمدی، ۱۳۸۱: ۱۵۲)

۳- اصل ۷۷ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران

این اصل مقرر می‌دارد: «عهدنامه‌ها، مقاوله نامه‌ها، قراردادها و موافقت‌نامه‌های بین ­المللی باید به تصویب مجلس شورای اسلامی برسد.» و در اصل ۱۲۵ همین قانون نیز آمده است: «امضای عهدنامه­ها، مقاوله­نامه­ ها، موافقت­نامه­ ها و قراردادهای دولت ایران با سایر دولت­ها و همچنین امضای پیمان­های مربوط به اتحادیه ­های بین ­المللی پس از تصویب مجلس شورای اسلامی با رئیس­جمهور یا نماینده قانونی اوست.» به علاوه قانون‌گذار در اصل ۱۳۹، صلح دعاوی راجع به اموال عمومی و دولتی یا ارجاع آن به داوری را در مواردی که طرف دعوی خارجی باشد به تصویب مجلس موکول ‌کرده‌است که در واقع اراده کرده به طور استثناء آن دسته از قراردادهای بین ­المللی را که یک طرف آن شرکت­ها و اشخاص حقوقی خصوصی مهم قرار ‌گرفته‌اند نیز تصویب و کنترل کنند.

در این مجال با توجه به ذکر «قراردادها و موافقت­نامه­ های بین ­المللی» باید ‌به این پرسش پاسخ داد که آیا انعقاد هر گونه قرارداد توسط دولت و سازمان­ های دولتی ایران و طرف­های خارجی نیاز به تصویب مجلس دارد؟ آیا انعقاد قراردادهای بای‌بک با طرف­های سرمایه­ گذار خارجی، نیز نیازمند تصویب مجلس ‌می‌باشد؟

در پاسخ ‌به این پرسش در آغاز، قرارداد بین ­المللی را تعریف نموده ­اند: (قرارداد بین ­المللی عبارت از عقدی است که برای خرید یا هر نوع تعهد دیگری ‌در مورد انتقال کالا و یا خدمات و… بین دو یا چند شخص حقیقی یا حقوقی و یا سازمان­ های دولتی در دو کشور مختلف منعقد می­ شود. چون این­گونه قراردادها مشمول مقررات قانون مدنی یک یا چند کشور معین می­باشند و ارتباطی به حاکمیت دولت­ها ندارند، لهذا معاهده محسوب نمی­شوند و مشمول اصل ۷۷ قانون اساسی نمی­گردند. (عنایت، ۱۳۸۷: ۴۲)

انعقاد قراردادهای بین ­المللی اصولاً از اعمال اجرایی و اداری با تجار و ارباب صنایع و با تشکیلات اقتصادی خارجی است، مشمول اصل ۷۷ قانون اساسی نمی­گردد. شورای نگهبان نیز ‌در مورد لزوم تصویب قراردادهای بین ­المللی نظرات متشتت و مختلفی را ابراز نموده است، این شورا درباره موافقت­نامه همکاری فنی ایران و لیبی چنین نظر داده که «قراردادهایی که بر مبنای موافقت­نامه منعقد می­ شود و طبق اصل ۷۷ قانون اساسی به تصویب مجلس شورای اسلامی نیاز دارد، به موقع به تصویب مجلس شورای اسلامی خواهد رسید.(مجموعه قوانین سال ۱۳۶۱: ۱۸۴)

در این نظر، اشاره نشده است که آیا قراردادهای تجاری و سرمایه ­گذاری بین ­المللی نیز مانند معاهده­های بین ­المللی تحت شمول این اصل قرار می­ گیرند یا خیر؟ از این نظر استفاده می­ شود که بررسی و تصویب کلیه قراردادهای بین ­المللی بر عهده مجلس شورای اسلامی ‌می‌باشد.شورای نگهبان به مناسبت دیگری در پاسخ به سؤال نخست­وزیری اعلام نموده که نقراردادهایی که یک طرف آن وزارتخانه یا مؤسسه یا شرکت دولتی و طرف دیگر قرارداد شرکت خصوصی ‌می‌باشد، قرارداد بین ­المللی محسوب نمی­ شود و مشمول اصل ۷۷ قانون اساسی نمی ­باشد.(مجموعه قوانین سال ۱۳۶۰: ۹)

چنانچه طرف خارجی، شرکت خصوصی باشد، قرارداد نیازی به تصویب مجلس ندارد. اما استدلال شورای نگهبان مبنی بر بین ­المللی نبودن این قراردادها مخدوش ‌می‌باشد؛ چون که این قراردادها از مصادیق بارز قراردادهای بین ­المللی به شمار می­ایند و شاید منظور شورای نگهبان این باشد که این­گونه قراردادها معاهده بین ­المللی محسوب نمی­شوند.(عنایت، ۱۳۸۷: ۱۱۲)

شاید بتوان گفت که مجموع اظهارنظرهای شورای نگهبان حکایت از این دارد که به عقیده این شورا انعقاد قراردادهایی که دولت و سازمان­ها و شرکت­های دولتی ایران با سازمان‌ها و مؤسسات خارجی دارای شخصیت حقوقی منعقد ‌می‌کنند، نیاز به تصویب مجلس ندارد. مفهوم مخالف گفته مذبور آن است که هرگاه قرارداد میان دولت ایران و دولت خارجی باشد، اعتبار آن موکول به تصویب مجلس خواهد بود. مهم نیست که موضوع قرارداد تجاری باشد و به حقوق خصوصی ایران مرتبط است و یا غیرتجاری و به حقوق بین ­الملل عمومی مرتبط باشد. ‌بنابرین‏ نظر قراردادهای تجاری بین ­المللی مانند بای بک که بین شرکت ملی نفت ایران (به نمایندگی از وزارت نفت و دولت) با یک شرکت خارجی منعقد می­ شود، نیازی به تصویب مجلس ندارد، چرا که موضوع این قرارداد تابع حقوق بین ­الملل عمومی نمی ­باشد، بلکه موضوع آن تجاری است و تابع قواعد عمومی همین قراردادها ‌می‌باشد. در پایان به دلایل ذیل به نظر می­رسد که قراردادهای بای‌بک که در زمینه نفت و گاز در ایران منعقد می­ شود، نیازی به تصویب مجلس ندارد:

الف) اصل ورود به خدمت بر اساس مجوزهای صادره و تشکیلات مصوب

ازآنجاکه از نظر قانونی استخدام مستلزم کسب مجوز استخدامی بر اساس تشکیلات مصوب دستگاه اجرایی است، قانون‌گذار برای جلوگیری از هر گونه استخدام فاقد مجوز و غیرقانونی، چنین اصلی را در مرحله ورود به خدمت مقرر ‌کرده‌است تا از هر گونه بی‌نظمی و بروز مسائل و مشکلات استخدامی در همان گام نخست پیشگیری کند. قانون‌گذار به همین اصل کلی بسنده نکرده و با توجه به اهمیت موضوع، ضمانت اجرای کیفری مناسبی در تبصره ماده ۵۱ برای برخورد با تخلف از این اصل پیش‌بینی ‌کرده‌است؛ که در مبحث استخدام، درباره آن بحث می‌شود.

ب) اصل رعایت مراتب شایستگی در ورود به خدمت

بدون تردید، نظام اداری و استخدامی کارآمد و شایسته زمانی برقرار می‌شود که توانایی جذب و به‌کارگیری افراد لایق را داشته باشد و بتواند بر اساس معیارهایی مانند تخصص، کارایی، خلاقیت، اخلاق حسنه و مانند این‌ها چنین افرادی را جذب کند و افراد برپای لیاقت و شایستگی‌هایی که دارند، پذیرش شوند و ارتقا یابند؛ همچنین، این نظام باید به گونه‌ای سازمان‌دهی شود که افراد مذکور را حفظ و از خروج و جذب آنان به سازمان‌های دیگر جلوگیری کند.

شرایط عمومی و تشریفات ورود به خدمت در فصل ششم (که دربندهای بعدی این بخش بررسی خواهد شد) و نیز پیش‌بینی دوره آزمایشی در استخدام رسمی (ماده ۴۶ ) و بازخریدی کارمندان رسمی به دلیل کسب نتایج ضعیف از ارزیابی عملکرد آن‌ ها (ماده ۴۸ ) و شرط کسب نتایج مطلوب از ارزیابی عملکرد و رضایت از خدمات کارمندان پیمانی برای تمدید قرارداد آن‌ ها (ماده ۴۹) مذکور در فصل هفتم (که در بخش بعدی بررسی خواهد شد) و به‌ویژه تحول نظام پرداخت کارمندان بر اساس ارزشیابی عوامل شغل و شاغل، ازجمله این سازوکارها به شمار می‌روند.

ج) اصل رعایت برابری فرصت‌ها در ورود به خدمت

اصل برابری فرصت‌های شغلی یا به عبارتی اصل پذیرش به خدمت و منع تبعیض در استخدام و اشتغال، یکی از مصادیق مهم حقوق بشر محسوب می‌شود که در بند ۲ ماده ۲۱ اعلامیه جهانی حقوق بشر بدین نحو به رسمیت است که «هرکس حق دارد با تساوی شرایط به مشاغل عمومی کشور خود نائل آید».

تأکید بر این حق به عنوان یکی از اصول ورود به خدمت (ماده ۴۱ ) در قانون مدیریت خدمات کشوری به‌ویژه در جهت آشکار کردن تعهد دولت به رعایت آن در استخدام کشوری، از نکات مثبت این قانون است.

باوجوداین، در نظام حقوق ایران، استثنائاتی بر این اصل در ارتباط با استخدام زنان و اقلیت‌های مذهبی در برخی مشاغل وجود دارد؛ بدین نحو که زنان نمی‌توانند در مشاغل نظامی نیروهای مسلح (به‌جز نیروی انتظامی) استخدام شوند و یا تصدی عنوان شغل قاضی صادرکننده حکم را در دادگستری به عهده گیرند.

شرایط عمومی ورود به خدمت

در ماده ۴۲ قانون مدیریت خدمات کشوری با بیان شرایط عمومی استخدام در دستگاه‌های اجرایی، در واقع شرایط عمومی ورود به خدمت طی چند بند جداگانه برشمرده شده و در ماده ۴۳ این قانون نیز با تجویز ملاک عمل قرار دادن شرایط مذکور در قوانین و مقررات قبلی مورد عمل دستگاه‌های اجرایی، بر دامنه این شرایط افزوده شده است.

این شرایط عبارت است از:

الف) شرط سن، ب) شرط تابعیت، ج) شرط انجام خدمت دوره ضرورت یا معافیت قانونی برای مردان، د) شرط عدم اعتیاد به دخانیات و مواد مخدر، ه) شرط نداشتن سابقه محکومیت جزایی مؤثر، و) شرط تحصیل، ز) شرط داشتن سلامت جسمانی و روانی و توانایی برای انجام کاری که استخدام شوند، ح) شرط اعتقاد به دین مبین اسلام یا یکی از ادیان شناخته‌شده در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، ط) شرط التزام به قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، ی) شرط احراز ضوابط عمومی گزینش اخلاقی، اعتقادی و سیاسی، ک ) شرط توانایی در مهارت‌های پایه و عمومی فناوری اطلاعات برای استخدام در مشاغل تخصصی و کارشناسی و بالاتر، ل) سایر شرایط مذکور در قوانین و مقررات قبلی مورد عمل دستگاه‌های اجرایی بنا به اختیار آن‌ ها.

تشریفات ورود به خدمت

کسانی که شرایط پیش‌گفته را داشته باشند، با رعایت تشریفات مذکور در ماده ۴۴ قانون مدیریت خدمات کشوری می‌توانند به خدمت دستگاه‌های اجرایی پذیرفته شوند. این تشریفات که به منظور ایجاد رقابت و عدالت استخدامی، انتخاب اصلح و بی‌طرفی در استخدام صورت می‌گیرد و عبارت‌اند از:

الف) امتحان عمومی

ب) امتحان یا مسابقه تخصصی

استخدام

فصل هفتم قانون مدیریت خدمات کشوری مشتمل بر ۸ ماده (مواد ۴۵ تا ۵۲) به بحث مهم استخدام اختصاص دارد که در آن، درباره نحوه استخدام و به‌کارگیری نیروی انسانی در دستگاه‌های اجرایی بحث و در این راستا انواع استخدام و شرایط و ضوابط آن‌ ها و محدودیت‌های قانونی حاکم بر این موضوع بیان شده است.

اختصاص فصل مستقلی به استخدام، از اهتمام قانون‌گذار به ضابطه‌مند کردن این موضوع و ساماندهی آن حکایت می‌کند.

در قانون مدیریت خدمات کشوری در فصل هفتم راجع به استخدام، ضوابطی برای استخدام و به‌کارگیری نیروی انسانی در دستگاه‌های اجرایی مقرر و در این راستا انواع استخدام و شرایط و ضوابط آن‌ ها بیان شده است.

استخدام در چهارچوب مجوزهای استخدام

این موضوع در تبصره ماده ۵۱ قانون مدیریت خدمات کشوری پیش‌بینی شده است: «هر گونه به‌کارگیری نیروی انسانی در دستگاه‌های اجرایی خارج از مجوزهای این ماده (مجوزهای استخدام ) خلاف قانون محسوب و ممنوع می‌باشد و پرداخت هر گونه وجهی به افراد که بدون مجوز به کار گرفته می‌شوند، تصرف غیرقانونی در اموال عمومی محسوب می‌گردد».

همچنین قانون‌گذار در ماده ۱۲۴ به‌کارگیری نیروی انسانی بر اساس قانون کار را منوط به رعایت مجوزهای استخدامی کرده و به‌علاوه ‌در مورد به‌کارگیری افراد به صورت ساعتی یا کار معین در تبصره ماده ۳۲ ، آن را مشروط به شرایط خاص با تأیید سازمان (معاونت) تا ده درصد پست‌های سازمانی مصوب، بدون تعهد استخدامی و در سقف اعتبارات مصوب ‌کرده‌است.

انواع استخدام و به‌کارگیری نیروی انسانی در دستگاه‌های اجرایی

به‌موجب ماده ۴۵ ق.م.خ.ک «از تاریخ تصویب این قانون، استخدام در دستگاه‌های اجرایی به دو روش ذیل انجام می‌پذیرد:

1. 1. استخدام رسمی برای تصدی پست‌های ثابت در مشاغل حاکمیتی؛

1. استخدام پیمانی برای تصدی پست‌های سازمانی و برای مدت معین.

علی‌رغم این حکم به‌ظاهر حصری، در ماده ۵۲ قانون مدیریت خدمات کشوری با بیان اینکه به‌کارگیری افراد در دستگاه‌های اجرایی به غیر از حالات مندرج در ماده ۴۵ و تبصره ماده ۳۲ قانون ممنوع است نوع دیگری از به‌کارگیری نیروی انسانی به شرح مذکور در تبصره ماده اخیرالذکر تحت عنوان ساعتی یا کار معین مطرح شده است. به‌علاوه، در ماده ۱۲۴ نیز به‌کارگیری نیروی انسانی در برخی مشاغل که سازمان (معاونت) اعلام می‌دارد، در سقف پست‌های سازمانی مصوب و مجوزهای استخدامی بر اساس قانون کار امکان‌پذیر داشته شده است که بر مراتب موضوع می‌افزاید.

پارلمان مانند سایر قوای قانونگذاری، به منزله حلقه اتصال میان شهروندان و قوه مجریه ایفای نقش می‌کند. این حلقه اتصال چه بسا همیشه از استحکام و قوت کافی برخوردار نباشد. با این حال، این نکته برای مقصود ما اهمیت دارد که پارلمان دو دسته روابط دارد، یکی با قوه مجریه و دیگری شهروندان. اگرچه ممکن است هر دو دسته رابطه مذکور در آن واحد وجود داشته باشد، اما به هرترتیب آن ها از حیث تحلیلی دو امر تفکیک پذیرند. توجه محافل آکادمیک بیشتر بر رابطه قوه قانونگذاری با قوه مجریه متمرکز بوده است، به ویژه توانایی مجلس در تأثیرگذاری بر دولت در مرحله آغازین قانونگذاری و صورت بندی سیاست های عمومی.^[۴۴] رابطه پارلمان با شهروندان کمتر از رابطه آن با قوه مجریه محل سؤال و جست وجو بوده است. در این باب، ادبیاتی گرچه پراکنده شکل گرفته است. ‌بنابرین‏، این رابطه بسیار حیاتی است؛ ‌به این معنا که سلامت نظام سیاسی را پایه ریزی می‌کند. اقتدار سیاسی ‌بر مبنای‌ دو ستون کارآمدی و رضایت {شهروندان} استوار است. به گفته ریچارد^[۴۵]: «سازمانی که قادر نیست به طور مؤثر پیرامون خود را تحت تأثیر قرار دهد، دولت نیست» .

دولتی که بدون رضایت حکومت شوندگان حکومت می‌کند، دولت مورد دلخواه ما نیست. قوای قانونگذاری، در واقع مانند بازوی حمایتی متمرکز عمل می‌کنند. ‌بنابرین‏ نتایج و آثاری که پارلمان برای شهروندان دارد اقتضا می‌کند درخصوص این رابطه تحقیق و ارزیابی به عمل آید تا میزان ثباتی را که این رابطه برای نظام سیاسی به ارمغان می آورد معین شود.

بند دوم: روابط قوه مقننه و مجریه عوامل مؤثر بر رابطه قوه مقننه و مجریه

پژوهش ها درباره قوای قانونگذاری را می توان به دو دسته عمده تقسیم کرد: نخست، پژوهش هایی که بر ساختار قوای تقنینی و رفتار اعضای آن در همان ساختار متمرکز شده اند و دوم آنهایی که روابط میان قوه مقننه و عوامل خارجی را بررسی می‌کند. دسته دوم را میتوان به مطالعه رابطه قوه مقننه با حوزه های گسترده تری از جمله حوزه های انتخابیه و ‌گروه‌های نفوذ و نیز سایر دستگاه های حکومتی تقسیم کرد. در قسمت دوم، رابطه ای که در بسیاری از نظام های سیاسی اهمیت بسیار دارد؛ رابطه قوه مقننه و مجریه است.

اگرچه معنای واژه قوه مقننه^[۴۶] به نسبت روشن است؛ اما درباره چگونگی تعریف واژه قوه مجریه، ابهاماتی وجود دارد؛ چرا که قوه مقننه به تعبیر آنتونی کینگ^[۴۷]« نهادی تخصصی شده است»^[۴۸] درحالی که قوه مجریه معجونی است^[۴۹] مشتمل بر نهادهایی نظیر پادشاهان، رؤسای جمهور، کابینه ها، کارمندان کلیدی، مؤسسات عملیاتی، کمیسیون های تدوین مقررات، محاکم اداری، قوای مسلح، کمیسیون‌های بازرسی، دستگاه های مشورتی و مؤسسات عمومی. به طورکلی در برخی مواقع، از قوه مجریه با عنوان دولت یاد می شود؛ اما بحث اصلی این نوشتار رابطه مقامات منتخب دولت – که معمولاً دولت را هدایت می‌کنند مانند رئیس جمهور، نخست وزیر، کابینه با اعضای قوه مقننه است.

در سیاست دمکراتیک مدرن، تصمیم سازی کار مشترک قوه مقننه و مجریه تلقی می شود. زمانی تصور می شد که قرن بیستم، شاهد سقوط قدرت سیاست‌گذاری قوه مقننه و چیرگی همیشگی توان سیاست‌گذاری قوه مجریه خواهد بود. اما عده ای معتقدند که در این ادعا مبالغه شده است، این عقیده با روند جاری دمکراتیزه شدن و وجود قوای مقننه قوی در بخش‌های مختلف دنیا، اعتبار و قوت بیشتری یافته است.

امروزه در بسیاری از کشورها، قوای مقننه و مجریه در سراسر مراحل سیاست‌گذاری، تشریک مساعی می‌کنند. در مرحله پیشنهاد و شروع قانونگذاری، از قوه مجریه انتظار دارند سیاست های جدید مهمی را پیشنهاد دهد. اما چنین پیشنهادهایی در بسیاری از نظام های سیاسی، می‌تواند ازسوی اعضای پارلمان نیز ارائه شود و احتمال ارائه طرحهای پیشنهادی ازسوی نمایندگان در حوزه هایی که اهمیت کمتری دارند بیشتر است. قوای مقننه و مجریه در مرحله رایزنی و تبادل نظر و نیز در مرحله تصمیم‌ گیری درباره سیاست ها متفاوت بدیل با یکدیگر مشارکت ‌می‌کنند. پس از تصویب یک قانون، قوه مجریه مسئولیت اولیه اجرای آن را برعهده می‌گیرد؛ اما این کارکرد را با نظارت قوه مقننه انجام می‌دهد. در بسیاری از نظام های سیاسی، قوه مقننه و مجریه یکدیگر را کنترل می‌کنند اما ماهیت دقیق همکاری مشترک این دو نهاد با یکدیگر و توازن قوا میان این دو برحسب حوزه های سیاست‌گذاری و نظام های سیاسی مختلف متفاوت است.

الف-اشکال قانون اساسی

یکی از مواضعی که رابطه قوه مقننه و مجریه ‌بر اساس آن تغییر می‌کند، ساختار و شکل قانون اساسی است. در نظام های ریاستی، قوه مجریه را رئیس جمهوری که به طور مستقل انتخاب شده رهبری می‌کند و در نظامهای پارلمانی، هیئت وزیران به رهبری یک وزیر^[۵۰] (نخست وزیر، رئیس دولت، یا صدر اعظم) که عموماً برآمده از قوای مقننه است این قدرت را اعمال می‌کند. در نظامهای ریاستی، قوه مجریه یک دوره کامل در مسند قدرت باقی می ماند و قوه مقننه نمی تواند آن را ساقط کند؛ اما در بسیاری از نظام های پارلمانی، قوه مجریه باید حمایت اکثریت پارلمان را حفظ کند و چنان چه اکثریت پارلمان به دولت رأی اعتماد ندهند، انتخابات پارلمانی جدیدی برگزار می شود.

1. 1. اقیانوس هند

1. عمان (ICC IMB Piracy,2013,5&6)

حدود ۷۵ % از کل ۲۶۴مورد حمله دزدی دریایی گزارش شده سراسر جهان در سال ۲۰۱۳ در ۷ منطقه ذیل اتفاق افتاده است :

1. 1. اندونزی با ۱۰۶ حمله

1. 1. هند با ۱۴ حمله

1. 1. بنگلادش ۱۲ حمله

1. 1. ویتنام ۹ حمله

1. 1. تنگه سنگاپور ۹ حمله

1. 1. نیجریه ۳۱ حمله

1. مالزی ۹ حمله (ICC IMB Piracy,2013,5&6)

(ICC IMB Piracy,2013,5&6)

۲-۵-۴ کشتی های مورد حمله دزدی دریایی در سال ۲۰۱۳

همان گونه که مشاهده می شود کشتی های مورد حمله دزدی دریایی کشتی حامل کالای فله و کشتی کانتینری و لنج حمل بار و کشتی مخصوص حمل کالای عمومی کشتی حمل کالای یخ زده و کشتی حمل خودرو ، کشتی حمل مواد شیمیایی ،کشتی حمل نفت خام ، کشتی مخصوص حمل نفت و گاز و کشتی ماهیگیری و کشتی یدک کشی می‌باشند .

مجموع حملات ۵ ساله به کشتی های حامل کالا نشان می‌دهد که بالاترین حملات که به طور پیوسته در سال‌های ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۳ ادامه داشته به شرح ذیل می‌باشد :

کشتی حمل مواد شیمیایی:۴۲۳ حمله

کشتی حامل کالای فله: ۴۰۸ حمله

کشتی کانتینری : ۲۶۹ حمله

کشتی حمل نفت خام : ۲۱۶ حمله

کشتی مخصوص حمل کالای عمومی کشتی : ۱۸۴ حمله

کشتی یدک کشی: ۱۱۰ حمله

کشتی ماهیگیری : ۵۳ حمله

کشتی مخصوص حمل نفت و گاز: ۳۷ حمله

حمل خودرو : ۲۰ حمله

حمل کالای یخ زده و کشتی: ۱۶ حمله

لنج حمل بار: ۱۴ حمله (ICC IMB Piracy,2013,13)

این آمار نشان می‌دهد که کالا های حساس مانند مواد شیمیایی و یا در معرض خطر از بین رفتن یا قابل استفاه مانند کالا های فله و عمومی و یا کالاهاییکه در کانتینرحمل می‌شوند بیشتر در معرض خطردزدی دریایی قرار دارند و برای دزدان دریایی جذابترهستند زیرا صاحبان این دسته از کالاها برای دریافت کالای خود حاضر هستند تا سریعا وارد مذاکره شده و با پرداخت غرامت و یا مبالغ درخواستی دزدان دریایی کالای خود را پس گرفته و به مقصد نهایی برسانند. همچنین این دسته از کالا ها در صورتی که صاحب کالا و یا کشتی مصالحه یا پرداخت غرامت را نپذیرند توسط دزدان دریایی قابلیت فروش یا استفاده را دارند ‌بنابرین‏ بیش از سایر کشتی ها ، کشتی های حامل کالا مورد ربایش قرار می گیرند و بین کشتی های حامل کالا نیز کالا های حساس و قابل فروش یا استفاده و یا کالا های دارای طول عمر مصرف در اولویت قرار دارند. سایر انواع کشتی ها بندرت مورد حمله دزدان دریایی قرار می گیرند.

کشتی های مورد حمله واقعی و تلاش برای حمله توسط دزدان دریایی از ژانویه تا دسامبر

سال های ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۳

انواع
۲۰۰۹
۲۰۱۰
۲۰۱۱
۲۰۱۲
۲۰۱۳
بارج
۲
کشتی حمل کالای فله
۱۰۹
۸۰
۱۰۰
۶۶
۵۳
کاتامران
۲
کشتی حمل سیمان
۲
کشتی کانتینری
۶۴
۷۴
۶۲
۳۹
۳۰
کشتی جرثقیل دار
۱
قایق تدارکاتی و پشتیبانی
۱
کشتی حامل کالای روی عرشه(عرشه بر)
۱
لنج
۳
۴
۱
۵
۱
کشتی حمایت غواص
۱
کشتی لایروب
۱
کشتی حفاری
۱
کشتی مخصوص حمل کالای عمومی
۵۴
۶۳
۳۵
۱۵
۱۷
کشتی گارد ساحلی
۱
کشتی حمل بارسنگین
۱
۲
لندینگ کرافت
۲
۱
۱
کشتی حمل کالای زنده
۱
۲
۱
کشتی لجستیک دریایی (کمکی چند منظوره)
۱
۱
کشتی چند منظوره مخصوص حمل اوره یا نفت و کالا های فله خشک و کالا های سنگین
۱
کشتی مسافر بری
۱
۱
۱
ناوچه کشتی
۱
کشتی لوله گذار و جرثقیل دار
۱
۱
کشتی حمل کالای یخ زده
۴
۴
۴
۲
۲
کشتی تحقیقاتی
۱
۱
۱
کشتی مخصوص حمل خودرو
۸
۶
۳
۲
۱
کشتی نجات
۱
کشتی تحقیقاتی زلزله نگار
۲
۱
کشتی تجهیزات
۱
۱
۸
۵
کشتی پشتیبانی
۱
کشتی حمل آسفالت
۲
۲
۱
۳
کشتی مخصوص حمل سوخت
۲
کشتی حمل مواد شیمیایی
۶۹
۹۶
۱۰۰
۷۶
۸۲
کشتی حمل نفت خام
۴۱
۴۳
۶۱
۳۲
۳۹
کشتی مخصوص حمل گاز و مایع طبیعی
۱
۱
۲
کشتی مخصوص حمل نفت و گاز
۵
۷
۶
۱۰
۹
کشتی ماهیگیری
۱۶
۱۹
۱۱
۵
۲
کشتی یدکش
۱۷
۲۰
۳۲
۲۳
۱۸
کشتی حمل خودرو
۴
۵
۷
کشتی جنگی
۲
کشتی حمل چوب
۱
۱
۱
کشتی تفریحی(کرجی)
۶
۱
۴
کشتی هایی که نوع آن ها اعلام نشده است
۲
۱
جمع سالیانه
۴۱۰
۴۴۵
۴۳۹
۲۹۷
۲۶۴

(ICC IMB Piracy,2013,13)

تعداد و انواع کشتی های مورد حمله واقعی دزدی دریایی از ژانویه تا دسامبرسال۲۰۱۳

(ICC IMB Piracy,2013,14)

برای بررسی داده های این پژوهش از روش های آمار توصیفی و استنباطی مختلفی استفاده شد. ابتدا از شاخص های آماری (آماره ها) توصیفی جهت خلاصه کردن اطلاعات پراکنده استفاده شد. سپس برای بررسی فرضیه های پژوهش از آزمون خی دو استفاده شد. داده ها با بهره گرفتن از نرم افزار SPSS 18 تجزیه و تحلیل شدند.

۳-۷ مصاحبه ها

جدول ۳-۳

نظریات و پیشنهادات
مصاحبه شونده

استفاده از برنامه های نمایشی و رقص در موسیقی های بومی بدون شکستن خط قرمزها

استاد کامران اسدی

استفاده از لباس های محلی در موسیقی های بومی

استاد وهاب وجدانی

استفاده از سی دی های موسیقی بومی و نیز دعوت از دانشجویان رشته موسیقی کشورهای دیگر برای بازدید از ایران و موسیقی بومی آن

استاد فرهود امیرانی

استفاده از موسیقی بومی به عنوان نماد و هویت فرهنگی یک کشور به همراه لباس های محلی و نیز فروش سازهای موسیقی بومی

استاد داریوش طلائی

برگزاری هفته موسیقی بومی و همکاری با آژانس های گردشگری

استفاده از موسیقی بومی در رستوران ها

استفاده از موسیقی بومی در مکان های گردشگری همچون حافظیه

توزیع سی دی های موسیقی بومی در سطح جامعه

استاد سینا مهرورز

برنامه ریزی دقیق و صحیح سازمان میراث فرهنگ و گردشگری در استفاده از هنرهای نمایشی و موسیقی برای جذب گردشگر

استاد هوشنگ جاوید

استفاده از موسیقی بومی در سفره خانه ها و اماکن تاریخی

تهیه سی دی های موسیقی بومی برای برنامه های فرهنگی

استفاده از موسیقی بومی برای مهمان های خارجی در سالن ها

استاد رضا مهدوی

ایشان در زمینه موسیقی های بومی تخصصی نداشته و ردیف دان هستند.

استاد محمد رئوف قنبری

۳-۸ سوالات مرتبط با فرضیه‌ها

۱- انواع موسیقی بومی چه تأثیری در جذب گردشگر دارد؟

سوال ۱۶ : موسیقی جنوب

سوال ۱۷ :موسیقی شمال

سوال ۱۸:موسیقی کردستان

سوال ۱۹: موسیقی سیستان بلوچستان

سوال ۲۰: موسیقی ترک ها(عاشیقی)

سوال ۲۱: موسیقی خراسان

۲- اشکال اجرائی موسیقی بومی در جذب گردشگر تأثیر دارد.

سوال ۳: جشنواره های موسیقی بومی

سوال ۴: هنرهای نمایشی موسیقی بومی (تئاتر، رقص بومی و نمایش )

سوال ۷: کنسرت های موسیقی بومی

سوال ۱۳:همایش های موسیقی بومی

سوال ۱۵: برگزاری هفته موسیقی بومی

سوال ۲۳: اعیاد مناسب برای جذب گردشگران

۳- اجرای موسیقی در مکان های گردشگری در جذب گردشگر تأثیر دارد.

سوال ۱: نقش موسیقی در گسترش گردشگری

سوال ۱۰: اجرای موسیقی در هتل های مناطق آزاد

سوال ۱۲: استفاده رستوران ها از موسیقی بومی

۴- گسترش دانش موسیقی در جذب گردشگر تأثیر دارد.

سوال ۵: استفاده از موسیقی بومی در صدا و سیما

سوال ۶: استفاده از سی دی های موسیقی بومی

فصل چهارم

یافته های پژوهش

۴-۱ مقدمه

در این مطالعه که با هدف بررسی نقش موسیقی بومی در افزایش گردشگری انجام شد، داده های به دست آمده از پرسشنامه محقق ساخته استخراج شد. در این فصل داده ­های پژوهش در دو بخش توصیف داده ها و آزمون های استنباطی داده ها، تجزیه­ و ­تحلیل شده تا شواهدی برای قبول یا رد فرضیه پژوهش فراهم شود.

جهت تجزیه وتحلیل داده های آماری، ابتدا به توصیف داده ها پرداخته می شود که فراوانی و فراوانی درصد و سپس نمودارهای مناسب با داده ها رسم خواهند شد.

۴-۲ شاخص های توصیفی مربوط به متغیرهای پژوهش

به منظور آشنایی بیشتر با ماهیت متغیرهای پژوهش لازم است قبل از تحلیل داده ­ها به توصیف آن پرداخته شود چرا­که توصیف آماری داده ­ها مقدم بر استنباط آماری است و به تشخیص الگوهای حاکم بر داده ها کمک می­ کند. در این بخش با بهره گرفتن از شاخص­ های توصیفی، از قبیل فراوانی و درصد به توصیف و طبقه ­بندی این ویژگی­ها پرداخته می شود.

در این بخش شاخص های توصیفی ‌پاسخ‌گویی‌ افراد به سئوالات پرسشنامه آورده می شود:

بررسی فراوانی ‌پاسخ‌گویی‌ به سئوالات پرسشنامه

جدول ۴-۱: فراوانی ‌پاسخ‌گویی‌ افراد به سئوالات پرسشنامه

سئوالات
بسیار زیاد
زیاد
متوسط
کم
خیلی کم

1. نقش موسیقی در گسترش گردشگری چه میزان است ؟

۳۰

۳۳

۲۳

۸

۲

1. نقش موسیقی های بومی و محلی در گسترش گردشگری چه اندازه است ؟

۲۷

۲۷

۳۰

۱۱

۲

1. برگزاری جشنواره های موسیقی بومی تا چه اندازه رضایت بخش بوده است؟

۶

۲۲

۳۱

۲۵

۱۲

1. استفاده از هنرهای نمایشی موسیقی بومی (رقص بومی، نمایش و…) تا چه اندازه در رشد گردشگری مؤثر است ؟

۱۸

۴۴

۲۳

۱۱

۱

1. استفاده از هنرهای نمایشی موسیقی بومی (رقص بومی، نمایش و…) تا چه اندازه در رشد گردشگری مؤثر است ؟

سئوالات

1. استفاده از موسیقی بومی در صدا و سیما در رشد و گسترش گردشگری تا چه اندازه مفید است ؟

1. استفاده از سی دی های موسیقی بومی در گسترش گردشگری چه مقدار مؤثر است ؟

1. کنسرت های موسیقی بومی تا چه اندازه برگردشگری تأثیرگذار است ؟

1. گردشگری درمناطق آزاد تا چه اندازه با معیارهای جهانی فاصله دارد؟

1. قیمت بلیط هواپیماها در مقایسه با سایر کشورهای منطقه در چه وضعیتی است؟

1. استفاده هتل ها از موسیقی بومی تا چه اندازه در انتخاب هتل موثراست؟

1. امکانات رستوران ها در مناطق گردشگری را در چه وضعی می بینید؟

1. استفاده رستوران ها از موسیقی بومی تا چه اندازه در انتخاب رستوران مؤثر است ؟

1. برگزاری همایش های موسیقی بومی در منطقه کیش تا چه اندازه در جذب گردشگر مؤثر است ؟

1. امکانات گردشگری در منطقه آزاد کیش را چگونه ارزیابی می کنید؟

1. برگزاری هفته موسیقی بومی در منطقه آزاد کیش تا چه اندازه در جذب گردشگر مؤثر است ؟

1. برگزاری موسیقی بومی جنوب تا چه اندازه در جذب گردشگر مؤثر است ؟

1. برگزاری موسیقی بومی شمال تا چه اندازه در جذب گردشگر مؤثر است ؟

1. برگزاری موسیقی بومی شمال تا چه اندازه در جذب گردشگر مؤثر است ؟

۱۳

۳۵

۳۳

۱۵

۱

سئوالات

اگرچه تحریم اقتصادی همواره ابزار قدرتمندی در سیاست خارجه آمریکا بوده، اما تاکنون جنگ سرد به پایان رسیده، اهمیت بیشتری یافته و بیشتر به کار گرفته می شود آمریکا از ۱۹۹۳ تا ۱۹۹۶، ۶۱ قانون و دستور اجرایی برای تحریم ۳۵ کشور جهان تصویب کرد و با توسل به ماده ی ۴۲ قانون فدرال راجع به تحریم دیگر کشورها، تاکنون ۱۴۲ بار به تحریم مبادرت ‌کرده‌است با پیروزی انقلاب اسلامی ایران در زمستان ۱۹۷۹ (بهمن ۱۳۵۷)، ایالت متحده آمریکا تاکنون به کرات از این ابزار برای علیه ایران استفاده نموده که مهمترین آن ILSA می‌باشد، ولی تهدید به اعمال مجازات شرکت هایی که در طرح های توسعه ی حوزه های جدید نفتی ایران سرمایه گذاری نمایند، باعث تشویش هم پیمانان اروپایی آمریکا جهت همکاری نزدیک در راستای سیاست های ایالات متحده آمریکا بر علیه ایران نشد وضع قانون تحریم، اصطکاک منافع کشورهای دو سوی اقیانوس آتلانتیک به خاطر اعمال قوانین ایالات متحده در خارج از مرزهای این کشور تشدید نمود.

محدودیت های ایجاد شده توسط آمریکا برای ایران ( و تا مدتی پیش تر برای عراق و لیبی ) با سیاست آمریکا جهت تنوع بخشیدن به منابع تامین انرژی ، به منظور کاهش خطر قطع جریان انرژی توسط گروه و یا منطقه ای خاص می‌باشد.

از طرفی ، با توجه به جهانی شدن اقتصاد و کاهش موانع موجود بر سر راه تجارت بین الملل ، نرخ موفقیت تحریم های اعمال شده، به خصوص هنگامی که به صورت یک جانبه وضع شده باشند کاهش یافته است. ( بهروزی فر ۱۳۸۳،۱۹۹ ) .

۲ – ۱ – ۶– انواع تحریم

۲ – ۱ – ۶ – ۱ – تحریم های خصوصی ( ملی )

گاهی تحریم ممکن است توسط افراد، گروه ها یا تشکیلات غیر دولتی به منظور وادار کردن کشور خارجی یا اتباعش یا حتی دولت متبوع خود این افراد به انجام رفتار مشخصی صورت گیرد.

نخستین تحریم سرزمینی بزرگ، در بین سال های ۱۹۰۵ تا ۱۹۳۱، توسط مردم چین صورت گرفته است. در این فاصله ی زمانی ۱۱ تحریم به وسیله ی ‌گروه‌های بازرگانی چینی سازماندهی گردید که ۸ مورد از آن ها علیه واردات از ژاپن انجام گردید. از جمله ی تحریم های بسیار مؤثر مردم چین بین سال های ۱۹۳۱ تا ۱۹۳۲، پس از اشغال منچوری توسط ژاپن انجام شد. که هدفش تجارت ژاپنی ها بود. این تحریم خوب سازماندهی شده بود و توانست حمایت نیمه رسمی دولت حاکم چین را به دست آورد در زمان تحقیق و تفحش جامعه ی ملل، نماینده ی چین ادعای ژاپن را که تحریم بایستی محکوم گردد، را رد کرد و بر اهمیت آن به عنوان وسیله ی صلح آمیز دفاع از خود که نسبت به یک ملت یاغی نظامی گرا قابل استفاده می‌باشد، تأکید نمود.

نمونه های دیگری از تحریم های خصوصی که می توان ذکر کرد، تحریم مردم هندوستان علیه انگلستان در سال‌های ۱۸۹۶، ۱۹۰۵ و ۱۹۳۰، تحریم مردم ترکیه علیه امپراطوری اتریش – مجارستان در سال‌های ۱۹۰۸ و ۱۹۰۹، تحریم مردم مصر علیه انگلستان در سال ۱۹۲۴٫

از دهه ۱۹۲۰ نیز اتحادیه های کارگری زیادی تحریم هایی را علیه حکومت های دیکتاتوری و دیگر رژیم ها آغاز نمودند برای مثال، کارگران باراندازها و اتحادیه های ملوانان، غالبا از کار بر روی کشتی های کشورهای تحریم شده، کشتی هایی که در بندرهای مورد تحریم لنگر می انداختند و یا کشتی های که بار کشورهای تحریم شده را حمل می‌کردند، خودداری می نمودند.(حدادی ۱۳۸۲، ۱۱۲).

تحریم های خصوصی معمولا مطابق با حقوق ملی مورد قضاوت قرار می‌گیرد، مگر اینکه دولت آن ها را آغاز کرده یا دستور داده باشد یا به وسیله ی معاهدات دو جانبه یا چند جانبه، دولت متعهد شده باشد که جلوی تحریم را بگیرد و اگر مشخص شود که یک تحریم خصوصی غیر قانونی بوده تنها در موارد نادری همچون موارد مربوط به نقض قواعد حمایت از زندگی و اموال بیگانگان، مسئولیت بین‌المللی دولت مطرح خواهد شد.(فیوضی ۱۳۵۲، ۱۲۰).

۲-۱-۶-۲- تحریم های دولت ها علیه یکدیگر

در کنار تحریم های خصوصی که کاربرد محدودی دارند، یکی از موارد شایع استفاده از تحریم ها، تحریم های دولتی است. اصولا یکی از فنون مؤثر و کارآمد در اجرای سیاست خارجی برای تحقق هدف ها و تامین منافع ملی، استفاده از ابزارهای اقتصادی، مالی، تجاری و تکنولوژیک است. در این راستا دولت استفاده کننده از این حربه ها سعی می‌کند دولت های دیگر را به تغییر در رفتارهای سیاست خارجی شان وادار کند، به گونه ای که دگرگونی های حاصل از داده های سیاست خارجی دیگران، منافع دولت استفاده کننده را از ابزارهای مورد نظر در پی آورد بهره گیری از این حربه ها به عصر کنونی روابط بین الملل منحصر نیست بلکه در گذشته نیز دولت ها سعی کرده‌اند از این طریق، دیگران را به تسلیم در مقابل خواسته های خود وادار کنند.(قوام ۱۳۷۲، ۲۱۰).

تاکنون تحریم های اقتصادی یک ابزار سیاسی مهم و بعضا تاثیر گذار در دست کشورهای نیرومند جهان بوده است. همان طور که گفته شد، آمریکا یکی از طرفداران مهم تحریم های تجاری، اقتصادی و سیاسی برای دستیابی به اهداف مورد نظر در سیاست خارجی خود بوده و برنامه های گسترده تحریم های اقتصادی و تجاری را طی سال‌های پس از جنگ جهانی دوم به اجرا گذاشته است برای نمونه به یکی از آن ها اشاره می‌کنیم .

در منطقه ی آمریکای لاتین، سیاست تحریم آمریکا علیه کوبا از دید صاحب نظران، نمونه ای آشکار از فشار اقتصادی به عنوان ابزار سیاست خارجی آمریکا محسوب می شود. یکی از شاخص ترین ویژگی های سیاست خارجی آمریکا بر ضد کوبا این بود، که آمریکا علاوه بر فشار اقتصادی که بر مردم کوبا وارد می کرد، دیگر کشورها را نیز برای تداوم پشتیبانی از اهداف خود در برابر کوبا تحت فشار سیاسی قرار می‌داد.

از طرف دیگر تحریم های دولتی ممکن است به صورت جمعی به وسیله ی دولت های علیه دولت یا دولت های دیگر صورت بگیرد مهم ترین تحریم جمعی، تحریم اسرائیل توسط کشورهای اتحادیه ی عرب می‌باشد، که به عنوان قانون متحد الشکل، تحریم اسرائیل در سال ۱۹۵۴ تصویب گردید. و به وسیله ی بیست کشور عضو به صورت قانون داخلی در آمد این تحریم که عناصر یک تحریم ابتدایی و همچنین تحریم ثانویه در بر دارد، به وسیله ی یک دفتر مرکزی تحریم، سازماندهی شده بود. در سال ۱۹۷۹ نیز سازمان کشورهای عرب صادر کننده ی نفت، چنین تحریمی را علیه مصر به خاطر گفت و گوهای صلح آن کشور با اسرائیل به اجرا گذاشتند.(حدادی ۱۳۸۲، ۱۱۵).

۲-۱-۶-۳- تحریم های جمعی توسط سازمان ملل متحد

با توجه به تجربیات قدرت‌های متحد در جنگ جهانی اول، یک سیستم تحریم اقتصادی جمعی به عنوان مجازات جامعه بین‌المللی علیه کشور خاطی در مواد ۱۶ و ۱۷ میثاق جامعه ملل درج گردید.ماده ۱۶ اعضا را ملزم می کرد روابط مالی و تجاری خود را با هر عنصری که بر خلاف تعهداتش در ‌چارچوب میثاق متوسل به جنگ شود قطع کنند. نظام تحریم در میثاق، نظام متمرکز و منسجمی نبود این نظام حتی عملا نیز اجرا نشد. به عنوان نمونه در سال ۱۹۳۵، متعاقب حمله ی ایتالیا به اتیوپی، برخی از اعضای جامعه درخواست تحریم ایتالیا را نمودند که به دلایلی از جمله مخالفت فرانسه این درخواست عملی نشد.

توجه به مقوله تفسیر متن و تجربه هرمنوتیکی فهم، هرمنوتیک فلسفی را به تعلیم‌و‌تربیت ارتباط می‌دهد.

۲. ۹٫ هرمنوتیک و تعلیم و تربیت

صورت نخستین ارتباط هرمنوتیک با تعلیم ‌و ‌تربیت را به گونه‌ای از گذر تربیت دینی و در محدوده بررسی متون مقدس می‌توان ارزیابی نمود. با این وجود، هرمنوتیک از سال ۱۹۷۰ به بعد به طور خاص وارد دنیای تعلیم و تربیت شد (سجادی و رضانژاد، ۱۳۸۷: ۵۴).

ارتباط تعلیم ‌و ‌تربیت با معرفتی به نام هرمنوتیک، بنا به تعریف ما از این دو حوزه، حالت‌های گوناگونی را شامل می‌شود. رویکردهای متنوع در تعلیم‌ و‌ تربیت و حجم وسیع تفکر ذیل عنوان هرمنوتیک، از طرفی امکان بررسی منسجم و یک ‌دست این دو حوزه معرفتی را تحت عنوانی خاص با مشکلاتی مواجه می‌سازد و از طرف دیگر امکان ربط منطقی این دو مفهوم را تسهیل می‌کند. ستاری (۱۳۸۰) این امکان را از گذر محتوا، روش و غایت تعلیم و تربیت ممکن می‌داند.

دلالت‌های دیدگاه هرمنوتیک برای تعلیم ‌و‌ تربیت بسیار است. گالاگر (۱۹۹۲) بر این نکته تأکید می‌کند که تجربه یادگیری اصولاً تجربه‌ای هرمنوتیکی است (گالاگر، ۱۹۹۲ به نقل از چناری و باقری، ۱۳۸۵) و از آنجا که ایده اصلی هرمنوتیک در مسئله فهم، به ویژه فهم متن نهفته است، اصول، مبانی و تئوری‌های مربوط به فهم، مستعد به‌کارگیری در حوزه تعلیم ‌و ‌تربیت بنا به ماهیت آن است. بر این اساس، در جریان تحقیقات تربیتی همواره به اصول هرمونتیک توجه شده و لودن^[۸۷] در رساله تحقیقاتی خود، با عنوان «هم تدریس» این شیوه را به کار گرفته است (لودن ۱۹۹۱ به نقل از سجادی و رضانژاد، ۱۳۸۷).

در خصوص ارتباط هرمنوتیک فلسفی گادامر با تعلیم ‌و ‌تربیت، باقری و چناری (۱۳۸۵) معتقدند که بر مبنای هرمنوتیک فلسفی گادامر می‌توان به تعلیم ‌و‌ تربیت از منظری جدید نگریست و اهدافی را برای آن ترسیم کرد که در نهایت موجب به چالش‌کشیدن تعلیم ‌و‌ تربیت کنونی و اهداف آن خواهد شد (باقری و چناری، ۱۳۸۵: ۱).

جاردین^[۸۸] (۱۹۹۲) تأکید بر کنترل و نگرش فنی و صنعتی به مسائل زندگی را در تعلیم ‌و‌ تربیت مردود می‌داند و معتقد است این دیدگاه، ابهام و پیچیدگی‌های واقعی زندگی را تحریف می‌کند و مانع پذیرا‌بودن دیدگاه‌های دیگران و گشودگی برای چالش با آن‌ ها می‌شود.

از دیگر سو، رابطه تنگاتنگ هرمنوتیک با تفسیر متن و تلاش برای یافتن معنا از این گذر، هرمنوتیک را با برنامه درسی پیوند می‌دهد. هرمنوتیک در عرصه برنامه درسی با تلاش‌های نظریه‌پردازان نو‌مفهوم‌گرا معرفی شده و در طول حضور کوتاه ‌مدت خود در حیطه‌های مختلفی چون نظریه‌پردازی برنامه درسی، پژوهش در برنامه درسی و برنامه‌ریزی درسی دریچه‌های تازه‌ای را به سوی برنامه درسی و به دنبال آن، تعلیم و تربیت گشوده است (صفایی و محبت، ۱۳۹۰: ۱۱۳). با این وجود، تربیتِ مبتنی بر هرمنوتیک فلسفی را می‌توان نقطه پایان برنامه های درسی از‌پیش‌تعیین‌شده و سرآغاز رویش گفتمان‌های تعاملی در فرایند یاددهی ـ یادگیری دانست.

علاوه بر حضور محتوایی هرمنوتیک در تعلیم‌ و ‌تربیت، می‌توان ارتباط این حوزه معرفتی را از گذر تحقیق و روش‌های رایج آن نیز بررسی کرد. هرمنوتیک با توجه به روش‌های تربیتی و خیزش پژوهش‌های کیفی، نه فقط قلمرو اهداف تحقیق را از طریق متدلوژی جدید گسترش داد، بلکه زمینه را برای آزمون مجدد اصول و اهداف تعلیم ‌و‌ تربیت مهیا نمود؛ ‌بنابرین‏، حضور هرمنوتیک در تعلیم ‌و ‌تربیت و پیوند آن با بدنه اصلی این دانش، راه‌یابی آن را به برنامه‌ فلسفه برای کودکان موجه و پژوهش در این زمینه را امکان‌پذیر می‌کند.

۲. ۱۰٫ مرور پژوهش‌های پیشین

جست‌و‌جوی پژوهشگر در این حوزه تاکنون نشان از آن دارد که در ارتباط با هرمنوتیک و فلسفه برای کودکان به صورت کلی و رویکردهای برنامه فلسفه برای کودکان و هرمنوتیک فلسفی گادامر به طور خاص پژوهشی صورت نگرفته است. بیشتر مطالعات انجام گرفته در این زمینه، متمرکز بر برنامه فلسفه برای کودکان و هرمنوتیک است.

۲. ۱۰٫ ۱. پیشینه پژوهش در خارج از ایران

بر اساس ماهیت پژوهش حاضر، در این قسمت به برخی از پژوهش‌های مرتبط با موضوع، در خارج از ایران می‌پردازیم:

کندی^[۸۹] (۱۹۹۱) در یک مطالعه پژوهشی، الگوی جدید آموزش را در پنج ویژگی ساختاری توضیح می‌دهد و آن را از شیوه آموزش سنتی متمایز معرفی می‌کند. او معتقد است به‌کارگیری جامعه پژوهشی در مدل قدیمی آموزش، ناهماهنگی و مشکلات زیادی را پیش‌روی معلمان فلسفه برای کودک و کودکان قرار می‌دهد که می‌تواند منجر به مقاومت و رد این برنامه شود و در پایان نتیجه می‌گیرد که اگر شکل مباحثه‌ای برنامه فلسفه برای کودکان با ساختار مدرسه مطابقت نداشته باشد، فرصت‌های رسیدن به اهداف این برنامه به طور کلی تحلیل خواهد رفت.

گری‌گوری^[۹۰] در سال ۱۹۹۸ پژوهشی را در زمینه ایجاد یک نظام تعلیم و تربیت رفتاری در جامعه پژوهشی به انجام رسانده است. وی در آغاز راه در برابر این نظر که رفتارگرایی واژه شومی در فلسفه و آموزش‌و‌پرورش است، موضع‌گیری می‌کند و از رفتارگرایی متافیزیکی، روش‌شناسی و تحلیلی نام می‌برد و رفتار‌گرایی تحلیلی را مبنای پژوهش خود قرار می‌دهد. در نتیجه، آموزه‌های ارستو و پیرس را رفتارگرایانه تفسیر می‌کند و از عناصری از جامعه پژوهشی که به سوگیری‌های رفتارگرایانه منجر می‌شود، بحث می‌کند.

اسکلنیکف^[۹۱] (۱۹۹۹) در پژوهشی دیگر، پیرامون اجتماع پژوهشی به بررسی برخی از انگاره‌های مهم در اهداف لیپمن می‌پردازد و بر این نکته تأکید دارد که موقعیت‌ها به خودی خود مسأله‌زا نیستند و این موضوع را در تفکرات دیویی، سقرات و کانت واکاوی می‌کند و ‌به این نتیجه می‌رسد که برای دیویی مسأله و راه حل، ذاتی خودِ آن موقعیت است و سقرات هم یک موقعیت را هرگز به‌خودی‌خود مسأله‌زا نمی‌داند؛ چرا که اگر چنین باشد متناقض است و این ممکن نیست. وی در ادامه چنین اظهار می‌کند که اگر نظر کانت ‌در مورد تفکر به عنوان یکی‌سازی و وحدت درست باشد، تفکر همگانی یک تناقض خواهد بود و در پایانِ پژوهش نتیجه می‌گیرد که در حوزه عمل، شخص باید گاهی اوقات از گروه متمایز باشد. کودکان باید یاد بگیرند که چه موقع از گروه اطاعت کنند و چه موقع با آن به مقابله برخیزند.

شارپ (۲۰۰۷)، بر جنبه‌هایی از اجتماع پژوهشی تأکید دارد که ترویج عقلانیت را موجب می‌شود. وی در پژوهش خود بر تمایز ارستو از عقل عملی و عقل نظری صحه می‌گذارد و حلقه کند‌و‌کاو در فلسفه برای کودکان را مهملی برای ترویج عقلانیت می‌داند و نتیجه می‌گیرد که جامعه پژوهش به سبب خود‌اصلاحی و خطاپذیری مستعد تبدیل‌شدن به ابزاری کارآمد برای پرورش عقل است.

بارو^[۹۲] (۲۰۱۰)، نقش گفت‌و‌گو را در مشارکت کودکان ملاحظه می‌کند و ‌به این امر می‌پردازد که تا چه حد فلسفه برای کودکان می‌تواند به عنوان یک مکانیزم مشارکتی گفت‌و‌گو، مفهوم‌سازی شود؛ ‌بنابرین‏، وی رویکردهایی را که بر نقش گفت‌و‌گو به عنوان ابزار آموزشی تمرکز دارند، متمایز از رویکردهایی می‌داند که بر پتانسیل مشارکتی گفت‌و‌گو تأکید می‌کنند و نتیجه می‌گیرد که فلسفه برای کودکان، بر تفکر و پتانسیل مشارکتی تأکید دارد و می‌تواند به عنوان رویکرد گفت‌و‌گویی در نظر گرفته شود.

۳٫ حمایت کردن

سومین منبع ایجاد و تقویت خود کارآمدی، ترغیب کلامی و یا پیام‌های دریافتی فرد از محیط اجتماعی می‌باشد بدین معنی که وی شایسته انجام رفتارهای معین می‌باشد. حمایت به معنی تأیید و پذیرش از سوی مدیران و همکاران سازمان می‌باشد و معمولا از عضویت در شبکه های سازمانی به دست می‌آید (اسپریتز^[۶۲]، ۱۹۹۶).

۴٫ برانگیختگی

انتظارات کارآمدی شخصی یک فرد، تحت تاثیر حالات برانگیختگی هیجانی و حالات فیزیولوژیکی وی قرار دارد. قضاوت‌های افراد ‌در مورد توانمندی های خود، تابع حالات جسمانی می‌باشد که آن‌ ها نیز به نوبه خود متأثر از حالات عاطفی و فیزیولوژیک شخصی هستند. برانگیختگی هیجانی به معنی دور کردن احساسات منفی و ایجاد احساسات مثبت می‌باشد. افراد در موقعیت‌های فشارزا فعالیت‌های فیزیولوژیک خود را به عنوان نشانه هایی از عدم تعادل یا اختلال می بینند. هیجانات منفی می‌توانند موجب تنش و فشار شوند و از درون افراد را آشفته کنند و در نهایت در کارآمدی آنان اثر منفی خواهند داشت شاخص‌های فیزیولوژیک کارآمدی مانند خستگی، عصبانیت، درد و رنج به هیجانات خودکار یا غیرارادی محدود نمی‌شوند. بلکه دیگر شاخص‌های فیزیولوژیک شامل تحمل و استقامت افراد در مقابل نشانگرهای ذکر شده که به عنوان عوامل عدم کارآمدی جسمی، محسوب می شود را در بر می‌گیرد. ‌بنابرین‏ حالات مثبت عاطفی خودکارآمدی را افزایش و حالات منفی عاطفی خودکارآمدی را کاهش می‌دهند (وتن و کمرون^[۶۳]، ۱۹۹۸).

۲-۳-۱-خودکارآمدی حرفه ای

یکی از گرایشات عمده در روانشناسی شغلی و ارزیابی شغلی تعریف و اندازه گیری حیطه‌های مختلف انتظارات خودکارآمدی شغل است. بر این اساس خودکارآمدی شغلی به عنوان یک بر چسب عمومی از قضاوت‌های کارآمدی شخصی در رابطه با دامنه وسیعی از رفتارهای درگیر در انتخاب شغل و سازگاری توصیف شده است (میراندا و آمهوفر^[۶۴]، ۱۹۹۸؛ احمدی، ۱۳۸۷). علاوه بر این خودکارآمدی حرفه‌ای عمدتاً به‌ عنوان یک عقیده و باور ‌در مورد توانایی برای داشتن تجارب حرفه‌ای موفق مانند انتخاب یک حرفه، عمل کردن به خوبی در یک حرفه و پافشاری و مداومت در آن حرفه تعریف شده است (زلدین، ۲۰۰۰).

شایان ذکر است که خودکارآمدی حرفه‌ای اطلاعات مناسب و مهمی را برای درک پیچیدگی فرایند توسعه حرفه‌ای فراهم می‌کند (نیل و سوا^[۶۵]، ۱۹۹۲). باور خودکارآمدی حرفه‌ای می‌تواند به اجتناب از رفتار حرفه‌ای یا برانگیختگی نسبت به آن منجر شود (بتز و تیلور^[۶۶]، ۲۰۰۱). خودکارآمدی حرفه‌ای پایین می‌تواند باعث شود که افراد در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با شغل‌شان تعلل کنند و ممکن است اجرای تصمیمی را که اتخاذ شده‌به تأخیر اندازند (بتز و هاکت، ۱۹۸۱). در مقابل، آنهایی که دارای خودکارآمدی حرفه‌ای بالایی هستند، تمایل دارند که موفقیت را برای خود تجسم کرده و پیامد‌ها و حمایت های مثبتی را برای جاه طلبی‌های حرفه‌ای شان جستجو کنند (باندورا، ۱۹۹۳).

به طور کلی، افراد با خودکارآمدی بالا اهداف حرفه‌ای بزرگتر و چالش برانگیزتری را بر می‌گزینند و به طور قوی نسبت به آن‌ ها متعهد می‌شوند. بر این اساس باور خودکارآمدی بالا بایستی حمایت شده و تقویت گردد. در حالی که باور خودکارآمدی پایین بایستی تغییر کرده و بهبود یابد. چرا که اگر باور خودکارآمدی پایین مبتنی بر ارزیابی صحیح و واقع بینانه از توانایی‌های افراد یا تجارب گذشته آن‌ ها باشد، اغلب منجر به عدم آگاهی از استعدادهای بالقوه برای دنبال کردن حرفه های مختلف می شود (بتز و هاکت، ۱۹۸۱). خودکارآمدی حرفه‌ای برای بررسی عملکرد شغلی موفق ضروری است و همچنین می‌تواند بر رفتار حرفه‌ای صرفنظر از دانش و مهارت تأثیر گذارد (باندورا، ۱۹۹۳).

خودکارآمدی حرفه ای یک شاخص مهم می‌باشد زیرا بر پیش‌بینی ‌رغبت‌ها (ترنر و لاپان^[۶۷]، ۲۰۰۲ ) و آرزوهای حرفه ای (باندورا و همکاران، ۲۰۰۱ ) اثر دارد. به علاوه خودکارآمدی حرفه ای با تعدادی از متغیرهای روانی، همچنین فرآیندهای عدالت نقش مهمی در سازمان‌ها ایفا کرده و چگونگی برخورد با افراد در سازمان‌ها ممکن است باورها، احساسات، نگرش ها و رفتار کارکنان را تحت تأثیر قرار دهد (بوس^[۶۸]، ۲۰۰۱ ).

خود کارآمدی حرفه ای به عنوان باور فرد، به توانایی‌های خود برای انجام موفقیت آمیز کارها و وظایف اشاره می‌کند (باندورا^[۶۹]، ۱۹۷۷، ۱۹۸۲). داشتن احساس خود کارآمدی تعیین می‌کند که آیا افراد برای انجام دادن کاری دشوار خواهند کوشید و پشتکار خواهند داشت یا خیر (باندورا، ۱۹۷۷، ۲۰۰۰). همچنین خود کار آمدی حرفه ای نیز با کاربرد مفهوم خودکارآمدی در رفتارهای مرتبط با حرفه توسعه یافته است (هاچ و بتز^[۷۰]، ۱۹۸۱)، و به عنوان قضاوت افراد ‌در مورد کارآمدی شان در ارتباط با طیفی از رفتارهای لازم در جهت انتخاب و سازگاری حرفه ای تعریف می شود (لنت و هاچ^[۷۱]، ۱۹۸۷). شدت و اطمینان افراد ‌در مورد کارآمدی خود، بر اینکه آیا آنان برای اداره کردن موقعیت های خاص تلاش خواهند کرد، اثر می‌گذارد. وقتی افراد خود را واجد شایستگی اداره کردن موقعیت هایی بدانند که ممکن است برای آن ها تهدید کننده باشد، درگیر فعالیت می‌شوند و با اطمینان رفتار می‌کنند. بنا بر نظر باندورا (۱۹۷۷ ، ۲۰۰۰)، در واقع انتظارات کارآمدی تعیین کننده این است که افراد در رویارویی با موانع و تجربه های ناسازگار چه مقدار تلاش خواهند کرد و چه مدت استقامت خواهند ورزید (نسیمی، ۱۳۹۰).

وقتی افراد توانمند می شود احساس خود اثر بخشی می‌کنند یا احساس می‌کنند که قابلیت و تبحر لازم برای انجام موفقیت آمیز کاری را دارند. افراد توانمند نه تنها احساس شایستگی، بلکه احساس اطمینان می‌کنند که می‌توانند کار را با کفایت انجام دهند. آنان احساس برتری شخصی کرده و معتقدند می‌توانند برای رویارویی با چالش های تازه بیاموزند و رشد یابند.

برای اینکه افراد احساس توانمندی کنند، نه تنها باید احساس کنند که آنچه انجام می‌دهند اثری به دنبال دارد، بلکه باید احساس کنند که خود می‌توانند آن اثر را به وجود آورند ( واعظی و سبزیکاران، ۱۳۸۹). با توجه به نقش تفکر بر رفتار و هیجان می‌تواند بیان داشت که نحوه تفکر می‌تواند تمام جوانب زندگی انسان را تحت تأثیر قرار دهد و یک عامل تأثیرگذار مهم بر فرایند تصمیم گیری و حل مسئله باشد. یکی از زمینه‌های مهمی که انسان نیازمند تصمیم معقول و برخورد مناسب است انتخاب شغل و سازگاری با آن است. ‌بنابرین‏ وجود تفکر کارآمد منطقی می‌تواند در اتخاذ تصمیم مناسب و سازگاری و رشد حرفه ای تأثیر قابل ملاحظه ای داشته باشد .

۲-۴-۱- جمع بندی

بنابر آنچه گفته شد از مهم ترین ابعاد هر سازمان، ساختار سازمانی است. هوی و میسکل (۲۰۰۵) با جمع بندی نظرات صاحب‌نظران قبل از خود و تعیین چهار عنصر اساسی برای ساختار سازمانی یعنی رسمیت، تمرکز، عوامل زمینه ای و فرایندها، ساختار سازمانی را به دو نوع تواناساز و بازدارنده تفکیک کردند. در ساختار سازمانی بازدارنده به مسائل و مشکلات به عنوان تهدیدی علیه سازمان نگریسته می شود، و در صورت مشاهده کم کاری به تنبیه و مجازات افراد پرداخته می شود، در ساختار سازمانی تواناساز به دلیل تأکید بر مشارکت و همکاری افراد، زمینه‌های بروز خلاقیت و نوآوری و دیدن مسائل به عنوان فرصتی برای رشد فراهم می آورد.

در متون آموزشی، ما معمولاً از حافظۀ کاری برای ذخیرۀ دائمی کلمات، ارقام یا حروف، استفاده نمی کنیم، در عوض، حافظۀ کاری برای پردازش این موارد، در زمانی که پردازش نیاز به سازماندهی، ترکیب، مقایسه یا اداره کردن موارد اطلاعاتی دارد، استفاده می شود. تنها ذخیره کردنی که معمولاً لازم است حافظه کاری انجام دهد، ذخیرۀ محصولات واسطه ایِ عملیات شناختی برای حفاظت و نگهداری آن ها، می‌باشد. به همین دلیل حافظۀ کاری علاوه بر کاربرد اولیۀ پردازنده ای خود، کاربرد ذخیره کردنی نیز دارد. از طرف دیگر، اطلاعات در حافظۀ کاری از طریق دو کانال مجزا پردازش می شود (کانال های دیداری و شنیداری) و هر کانال می‌تواند در یک واحد زمانی مشخص تعداد محدودی اطلاعات را پردازش کند. این دو کاناله بودن، ظرفیت حافظه کاری را دو برابر می‌کند.

ممکن است که ما در مقایسه با توان ذخیره ای مان، قادر باشیم موارد بسیار کمتری را پردازش کنیم، بسته به ماهیت و نوع پردازش، در یک زمان معین بیشتر از ۲ ± ۵ مورد از اطلاعات جدید نمی توانند توسط حافظۀ کاری پردازش شوند. اگر لازم باشد که در یک زمان محدود موارد بیشتری از اطلاعات جدید را پردازش کنیم، سیستم پردازشگر حافظۀ کاری ما از کار خواهد افتاد. در هنگام پردازش اطاعات جدید، ظرفیت حافظۀ کاری بسیار محدود می‌باشد.

بیشتر ما از طریق تجربه های شخصی مان از محدودیت های ذخیره ای حافظۀ کاری خود آگاهیم. برای مثال می‌دانیم که اگر بخواهیم عددی مانند یک شماره تلفن را که بیشتر از ۲ ± ۷ رقم دارد به یاد آوریم، بعید است که قادر به انجام آن باشیم و نیاز داریم که حداقل یک بار در هنگام تماس گرفتن به شمارۀ مربوط نگاه کنیم. ممکن است کمتر آگاه باشیم که اگر در فهم یک توضیح یا حل مسئله ای دشوار مشکل داریم، دلیل اش همان محدودیت های پردازشی حافظۀ کاری می‌باشد. این محدودیت های پردازشی باید در هنگام طراحی هر نوع متن آموزشی، از جمله چند رسانه ای های آموزشی، مورد توجه قرار بگیرند.

همان‌ طور که اشاره شد، محدودیت های حافظۀ کاری فقط محدود به ظرفیت آن نمی باشد. حافظۀ کاری از لحاظ مدت زمان بقا نیز محدودیت دارد. محدودیت های زمانی حافظۀ کاری توسط پیترسون و پیترسون (۱۹۵۹) مورد مطالعه قرار گرفتند. اکثر اطلاعات جدید فقط می‌توانند برای چند ثانیه (حدود ۲۰ ثانیه) در حافظۀ کاری نگهداری شوند. البته می‌توانیم از طریق تمرین تا حدودی از محو شدن اطلاعات جلوگیری کنیم. اگر بتوانیم مطالب جدید را تکرار کنیم، آن ها تازه شده و می‌توانند برای همیشه در حافظۀ درازمدت نگهداری شوند.

محدودیت های گنجایشی و زمانی حافظۀ کاری فقط در ارتباط با اطلاعات جدید به دست آمده از محیط توسط حافظه حسی و انتقال آن ها به حافظۀ بلند مدت، کاربرد دارند. این محدودیت ها شامل اطلاعات آشنای وارد شده از حافظۀ بلند مدتمان نمی شوند. حافظۀ کاری در هنگام مواجهه با اطلاعات قدیمی آشنا و اطلاعات جدید نا آشنا، ویژگی های کاملاً متفاوتی را بروز می‌دهد.

در حافظۀ کاری نیز، بخش زیادی از اطلاعات وارد شده به آن دچار فراموشی می شود و بخش کوچکی از آن اطلاعات، یعنی آنچه که مورد تکرار قرار گرفته و با اطلاعات قبلی موجود در ذهن مرتبط شده اند به حافظۀ درازمدت منتقل می‌شوند. برای پیشگیری از سنگینی بار حافظۀ فعال، بهتر است که:

۱- تا حد امکان، اطلاعات نامربوط را حذف و مطالب را خلاصه کنیم.

۲- محتوای آموزش را به قطعه ها یا ‌گروه‌های کوچک و قابل مدیریت تقسیم کنیم.

۳- برای یادگیرنده شرایطی را فراهم کنیم تا بتواند مطالب را به جای مورد های مجزا، در دسته ها و ‌گروه‌های منسجم مطالعه کند.

۴- با تمرین های مناسب و معنادار کمک کنیم تا مطالب از حافظۀ فعال وارد حافظۀ درازمدت شود. ‌به این ترتیب، فضای کاری حافظۀ فعال خالی شده و آمادۀ پذیرش مطالب جدید شود (امیرتیموری، ۱۳۹۰).

معماری شناختی، به ما می‌گوید که برای پردازش اطلاعات جدید، حافظۀ کاری با گنجایش و مدت زمان محدود آن، درگیر می شود. در حالی که پردازش اطلاعات آشنا با حافظۀ درازمدت، که از نظر گنجایش و مدت زمان نامحدود است، مرتبط می‌باشد. توصیه های آموزشی، محدودیت های حافظۀ کاری را در نظر می گیرند تا اطلاعات به طور اثربخشی در حافظۀ بلند مدت ذخیره شوند. هنگامی که اطلاعات مناسب در حافظۀ بلند مدت ذخیره می‌شوند، و به عبارت دیگر، یادگیری حاصل می شود، محدودیت گنجایش و مدت زمان حافظۀ کاری تحت تأثیر قرار می‌گیرد. یادگیری وظایفی که پیش از این غیر ممکن یا حتی غیر قابل تصور بودند، به طور ناباوری می‌توانند آسان شوند. از این روی، هدف طراحی آموزشی، تسهیل اکتساب دانش در حافظه بلند مدت، از طریق حافظۀ کاری است. ویژگی های حافظه کاری می‌تواند راهبردهایی را در طراحی آموزشی فراهم آورد.

۳- حافظۀ بلند مدت

حافظۀ بلند مدت، حافظۀ تمام عمر ماست.این حافظه تمام آنچه را که در طول زندگی یاد می گیریم در خود جای می‌دهد. اطلاعات رسیده از محیط به مخزن حسی اگر مورد توجه قرار گیرند به حافظۀ کاری انتقال می‌یابند، و اطلاعات رسیده ‌به این حافظۀ نیز اگر تکرار و مرور شوند و با اطلاعات قبلاً آموخته شده مرتبط گردند به حافظۀ درازمدت انتقال می‌یابند.

یاد آوری، توانمندی ذهنی مرتبط با حافظۀ درازمدت می‌باشد و عبارت است از: بازیابی اطلاعات از حافظۀ درازمدت و انتقال مجدد آن به حافظۀ کاری برای استفاده. فراموشی را اختلال در این فرایند، یعنی ناتوانی از به یادآوری اطلاعاتی که زمانی در دسترس بوده اند، می‌دانیم. هرچه اطلاعات سازمان یافته تر، معنی دارتر و با سایر اطلاعات موجود در مخزن حافظۀ درازمدت مرتبط تر باشد، بهتر تثبیت شده و در وقت نیاز سریع تر یادآوری می شود (امیرتیموری، ۱۳۹۰).

کارکرد حافظه بلند مدت در شناخت، به عنوان یک مخزن عظیم برای اطلاعات می‌باشد. بخش عمدۀ فعالیت های عادی روزمرۀ ما آشنا هستند. وقتی می گوییم که چیزی “آشنا است” منظورمان این است که مبتنی بر و مرتبط با اطلاعات حافظه بلند مدت، است. این اطلاعات، این امکان را به ما می‌دهند که به فعالیت هایی از شناسایی خودکار تعداد زیادی از اشیایی که لحظه به لحظه می بینیم گرفته، تا برنامه ریزی کردن فعالیت های روزانۀ خود بپردازیم. همگی این فعالیت ها وابسته به یک پایگاه دانش عظیم و سازمان یافته است که در حافظه بلند مدت نگهداری می شود.

می توان گفت که بخش زیادی از اطلاعات ذخیره شده در حافظۀ بلند مدت متشکل از دانش اولیه می‌باشد. ما تکامل یافته ایم تا مقادیری انبوه از دانش اولیه را کسب کنیم تا زنده بمانیم و در جهان کار کنیم. برای مثال وقتی که ما گوش کرده و صحبت می‌کنیم، بیشتر جنبه‌های فیزیکی و اجتماعی فعالیت هایمان مبتنی بر یک مخزن عظیم از دانش اولیه است که در حافظه بلند مدتمان نگهداری می شود. بسیاری از این فعالیت ها را می توان بدون نیاز به دورۀ آموزشی خاص یادگرفت.

پس از توسعه ی اولین تعریف ، مرکز توسعه ی بین‌المللی دانشگاه هاروارد در سال ۲۰۰۰ با همکاری شرکت ماشین های تجاری بین‌المللی ( IBM ) مدلی با نام « آمادگی برای دنیای شبکه یی : راهنمایی برای کشورهای در حال توسعه » را مطرح کرد ، و نیز مجمع جهانی اقتصاد ، اینسید و اینفودو، در سال ۲۰۰۱ – ۲۰۰۲ مدل «شاخص آمادگی شبکه » را با تعریف همانند مدل پروژ­ی خط مشی سیستم‌های رایانه‌یی توسعه دادند .

( حنفی زاده و همکاران،۱۳۸۷)

بر خلاف مدل های فوق ، که بر ارزیابی میزان آمادگی جامعه برای مشارکت در دنیای شبکه یی تمرکز دارند ، شرکت اقتصادی آسیا – اقیانوسیه در سال ۲۰۰۰ در مدل «راهنمای ارزیابی آمادگی تجارت الکترونیکی» ، انجمن ملل جنوب شرقی آسیا در سال ۲۰۰۱ در مدلی با نام «ارزیابی آمادگی انجمن ملل جنوب شرقی آسیای الکترونیکی» و مؤسسه‌‌ی بین‌المللی مک کانل در سال ۲۰۰۰ در مدلی با نام «ریسک تجارت الکترونیکی :
درک فرصت های آمادگی الکترونیکی جهانی» ، آمادگی الکترونیکی را آمادگی یک جامعه برای مشارکت در اقتصاد دیجیتالی ، تعریف می‌کنند . علاوه بر موارد یاد شده ، آژانس توسعه‌یی ، سازمان‌های تحقیقاتی و نیز دانشگاه ها تعاریف متفاوت دیگری از آمادگی الکترونیکی ارائه داده‌اند : ( حنفی زاده و همکاران،۱۳۸۷)

اتحادیه خدمات و فناوری اطلاعات جهانی در سال ۲۰۰۰ در مدلی با نام « بررسی بین‌المللی تجارت الکترونیکی» آمادگی الکترونیکی را اطمینان مصرف کننده به وجود امنیت و حفظ حریم خصوصی در تجارت الکترونیکی ، فناوری امنیتی بالا ، نیروی کار آموزش دیده و هزینه های آموزشی پایین ، سیاست های عمومی با محدودیت پایین ، فعالیت های تجاری جدید منطبق با عصر اطلاعات و هزینه های پایین برای فناوری تجارت الکترونیکی تعریف می‌کند . امپریکا جی . ام . بی اچ . آلمان ‌بر اساس پروژه ی الگو برداری شاخص های اماری برای جامعه‌ اطلاعاتی در سال ۲۰۰۱ گزارشی تحت عنوان «چارچوب الگوبرداری اروپا» ارائه داد . به عبارت دیگر ، در جامعه ی اطلاعات ، بخشی از فعالیت های اجتماعی در حال رشد از طریق شبکه های فناوری اطلاعات و ارتباطات انجام می‌شوند یا به فناوری های اطلاعات و ارتباطات وابسته اند. در سال ۲۰۰۱ مرکز توسعه‌ بین‌المللی و ‌مدیریتی تعارضات در دانشگاه مری‌لند ، در مدلی با نام «مدل شبکه‌یی مذاکره » جامعه‌ آماده الکترونیکی را به عنوان جامعه‌ دارای بازار ارائه کنندگان خدمات اینترنتی که سه مرحله توسعه‌ قبل تجاری ، تجاری و رقابتی را پشت سر گذاشته اند تعریف می‌کند .
( حنفی زاده و همکاران،۱۳۸۷)

در سال ۲۰۰۳ ، محققینی از دانشکده ی مدیریت مؤسسه‌ فناوری ماساچوست یک چارچوب مفهومی برای اندازه گیری آمادگی الکترونیکی ارائه دادند که در ان آمادگی الکترونیکی به صورت توانایی استفاده از فرصت‌های ارزشمند ایجاد شده از طریق به کارگیری اینترنت تعریف شده است . ( حنفی زاده و همکاران،۱۳۸۷)

مدل های ارزیابی آمادگی الکترونیکی ، بر حسب تعاریف متفاوتی که از آمادگی الکترونیکی ارائه می‌دهند ، اهداف مختلفی برای ارزیابی متصور می‌شوند به طوری که هدف مدل‌های دانشگاه هاروارد و پروژه‌ خط مشی سیستم های رایانه‌یی تعیین میزان آمادگی افراد و سازمان ها برای مشارکت در دنیای شبکه‌یی است ،
در حالی که هدف مدل‌های ارائه شده توسط اتحادیه خدمات و فناوری اطلاعاتی جهانی ، شرکت اقتصادی
اسیا – اقیانوسی ، مؤسسه‌‌ی فناوری ماساچوست ، مؤسسه‌‌ی بین‌‌ المللی مک کانل و مرکز تحقیقاتی تجارت الکترونیکی دانشگاه تگزاس ( در مدلی با نام «اندازه‌گیری اقتصادی اینترنتی » در سال ۱۹۹۹ ) ، ارزیابی آمادگی اقتصادی دیجیتالی و تجارت الکترونیکی است . برخی دیگر از مدل ها مانند مدل های ارائه شده توسط دانشگاه مری لند ، شرکت بین‌المللی داده ها (در مدلی به نام «شاخص جامعه‌ اطلاعاتی» در سال ۲۰۰۰ ) ، سازمان برنامه‌ توسعه سازمان ملل ( در مدلی با نام « شاخص دست یابی به فناوری » در سال ۲۰۰۱ ) ، و سازمان جهانی مخابرات ( در مدلی با نام «شاخص دسترسی شبکه » در سال ۲۰۰۳ ) ارزیابی میزان دسترسی و استفاده از فناوری اطلاعات را هدف ارزیابی قرار داده‌اند . علاوه بر این مدل‌ها ، در سال ۱۹۹۹ از سوی اعضای دپارتمان جامعه شناسی دانشگاه ایالتی اوهایو مدلی با نام « تحلیل بین کشوری توسعه‌ اینترنت » ، و نیز در سال ۲۰۰۳ مدلی با نام « چارچوب ارزیابی آمادگی الکترونیکی ملت‌ها » با هدف مشخص کردن عوامل کمک کننده به افزایش امادگی الکترونیکی یک کشور معرفی و ارائه شد . ( حنفی زاده و همکاران،۱۳۸۷)

اگر چه بعضی از مدل‌ها از اهدافی یکسان برای ارزیابی آمادگی الکترونیکی برخوردارند، برخی دیگر اهداف مخصوص به خود را دارند . از جمله‌ این مدل‌ها می توان اشاره کرد به : ( حنفی زاده و همکاران،۱۳۸۷)

• • گروه موزاییک ، کنسرسیومی از دانشگاه ها ، در سال ۱۹۹۸ مدلی با نام « انتشار جهانی اینترنت» را با هدف اندازه‌گیری و تحلیل رشد اینترنت در ۲۵ کشور جهان ارائه کرد.

• • واحد اقتصاد دانان هوشمند ، با همکاری مرکز تحقیقات هرمی ، در سال ۲۰۰۱ مدلی با نام «رتبه بندی آمادگی الکترونیکی» را با هدف اندازه گیری وسعت بازار موجود فرصت های اینترنت محور ارائه داد.

• • اوربیکام در سال ۲۰۰۳ مدلی با نام « کنترل شکاف دیجیتالی و پیش زمینه» را با هدف اندازه گیری شکاف دیجیتالی در داخل و میان کشورها ارائه داد .

• • مؤسسه‌ ی همکاری توسعه‌ بین‌المللی سوئد در سال ۲۰۰۱ مطالعه‌ موردی ۳ کشور را با هدف فراهم آوردن تحلیلی از نقاط قوت ، ضعف ، فرصت ها و چالش‌ها و همچنین ارائه‌ مسیری برای ادامه‌ استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در توسعه‌ ملی انجام داد .

• • امپریکا جی . ام .بی . اچ آلمان مدل خود را با هدف ایجاد چارچوبی مفهومی و متدولوژیکی که از طریق آن شاخص های اماری استفاده شده برای کنترل و الگوبرداری جامعه‌ اطلاعاتی در کشورهای عضو اتحادیه‌ی اروپا توسعه و آزمون می‌شوند ، ارائه ‌کرده‌است .

• • کنفرانس سازمان ملل در تجارت و توسعه در سال ۲۰۰۳ گزارشی با نام « شاخص‌های توسعه‌ فناوری اطالعات و ارتباطات » را با هدف کمک به شناسایی موضعات علمی و فناوری موجود ، با تأکید خاص بر تاثیر ان ها در کشورهای در حال توسعه ، ارائه داد .

• • بانک جهانی در سال ۲۰۰۵ مدل « متدولوژی ارزیابی دانش » را با هدف کمک به کشورها باری شناخت مشکلات و فرصت هایی که با ان ها مواجه اند ، ارائه کرد .

1. ارزشیابی بیشتر بدهی ها ( شباهنگ، ۱۳۸۲).

از نظر اسمیت و اسکوسن محافظه کاری یعنی انتخاب یک راهکار حسابداری تحت شرایط عدم اطمینان که در نهایت به ارائه کم تر دارایی‌ها و درآمدهابیانجامد و کم ترین اثر مثبت را بر حقوق صاحبان سهام داشته باشد. ولک و همکاران محافظه کاری را تمایل حسابداران به شناسایی همراه با تأخیر سودها و ارزشیابی هرچه کمتر دارایی‌ها می‌دانند. بلیس معتقد است محافظه کاری شناسایی تمامی زیان‌های بالقوه و عدم شناسایی سودهای محتمل است. باسوبیان می‌کند محافظه کاری، استفاده از درجات بالاتر قابلیت اتکا برای شناسایی و ثبت سودها ‌و اخبار خوشایند افزایش ارزش‌ها و در مقابل، استفاده از درجات پایین تر قابلیت اتکاء برای شناسایی و ثبت زیان‌ها و اخبار ناخوشایندکاهش ارزش‌ها است. محافظه کاری به عنوان کم نمایی پیوسته ی ارزش دفتری خالص دارایی‌ها نسبت به ارزش بازار آن‌ ها نیز تعریف شده است.در مفاهیم نظری حسابداری، محافظه کاری به عنوان “واکنش محتاطانه در مقابل عدم اطمینان و به منظور حمایت از حقوق و ادعاهای صاحبان سهام و اعتباردهندگان شناخته می شود؛ به طوری که برای شناسایی اخبار خوب در صورت‌های مالی نسبت به اخبار بد سطح بالاتری از قابلیت رسیدگی تأییدپذیری را الزامی می‌کند.

واتز محافظه کاری را ساز ‌و کاری مؤثر در انعقاد قرارداد بین شرکت و اعتباردهندگان و سهام‌داران می‌داند که از آن ها در مقابل فرصت طلبی‌های مدیریت محافظت می‌کند. علاوه براین، محافظه کاری ممکن است پوشش مناسبی برای جلوگیری از مطرح شدن دعوای قضایی علیه شرکت شود که نه تنها ریسک طرح دعاوی را کاهش می‌دهد؛ بلکه موجب کم شدن هزینه های مرتبط می‌شود. با وجود فقدان تعریف جامع برای محافظه کاری، در ادبیات حسابداری دو ویژگی مهم بررسی شده است. نخست، تمایل به سریع کردن شناسایی زیان‌ها و به تعویق انداختن شناسایی سودها که توسط باسو عنوان شده است. دوم، وجود جانبداری در ارائه کمتر از واقع ارزش دفتری سهام نسبت به ارزش بازار آن که فلتهام و اولسون آن را مطرح کرده‌اند.(محمدی، ۱۳۹۰).

۲-۳-۱) اهمیت محافظه کاری

از نظر بیور^[۷۶]۱ (۱۹۹۸) رفتار محافظه کارانه به گونه ای است که منجر به انتخاب درآمدهای کمتر (نسبت به درآمد‌های بیشتر) و هزینه های بیشتر (نسبت به هزینه های کمتر) می شود و زیان­های تحمل نشده را شناسایی می‌کند، در حالی که سودهای تحقق نیافته را شناسایی نمی کند. از این رو همان طور که فلتهام و اوهلسون^[۷۷]۲ (۱۹۹۵) بیان نمودند انتظار بر این است که این نتایج باعث بروز اختلافی بین ارزش بازار و ارزش دفتری سهام در بلند مدت گردد (شروف و همکاران، ۲۰۰۴) ^[۷۸]۳.

نمونه ­هایی از رویه‌های حسابداری محافظه کارانه که منجر به شناسایی به هنگام­تر اخبار بد می­شوند عبارتند از: قاعده اقل بهای تمام شده یا بازار برای ارزشیابی موجودی کالا، شناسایی زیان­های کاهش ارزش ( ولی عدم شناسایی سودهای تجدید ارزیابی) برای دارایی‌های بلند مدت و حسابداری زیان‌های احتمالی در مقابل سود های احتمالی. با تأکید بر اصل محافظه کاری، هنگامی که انجام موفق یک رویداد مالی با برخی ابهامات مواجه می شود رویه‌های حسابداری ترجیح می‌دهند که شک و تردیدی در شناسایی سود اعمال شود و همچنین معیار‌های تأیید پذیری بیشتری را پیش از شناسایی سود ضروری می دانند (همان منبع)

سود حسابداری به دلیل اینکه اطلاعاتی درباره جریان‌های نقدی جاری و آتی مورد انتظار شرکت ارائه می‌کند مربوط به قیمت سهام است و از این رو، بر ارزش بازار شرکت تاثیرگذار می‌باشد ( واتز و زیمرمن،۱۹۸۶). از لحاظ واکنش بازار اوراق بهادار نسبت به سودهای گزارش شده، نظریه بازارهای کارا نشان می‌دهند که به طور سیستماتیک، روش‌های مختلف «اصول عمومی پذیرفته شده در حسابداری»^[۷۹]۶موجب گمراهی سرمایه گذاران در محاسبه سودهای عملیاتی گزارش شده نمی شوند ( همان منبع،ص۵)^۷. از این رو بر اساس مباحث نظری(هندریکسون و وان بردا ۱۹۹۲ و بیانیه مفاهیم حسابداری مالی شماره ۲)، سرمایه گذاران باید درجه ای از محافظه کاری را در قالب انتظارات خود از کاربرد سود حسابداری برای برآورد جریان‌های نقدی آتی به کار گیرند (اسکات،۲۰۰۳)^[۸۰]۸.

۲-۳-۲) جایگاه محافظه کاری در استانداردهای حسابداری

هیئت استانداردهای حسابداری مالی^[۸۱]۲ که در سال ۱۹۸۰ شروع به فعالیت خود نمود، محافظه کاری را این گونه تعریف می‌کند:محافظه کاری یک واکنش محتاطانه نسبت به شرایط ابهام^[۸۲]۳ است و سعی دارد ابهام و ریسک‌های ذاتی موجود در موقعیت‌های تجاری، به اندازه کافی مورد توجه واقع شوند و مراقبت لازم از آن‌ ها به عمل آید.

در استانداردهای حسابداری فعلی، رویکرد ترازنامه ای(نگهداشت سرمایه ثابت ) جایگزین رویکرد سود و زیانی شده است که برای سال‌های زیادی در حسابداری رایج و مورد تأیید نظریه پردازان بود. در رویکرد ترازنامه ای داراییها و بدهیها به صورت اختصاصی تعریف، شناسایی و اندازه گیری می‌گردد. اگر این امر به درستی انجام گردد درآمدها به عنوان افزایش در داراییها (کاهش در بدهیها ) و هزینه ها به عنوان کاهش در داراییها (یا افزایش در بدهی‌ها) اندازه گیری می‌شود. در صورت دسترسی به ارزش منصفانه می توان از آن برای اندازه گیری، بدون اینکه اصول رایج حسابداری مثل تطابق و اصل بهای تمام شده به کار رود، استفاده نمود. رویکرد ترازنامه ای با گرایش به سمت ارزش منصفانه،برای مفهوم محافظه کاری فضای کوچکی باقی می‌گذارد، به هر حال گرچه مبانی نظری استانداردهای حسابداری مبتنی بر چشم اندازهای تئوریکی است که در نگاه اول فضای کمی برای محافظه کاری یا اصول حسابداری رایج باقی گذاشته است،اما این مبانی کاملا عاری از این عوامل نیستند،برای مثال مفهوم تطابق درآمد و هزینه همچنان می‌بایست به اجرا در آید اما:

“اعمال مفهوم تطابق درآمد وهزینه تحت این چارچوب نظری اجازه شناسایی اقلامی رادر ترازنامه که با تعریف داراییها یا بدهیها مطابقت ندارد مجاز نمی شمرد ” (بند ۳۴_۴ مفاهیم نظری گزارشگری مالی استانداردهای ایران ).

۲-۳-۳) کاربرد‌های محافظه کاری در بازار سرمایه و صورت‌های مالی

به سادگی مشخص است، اگر محافظه کاری مفهومی است که در عمل از آن بسیار استفاده می شود هر چند که در تئوری دستوری توجهی به آن نشده است با توجه به تقاضای گسترده استفاده کنندگان می‌بایست به ‌عنوان بخشی از تئوری توصیفی مورد توجه قرارگیرد.مفهوم محافظه کاری در حوزه تحقیقات توصیفی حسابداری مزایای زیادی خصوصاً از زمان جلسه ویژه انجمن حسابداران آمریکا^[۸۳]۴ از خود نشان داده است(هلمن،۲۰۰۷)^[۸۴]۵.

پنمن و ژانگ^[۸۵]۱ (۲۰۰۲) می نویسند:

“به وسیله حسابداری محافظه کارانه در واقع روش حسابداری و برآوردی انتخاب می شود که ارزش دفتری خالص داراییها را نسبتا پایین نگاه دارد”.

به هر حال، سود تحت تاثیر عملکرد محافظه کارانه قرار می‌گیرد،اما تاثیر بر روی سودها بسیار به شرایط بستگی دارد. پیتون و لیتلتون^[۸۶]۲ (۱۹۴۰) تاثیر محافظه کاری بر روی سود در زمان به کار بردن قاعده اقل بهای تمام شده یا قیمت بازار را اینگونه بیان می‌کنند:

گفتار سوم : حصول علم به اتکا ادله موجود در پرونده

علم قاضی در صورتی حجت است که متکی به دلایل و مستندات مندرج در پرونده باشد .

۱- شرح پرونده :

آقای سیروس به اتهام ارتکاب زنای محصن با خانم رقیه تحت تعقیب قرار می‌گیرد . شاکیه (خانم رقیه) اظهار داشته :« او (سیروس) یک بار به بهانه قبض برق به منزل ما آمد و مستاجر ما است . از آنجا که شبی در مورخ ۷۶/۲/۱۲ ساعت ۱۲ شب به خانه ما آمد و با اجبار با من زنا کرد و گفت به کسی چیزی نگو ، با تو ازدواج می کنم و بعد از آن چندین بار دیگر هم با من زنا کرد و علی و حسین و رضا از اهالی محل تا حدودی از این مسئله آگاه هستند » . خواهر شاکیه اظهار داشته :« یک شب ساعت ۱:۳۰ بامداد دیدم که با هم صحبت می‌کردند »؛ آقای رضا هم تأیید کرده که آقای سیروس دستشویی خانه شاکیه را تعمیر کرده و همچنین اهالی محل ‌در مورد ارتباط آن ها با یکدیگر ، در حد متعارف ، اظهاراتی را بیان داشته اند . آقای علی اظهار داشته است که :«یک شب ساعت ۱۲ صدا می‌آمد ، داخل حیات همسایه که دیوارش کوتاه بود را نگاه کردم و دیدم دو نفر هستند ، از پنجره نگاه کردم دیدم که خانم رقیه و سیروس هستند و با هم خلوت کرده بودند و من هم درب را به هم کوبیدم و آمدم ». همسر متهم (سیروس) اظهار داشته:« که شوهرم چند ماهی است اخلاقش تغییر کرده و شبها دیر به خانه می‌آید و مرا کتک می زند» . آقای سیروس تمامی اظهارات شاکیه ، مطلعین و همسرش را تکذیب می کند .( اداره وحدت رویه دیوانعالی کشور، ۱۳۸۶ ، جلد ۵ ، ۱۴۱)

دادگاه عمومی شیروان طی دادنامه شماره ۱۵۰۵ مورخ ۱۸/۹/۷۶ آقای سیروس را که دارای همسر دائمی بوده و تمکن استمتاع از او را هم داشته است و علی‌رغم انکار متهم و عدم حصول نصاب شرعی شهود ، با توجه به اینکه متهم اقرار ‌به این داشته است که چند باری به خاطر تعمیر دستشویی و کاهگل بام به منزل شاکیه رفت و آمد داشته … و حسب اظهارات یکی از شهود (آقای علی) به اینکه متهم همراه خانم رقیه داخل خانه آقای حسین بوده اند و متعاقب آن متهم اقرار ‌کرده‌است که « بله من آنجا بودم و خانم رقیه به درب خانه آمد که اگر در را باز نکنی و مرا راه ندهی ، سر وصدا می کنم ، ولی هیچ نوع رابطه ای با ایشان نداشتم» ، و همچنین اظهارات برادر شاکیه ( ۱۵ ساله) به اینکه « آقای سیروس چند ساعتی از شب را در خانه ما می گذراند » ، و اظهارات همسر متهم به اینکه « همسرم وقتی برای آزادی او سند] وثیقه[ گذاشته به من گفت اگر پرسیدند شبها زود به خانه می آمدم به آن ها بگو آری » و با عنایت ‌به این که خانم رقیه باکره بوده و بعضی از مشخصات بدنی آقای سیروس را بیان کرده ‌و گواهی ازاله بکارت او نیز موجود است ، در مجموع تمامی موارد فوق موجب حصول علم و یقین به ارتکاب زنا می‌باشد و لذا زنای محصن در حق متهم ثابت است و در نهایت او را به حد رجم و با لحاظ مکره بودن خانم رقیه و نظریه مشورتی ۷/۳۳۱۷ – ۳/۱۱/۶۸ اداره حقوقی قوه قضاییه ( تعیین ارش البکاره با قاضی است ) متهم را به پرداخت ۲۰ میلیون ریال ارش البکاره (‌در مورد مهر المثل چون بحث حقوقی داشته و نیاز به تقدیم دادخواست داشته … دادگاه تکلیفی ندارد ) و ‌در مورد اتهام خانم شاکیه به ارتکاب عمل زنای غیر محصنه علی‌رغم چهار بار اقرار وی نزد دادگاه ، چون مدعی شده که با اکراه (آقای سیروس درب را هل داد و در دهانم را گرفت و به اجبار با من زنا کرد) این عمل را انجام داده و در دفعات بعد هم گفته « اگر که تمکین نمی کردم متهم با من ازدواج نمی کرد» و در مجموع مدعی اکراه مادی و معنوی شده ، با توجه به ماده ۶۷ ق.م.ا و قاعده درأ حکم به برائت وی صادر می کند .( اداره وحدت رویه دیوانعالی کشور، ۱۳۸۶ ، جلد۵، ۱۴۵)

پرونده با تجدید نظر خواهی متهم و وکیل ایشان به شعبه ۳۳ دیوان ارسال می‌گردد که این شعبه طی دادنامه شماره ۲۷ – مورخه ۹/۲/۷۷ به شرح ذیل رأی صادر می کند :«…. چون اظهارات گواه و مطلعین مبین عمل زنا نیست و متهم نیز منکر زنا شده است و رابطه در حد کمک های عادی و نیازمندی ها بوده است ، مبنایی برای حصول علم و قطع و یقین به حد متعارف بر ارتکاب زنا وجود ندارد … دادنامه صادره نقض می‌گردد ….». (اداره وحدت رویه دیوانعالی کشور، ۱۳۸۶ ، جلد ۵ ، ۱۴۷)

پس از ارجاع پرونده به شعبه ۳ دادگاه عمومی شیروان ، این دادگاه با تشکیل جلسه و حضور طرفین و وکیل متهم ، دادنامه شماره ۲۴۹۹ مورخه ۳۰/۱۰/۷۷ را بدین شرح صادر می کند :

« ‌در مورد اتهام زنای محصن آقای سیروس و خانم رقیه به زنای غیر محصنه ، ‌در مورد زنا با توجه به محتویات پرونده ۱- اقاریر بیش از ده بار متهمه در مراحل تحقیق مقدماتی و دادگاه ۲- گواهی پزشکی قانونی ۳- اقاریر طرفین به وجود رابطه متعارف ۴- اظهارات مطلعین ۵- خلوت نمودن متهمین ، شب هنگام ۶- تکذیب علقه زوجیت توسط متهمین ۷- اظهارات همسر متهم که مبین شرایط احصان است … علم به ارتکاب زنا حاصل … و هیچ اکراه یا اجباری ثابت نیست … مستنداً به مواد ۶۸ و ۸۸ و ۱۰۵ و بند الف ماده ۸۳ ق.م.ا با رعایت مفاد ماده ۱۰۰ و ۱۰۲ همان قانون ، آقای سیروس را به حد رجم از بابت زنای محصن و از بابت رابطه نامشروع به استناد ماده ۶۳۷ هر دو متهم را به ۲۰ ضربه شلاق محکوم نموده است ». ^[۲۹]

متهمین در مقام تجدید نظرخواهی برآمده و پرونده به شعبه ۳۳ دیوان ارجاع گردیده است و شعبه مذکور با این استدلال ، نظر به اصراری بودن موضوع می‌دهد :«…. در تعزیر به لحاظ رابطه نامشروع چون دادگاه عمل زنا از طریق عمل محرز تشخیص داده و لذا رابطه مذکور جرم علی حده و مستقل نمی داند و کیفر تعزیری مغایر قانون بوده … لذا دادنامه صادره نقض می‌گردد ….».( اداره وحدت رویه دیوانعالی کشور، ۱۳۸۵ ، جلد ۵ ، ۱۴۹)

پرونده در هیئت عمومی (اصراری)^[۳۰]طرح می‌گردد و منتهی به رأی اصراری شماره ۶ – ۱۳۷۸ – ۱/۴/۱۳۷۸ ‌به این شرح می‌گردد :« با توجه به اینکه در حکم صادره اتهام متهم زنای محصن مستوجب رجم بوده و دلیل اثبات اتهام علم قانونی عنوان شده ، در حالی که مستندات پرونده علم آور و مؤثر در مقام نمی باشد … دادنامه صادره مبنی بر رجم متهم سیروس نقض می‌گردد». (اداره وحدت رویه دیوانعالی کشور، ۱۳۸۵ ، جلد ۵ ،۱۵۷)

۲- تاثیر علم قاضی در رأی صادره

1. 1. محمد قاسمی،حمید،روش های تربیتی در داستان های قرآن،شرکت چاپ و نشر بین الملل،تهران،۱۳۸۹،صفحه ۱۷۹-۱۸۲ ↑

   

1. 1. شعراء۱۳۲-۱۳۴ ↑

1. 1. شعراء/۷۸-۸۱ ↑

1. 1. فرج الهی،رضا،جرم شناسی و مسئولیت کیفری، تهران،انتشارات میزان، ۱۳۸۹،صفحه ۹۸ ↑

1. 1. رسولی محلّاتی،هاشم،کیفر گناه و آثار و عواقب خطرناک آن، جلد ۱،تهران،دفتر نشر فرهنگ اسلامی،چاپ هفدهم،۱۳۸۱،صفحه ۴۱ ↑

1. 1. همان،صفحه۵۷و ۵۸ ↑

1. 1. مطهری،مرتضی،آزادی انسان،تهران،انتشارات مکتب صادق،چاپ چهارم،۱۳۹۰،صفحه ۱۹۴ ↑

1. 1. آل عمران/۱۵۹ ↑

1. 1. عزیزی،خداداد،انسان شناسی،پایان نامه کارشناسی ارشد فلسفه و حکمت اسلامی،دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکز،۱۳۷۸-۱۳۷۹،صفحه ۲۶۱ ↑

1. 1. مجلسی،محمد باقربن محمد تقی،بحار الانوار،جلد ۱۶،تهران،انتشارات اسلامیه،۱۳۸۶،صفحه ۲۱۰ ↑

1. 1. دیلمی،احمد،آذربایجانی،مسعود،اخلاق اسلامی،قم،دفتر نشر معارف،چاپ هفدهم،۱۳۸۲،صفحه ۳۶ ↑

1. 1. مطهری، مرتضی،تعلیم و تربیت در اسلام،تهران،انتشارات صدرا،چاپ نوزدهم،۱۳۷۱،صفحه۱۳۲-۱۳۴ ↑

1. 1. اردبیلی، محمد علی، حقوق جزای عمومی، تهران، نشر میزان، چاپ سیزدهم،۱۳۸۵ ،صفحه۷۳ ↑

1. 1. سلیمانی فر،ثریا بررسی شخصیت جوان از دیدگاه قرآن،حدیث و علم و روانشناسی،تهران،انتشارات فرهنگ مکتب،چاپ دوم،۱۳۸۴،صفحه ۱۷۹ ↑

1. 1. مطهری،مرتضی،تعلیم و تربیت در اسلام،صفحه ۶۸ ↑

1. 1. همان،صفحه ۸۰ ↑

1. 1. رسولی محلّاتی،هاشم،کیفر گناه و آثار و عواقب خطرناک آن،تهران،دفتر نشر فرهنگ اسلامی،چاپ هفدهم،۱۳۸۱،صفحه ۲۷ ↑

1. 1. نراقی،ملا احمد،جامع السعادات،به نقل از رسولی محلّاتی،هاشم،کیفر گناه،صفحه ۳۰ ↑

1. 1. اسراء/۳۲ ↑

1. 1. همان،صفحه ۶۰ ↑

1. 1. محمد قاسمی،حمید،روش های تربیتی در داستان های قرآن، تهران،شرکت چاپ و نشر بین الملل، ۱۳۸۹،صفحه ۸۸ ↑

1. 1. همان،صفحه ۳۶۳ ↑

1. 1. آل عمران/ ۱۵۹ ↑

1. 1. حسنی،علی رضا،مدارا و خشونت در قرآن و عهدین،پایان نامه کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث،دانشگاه آزاد ساری،۱۳۸۹،صفحه ۲۶ ↑

1. 1. محمد قاسمی،حمید،روش های تربیتی در داستان های قرآن،صفحه ۴۵ ↑

1. 1. نور/۲۱ ↑

1. 1. مصطفی،دلشاد تهرانی،سیری در تربیت اسلامی،تهران،مؤسسه‌ نشر و تحقیقات ذکر،چاپ چهارم،۱۳۸۰،صفحه ۱۶۱ ↑

1. 1. دیلمی،احمد،آذربایجانی،مسعود،اخلاق اسلامی،قم،دفتر نشر معارف،چاپ هفدهم،۱۳۸۲،صفحه ۱۴۳ ↑

1. 1. آل عمران/۱۳۴ ↑

1. 1. عباس نژاد،محسن،قرآن روانشناسی و علوم تربیتی،مشهد،مؤسسه‌ انتشاراتی بنیاد پژوهش های قرآنی حوزه و دانشگاه،چاپ دوم،۱۳۹۰صفحه ۹۸-۹۹ ↑

1. 1. رسولی محلّاتی،هاشم،کیفر گناه،صفحه ۲۸۳ ↑

1. 1. نساء/۷۷ ↑

1. 1. منافقون/۶ ↑

1. 1. سیّد رضی،نهج البلاغه،ترجمه محمد دشتی،قم،انتشارات مفاتیح القرآن،چاپ اول،۱۳۸۷،حکمت ۸ ↑

1. 1. روم/۳۹ ↑

1. 1. مطهری،مرتضی،تعلیم و تربیت در اسلام،صفحه ۱۲۵ ↑

1. 1. همان،صفحه ۴۸ ↑

1. 1. توبه/۳۴-۳۵ ↑

1. 1. دخان/۳۸ ↑

1. 1. عباس نژاد،محسن،قرآن روانشناسی و علوم تربیتی،صفحه ۱۰۳ ↑

1. 1. محمد هاشم،رسولی محلاتی،کیفر گناه،صفحه۲۹۸ ↑

1. 1. مصطفی،دلشاد تهرانی،سیری در تربیت اسلامی،صفحه ۳۰ ↑

1. 1. انعام ۳۲ ↑

1. 1. آل عمران ۱۸۵ حدید ۲۰ ↑

1. 1. سیّد رضی،نهج البلاغه،حکمت ۴۲۳ ↑

1. 1. پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم تحقیقات و فن آوری،اخلاق کاربردی در ایران و اسلام،تهران،پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی،چاپ اول،۱۳۸۹،صفحه ۴۱۳ ↑

1. 1. نور/۳۷ ↑

1. 1. خباز شیروان،زهرا،آموزه های تربیتی در مثنوی و تطبیق آن با روانشناسی نوین و معاصر،پایان نامه کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی،دانشگاه آزاد تربت حیدریه،۱۳۸۵-۱۳۸۶،صفحه ۲۶ ↑

1. 1. رشادتی،جعفر،پیشگیری از جرم در قرآن کریم،تهران،انتشارات پیام راشده،چاپ اول،۱۳۹۰،صفحه ۱۵۲ ↑

1. 1. آل عمران/۳ ↑

1. 1. مائده/۲ ↑

1. 1. خباز شیروان،زهرا،آموزه های تربیتی در مثنوی و تطبیق آن با روانشناسی نوین و معاصر،پایان نامه کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی،دانشگاه آزاد تربت حیدریه،۱۳۸۵-۱۳۸۶،صفحه ۳۸ ↑

1. 1. آل عمران/۱۰۳ ↑

1. 1. حجرات/۱۰ ↑

1. 1. بقره/۱۴۸ ↑

1. 1. اسراء/۸۴ ↑

1. 1. پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم تحقیقات و فن آوری،اخلاق کاربردی در ایران و اسلام،تهران،پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی،چاپ اول،۱۳۸۹،صفحه ۱۹۸-۲۰۰ ↑

1. 1. حجرات/۱۰ ↑

1. 1. جمال لیوانی،علی رضا،مقایسه مبانی و اهداف تعلیم و تربیت اسلام با لیبرالیسم،پایان نامه کارشناسی ارشد تعلیم و تربیت اسلامی،مرکز آموزش عالی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی قم،۱۳۸۸،صفحه ۳۱۶ ↑

1. 1. عباس نژاد،محسن،قرآن روانشناسی و علوم تربیتی، مشهد،مؤسسه‌ انتشاراتی بنیاد پژوهش های قرآنی حوزه و دانشگاه،چاپ دوم،۱۳۹۰،صفحه ۷۷ ↑

1. 1. ایری،شاه محمد،اهداف اجتماعی تربیت کودکان در اسلام،پایان نامه کارشناسی ارشد علوم اجتماعی،دانشگاه تهران،۱۳۸۲،صفحه ۲۸ ↑

1. 1. 1. همان،صفحه ۱۳۹)(برای مطالعه بیشتر ر ک به خباز شیروان،زهرا،آموزه های تربیتی در مثنوی و تطبیق آن با روانشناسی نوین و معاصر،پایان نامه کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی،دانشگاه آزاد تربت حیدریه،۱۳۸۵-۱۳۸۶،صفحه ۳۸ ↑

   

1. 1. موسوی،جمال الدین،عدالت اجتماعی در اسلام، تهران،مؤسسه‌ فرهنگی دانش و اندیشه معاصر، چاپ اول،۱۳۸۰،صفحه ۲۱ ↑

1. 1. سیّد رضی،نهج البلاغه،ترجمه محمد دشتی،قم،انتشارات مفاتیح القرآن،چاپ اول،۱۳۸۷ نامه/۲۷ ،صفحه ۳۶۳ ↑

1. 1. محسنی،منوچهر،جامعه شناسی انحرافات اجتماعی،تهران،انتشارات طهوری،چاپ ششم،۱۳۸۶،صفحه ۱۳۶-۱۳۷ ↑

1. 1. شولتس،دوآن،روانشناسی کمال،ترجمه گیتی خوشدل، تهران، نشر پیکان،چاپ دوازدهم،۱۳۸۴،صفحه ۷۴ ↑

1. 1. میرخلیلی،محمود،سد ذرائع و پیشگیری از بزهکاری در آموزه های اسلامی،مجله حقوق اسلامی،سال هشتم،شماره ۳۱،زمستان ۱۳۹۰،صفحه۹۸ و ۱۱۶ ↑

1. 1. حدید/۲۵ ↑

1. 1. صالح فروزنده،خسرو،مشاوره و راهنمایی نوجوانان از دیدگاه اسلام،پایان نامه کارشناسی ارشد تاریخ و فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی،تهران مرکز،۱۳۷۸-۷۹،صفحه ۱۰۷ ↑

1. 1. انفال/۲ ↑

1. 1. مطهری،مرتضی،تعلیم و تربیت در اسلام،تهران،صدرا،چاپ نوزدهم،۱۳۷۱ ،صفحه ۱۱۸ ↑

1. 1. سیّد رضی،نهج البلاغه،ترجمه محمد دشتی،قم،انتشارات مفاتیح القرآن،چاپ اول،۱۳۸۷،خطبه اول ↑

ب- سلسله مراتب اثرات : بعد از آنکه یک باور ، نگرش یا رفتار مستقیماً شکل گرفت، حالتها بر روی یکدیگر بنا می‌گردند و سلسله مراتب اثرات به وجود می‌آید . همان‌ طور که قبلاً نیز ‌در مورد سلسله مراتب اثرات گفته شد، آن ها بنا بر فرایند خرید متفاوتند:

فرایند خرید سلسله مراتب اثرات

درگیری ذهنی بالا ………………………… باور – عاطفه – رفتار

درگیری ذهنی پایین ……………………… باور – رفتار – عاطفه

تجربی / بی برنامه ……………………….. عاطفه – رفتار – باور

تأثیر رفتاری ………………………………… رفتار – باور – عاطفه

کشور محل ساخت^[۷۶]

ارنست دیکتر^[۷۷] (۱۹۶۲) در مقاله ی معروفش ”مشتری جهانی“، چنین عنوان می‌کند که اهمیت دانستن تفاوت‌ها و شباهت‌های مصرف کنندگان در بخش‌های مختلف دنیا، برای بازاریابان در حال افزایش است و استدلال وی در این مورد، رشد بازارها از حالت محلی به حالت جهانی می‌باشد. نویسنده ی این مقاله، مسأله را اینچنین بیان می‌کند « مرزهای جهان در حال گشایش است …، ضروری است که در این پیشرفت فزاینده ی بشریت، با آگاهی از تمایلات و استراتژیهای انسان‌ها در سراسر جهان، به منظور درک وآمادگی خدمت کردن به مشتری جهانی سهیم شویم». در نتیجه وی با توجه به اهمیت نقش این دانش درباره ی دیگر کشورها و اهالی آن ها، اهمیت برچسب ”made in… “ را برای محققان و فعالان بازاریابی بین الملل رو به افزایش می‌داند. به نظر وی این بر چسب می‌تواند علاوه بر تکنیک‌های آگهی کردن، تأثیر شگرفی را روی مقبولیت و موفقیت محصولات مورد استفاده داشته باشد.

اولین نتایج تجربی در پشتیبانی نظرات و ایده های دیکتر، توسط اسکولر^[۷۸] (۱۹۶۵) به دست آمد. در این مطالعه که بر روی بازار آمریکای مرکزی تمرکز داشت، دیده شد که دانشجویان گواتمالایی در ارزیابی هایشان، محصولات کشورهای السالوادور و کاستاریکا را پایین تر از محصولات کشور خود و یا کشور مکزیک قرار می‌دهند. به نظر می رسید که این پدیده با نگرش منفی نسبت به دولت‌ها و مردم این دو کشور ارتباط داشته باشد. اسکولر (۱۹۶۵) با بررسی این کلیشه سازی^[۷۹] محصولات خارجی در بین مصرف کنندگان، جریان گسترده ای از مطالعات بر روی اثرات COO را آغاز کرد.

کریس بریجز^[۸۰] (۲۰۰۶) با در نظر گرفتن دو نقطه ی عطف در درون ادبیات موجود، حوزه ی COO را به سه دوره تقسیم می‌کند. جریان اول پژوهش‌های COO که در دهه های ۱۹۶۰ و۷۰ قرار دارد، از ماهیت اکتشافی بسیار بالایی برخوردار است (Bilkey & Nes 1982 ). محققان بدون اینکه از خود بپرسند که چگونه این پدیده را شرح می‌دهند و یا می فهمند؛ فقط روی اثبات وقوع و وجود اثرات COO تمرکز کرده‌اند. بعلاوه در این مطالعات پیشگامانه ، معیار ارزیابی اثرات COO تنها به صورت تک نشانه ای (Single-Cue) تنظیم شده است که آن هم مبدأ محصول می‌باشد. یعنی زمانی که از مصاحبه شوندگان خواسته می شده تا محصولات خارجی را مورد قضاوت قرار دهند، تنها اطلاعات ارائه شده به آن ها، مبدأ محصول بوده است. بعدها ‌به این طرحهای تک نشانه ای انتقادات زیادی وارد شد، زیرا آن ها در اندازه گیری اثرات COO بزرگنمایی می‌کردند (Johansson 1993).

بیلکی و نس^[۸۱] (۱۹۸۲) دوره ی دوم پژوهش‌های COO را با گرایش به رویکردهای روش شناختی سه بعدی^[۸۲] آغاز کردند، یعنی تأکید بر روی طرحهایی که معرف دقیق تری از اثرات COO بودند. از آن لحظه به بعد اثرات COO، بیشتر در زمینه‌های چند نشانه ای (multi-cue) مورد بررسی قرار گرفت. در نتیجه ، متغیرهای واسطه گر و تعدیل گر زیادی شناسایی شدند که می‌توانند بر روی اندازه ی اثرات COO تأثیر بگذارند. همچنین برخی بینشهای تجربی ‌در مورد مراحلی از فرایند شکل گیری نگرش نسبت به محصول، که می‌تواند به طور بالقوه تحت تأثیر نشانه ی COO قرار بگیرد ، به دست آمد.

در دوره ی سوم پاپادوپولس و هسلوپ^[۸۳] (۱۹۹۳)، محققان را به اتخاذ یک دیدگاه بین رشته ای تشویق می‌کنند که به عقیده ی آن ها می‌تواند بینشهای مفیدی را درباره ی تصویر کشور، از رشته‌های دیگری چون روانشناسی، جامعه شناسی، مردم شناسی و جغرافیا به دست بدهد. بنا به نظر آنان تا آغاز دهه ی ۹۰، توسعه ی این رویکرد نظری به طور وسیعی نادیده گرفته شده است و تنها چند تلاش محدود برای جای دادن نتایج تجربی در درون این چارچوبها انجام شده است.

رویکرد ما در این مطالعه با بهره گرفتن از دیدگاه بین رشته ای این بوده است که بتوانیم از رشته‌های دیگری همچون روانشناسی و جامعه شناسی برای بررسی وقوع و وجود اثرات COO استفاده کنیم. در این راستا، مانند طرح های عنوان شده در دوره های دوم و سوم، رویکرد ما در این مطالعه شامل زمینه‌های چند نشانه ای و بین رشته ای می‌گردد.

اهمیت موضوع

در طی سه دهه ی اخیر اثر کشور محل ساخت محصول بر روی مصرف کنندگان، به یکی از پدیده هایی تبدیل شده است که در حوزه های بازرگانی بین الملل، بازاریابی و رفتار مصرف کننده، بسیار مورد مطالعه قرار می‌گیرد (Ghazali et al 2008). تان و فارلی^[۸۴] (۱۹۸۷) در یک مطالعه ، مشاهده کردند که اثر کشور محل ساخت محصول ، بیشترین جنبه ی مورد مطالعه در حوزه رفتار مصرف کننده ی بین الملل بوده است. همچنین این موضوع در دهه های اخیر توجه بیشتری را به خود جلب ‌کرده‌است و انتظار می رود که با توجه به روند مستمر به سمت جهانی شدن و افزایش پویایی ها ، این رشد بیشتر نیز بشود (Klein et al 1998، Mihailovich 2006).

مقالات زیادی در بیان اهمیت اثرات COO در نشریات بازرگانی ، از بدو پیدایش موضوع تا کنون انتشار یافته است. این جذابیت موضوع نه تنها در بخش بازار مصرف کننده بلکه در بخش‌های بازار مصرف سازمانی و سیاست‌های دولتی نیز بوده است. برای مثال به دلیل انتشار یک سری از کاریکاتورهای جنجال برانگیز از پیامبر اسلام (ص)، محصولات دانمارکی در بسیاری از مغازه ها و فروشگاه های خاورمیانه دچار ضربات هولناکی شدند که سرانجام، هزینه های زیادی را برای شرکت‌های دانمارکی در پی داشته و موجب ترس شدید از وارد شدن خسارات جبران ناپذیر ، برای تجارت آنان شد (Fattah 2006). این مثالها نشان می‌دهد که COO یک نشانه ی اطلاعاتی مهم است که نه تنها مورد علاقه ی کسب و کارها، به منظور ارتقای رقابت پذیری آن ها می‌باشد بلکه برای سیاست گذاران دولتی که همین دغدغه ها را در سطح ملی دارند، نیز جالب توجه است (Papadopoulos et al 2000). از اینرو چگونگی تأثیر COO بر ارزیابی و قصد خرید محصولات و همچنین توان نسبی COO در مقایسه با دیگر نشانه های اطلاعاتی، از موضوعات مورد علاقه ی فعالان و محققان حوزه ی بازاریابی بین الملل شده است تا این اطلاعات بتواند در تجویز استراتژیهای کارآتر برای شرکت‌ها ، سودمند باشد (McGuiness 2008). استدلالی که پشت این واقعیت نهفته است، گسترده شدن بازارهای جهانی به بیشتر کشورها و دسترس پذیرتر شدن کالاهای خارجی در بیشتر بازارهای ملی است. این امر موجب شده است تا شرکت‌ها بتوانند محصولاتشان را در سراسر دنیا تولید کرده و جایی که محصول در آنجا تولید می شود ممکن است روی ادراک مصرف کننده از کیفیت آن محصول تأثیر بگذارد (Bilkey & Nes 1982، Ghazali et al 2008). ‌بنابرین‏ مطالعات زیادی ثابت می‌کند که مصرف کنندگان در سراسر جهان از COO به عنوان یک عامل تأثیرگذار در ارزیابی کالاها استفاده می‌کنند (Bilkey & Nes 1982 ، Hong & Wyer 1989، Maheswaran 1994 و Ahmed et al 2002).

متاسفانه در گذشته به موضوع صادرات محصولات موسیقایی ایرانی پرداخته نشده‌است و هیچگاه به عنوان یک منبع ارز آوری پایدار و رو به رشد به آن نگریسته نشده است . ‌بنابرین‏ در این حوزه پژوهشی با خلا کارها و سوابق تحقیقاتی مواجه هستیم که اهمیت و لزوم انجام این پژوهش را بیش از پیش نمایان می‌کند.

۱-۳) اهداف پژوهش

• • شناسایی نقاط قوت، نقاط ضعف، فرصت‌ها و تهدیدهای پیش رو برای صنعت موسیقی ایرانی با رویکرد صادرات

• • تحلیل عوامل به منظور شناسایی موضوعات استراتژیک صنعت موسیقی ایرانی ( بارویکرد صادرات)

• اولویت‌بندی استراتژی‌ها.

توضیح بیشتر اینکه این پژوهش سعی بر ارائه استراتژی‌های مناسب در جهت صادرات محصولات موسیقایی ایرانی با تکنیک SWOT دارد . همچنین اولویت بندی آن ها با بهره گرفتن از تکنیک چند تصمیم‌گیری چند‌شاخصه مناسب در جهت توسعه این صنعت از اهدف این پژوهش است.

هدف نهایی تحقیق کاربردی نمودن نتایج تحقیق در قالب بهبود طرحهایی و پیشنهادهایی برای فروش و صادرات محصولات مربوط به صنعت موسیقی ایرانی از جمله سازهای ایرانی ، محصولات جانبی سازهای ایرانی و محصولات انتشاری این حوزه(کتاب و سی دی) است، ‌به این معنی که با کسب اطلاع از عواملی محیطی و داخلی استراتژی‌هایی تبیین می‌گردند و سپس بر اساس اولویت پرداختن به کمک یکی از تکنیک‌های چند‌شاخصه مناسب ،آن ها رتبه بندی می‌شوند.

۱-۴) ضرورت و اهمیت پژوهش

کاهش درآمدهای حاصل از صدور نفت و نوسانات شدید آن ، افزایش جمعیت کشور ، کاهش قدرت خرید درآمدهای نفتی و از همه مهمتر پایان پذیر بودن منابع نفت مدت‌ها ‌است که سیاستگذران و برنامه‌ریزان کشور را ‌به این باور رسانده‌است که توسعه صادرات غیرنفتی و رهایی از اقتصاد تک محصولی نفت ضرورتی اجتناب ناپذیر است.

متاسفانه وابستگی کشور به درآمدهای حاصل از صدور نفت طی دهه های اخیر باعث گردیده‌است که ساختار اقتصادی و تجاری کشور با هدف صدور نفت خام و تامین کمبود نیازهای داخلی از واردات شکل بگیرد. از آنجا که خرید کالا از خارج به مراتب ساده تر از تولید کالا و رقابت در بازار‌های جهانی است، تغییر این ساختار هر چند ضرورتی گریز‌ناپذیر باشد ، در کوتاه مدت حاصل نخواهد شد.بلکه مستلزم یک تعهد سیاسی قوی و یک برنامه و استراتژی بلندمدت ملی است به نحوی که کلیه دست اندرکاران تولید و تجارت در کشور یقین حاصل کنند که استراتژی توسعه صادرات نه یک اقدام موقت بلکه بینشی منطقی و بلند‌مدت است.

از آنجایی که فضای حاکم بر سازمان‌ها اعم از خدماتی و تولیدی فضایی کاملا رقابتی است، تدوین استراتژی‌های صحیح و رقابتی که بتواند سازمان را به اهداف کلان مورد نظر خود رهنمون سازد، از اهمیت خاصی برخوردار است. چرا که صرف منابع محدود بر موضوعات غیر‌اصلی،‌ جریمه‌اش شکست در میدان رقابت و واگذاری میدان رقابت به رقیبی است که منابع محدود خود را بر روی موضوعات اصلی متمرکز کرده‌است. لذا داشتن استراتژی و برنامه استراتژیک، از ضروریات اصلی برای سازمان‌هایی است که درصدد هستند بدون تسلیم در برابر دیگر رقبا و موانع موجود، حضوری آگاهانه در عرصه داشته باشند. در این بین، صنعت موسیقی ایران با توجه به پتانسیل های موجود در آن ، نیاز به برنامه ریزی استراتژیک و مسیر راهبردی، به منظور نیل به اهدافش دارد. اهمیت این مسئله با دانستن اینکه تاکنون چنین تحقیقی در این زمینه صورت نپذیرفته است بیشتر نمایان می‌گردد. ‌بنابرین‏ بررسی عوامل محیطی تاثیرگذار در حوزه صنعت موسیقی ایرانی با رویکرد صادرات، شناسایی پتانسیل های موجود، موانع و مشکلات، ارائه راهکارها و استراتژی‌های مناسب برای آن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است که می‌بایست مورد توجه مدیران و دست اندرکاران قرار گیرد.

در این بین اشاره به آمارهایی ‌در مورد گردش مالی صنعت موسیقی در سطح بین‌المللی می‌تواند خالی از لطف نباشد: در سال ۲۰۰۹ در آمد تولیدکنندگان ابزارآلات موسیقی در سطح جهان بالغ بر ۱٫۷ میلیارد دلار بود و سود ناخالص آن بیش از ۲۷ درصد برآورد شده است(businesswire.com) و یا درآمد ناشی از فروش ابزارآلات موسیقی ولوازم جانبی آن در آلمان در سال ۲۰۱۲ ، رقمی بالغ بر ۹۱۹میلیون یورو برآود شده است(somm.eu). این ها در حالی است که سهم ایران از این بازار وسیع جهانی بسیار ناچیز است.

۱- ۵) سئوالات یا فرضیه ­های پژوهش

۱-۵-۱)سوالات اصلی

• • استراتژی ها و راهبردهای اساسی جهت دستیابی به بازارهای جهانی و توسعه صادرات محصولات صنعت موسیقی سنتی ایران چه می‌باشند؟

• اولویت اجرا و به کارگیری استرتژی‌های توسعه ای در حوزه صادرات محصولات موسیقی سنتی ایرانی به چه ترتیب می‌باشند ؟

۱-۵-۲)سولات فرعی

• • عوامل محیطی خارجی که به عنوان فرصت برای صنعت موسیقی ایران در حوزه صاردات وجود دارد کدامند؟

• • عوامل محیطی خارجی که به عنوان تهدیدها برای صنعت موسیقی ایران در حوزه صاردات وجود دارد کدامند؟

• • عوامل محیطی داخلی که به عنوان نقاط قوت صنعت موسیقی ایران در حوزه صاردات وجود دارند کدامند؟

• عوامل محیطی داخلی که به عنوان نقاط ضعف برای صنعت موسیقی ایران در حوزه صاردات وجود دارند کدامند؟

۱-۶) روش انجام پژوهش: (از نظر هدف، نوع و مراحل انجام)

مراحل انجام کار به منظور شناسایی مسائل استراتژیک و تدوین استراتژی برای صنعت موسیقی ایرانی در حوزه صادرات به شرح زیر در نظر گرفته شده است :

الف) مرحله مقدماتی : در این مرحله با در نظر گرفتن نظر خبرگان حوزه موسیقی به تعیین نقاط قوت ، نقاط ضعف فرصت‌ها و تهدید‌های بالقوه خواهیم پرداخت .

ب ) در مرحله بعد پرسشنامه بین مدیران و کارشناسان و بازرگانان فعال در حوزه صادرات محصولات موسیقایی ایرانی توزیع می‌گردد تا توسط آن ها تکمیل گردد.

ج) در ادامه با توجه به وابستگی بین عوامل اصلی، تکنیک ANP برای اولویت بندی استراتژی ها انتخاب گردید.

د) در گام بعد با توجه به نتایج پرسشنامه‌ها و مدل ترکیبی ANP – SWOT اقدام به اولویت‌بندی استرتژی‌های تعیین شده می پردازیم.

ه) جمع بندی، نتیجه گیری ‌و پیشنهادات:در این مرحله به تشریح یافته های پژوهش پیرامون شناسایی مسائل استراتژیک و تدوین استراتژی و بیان نتایج تحقیق و ارائه راهبردها و پیشنهادات مناسب در این راستا و دستیابی به اهداف پژوهش پرداخته خواهد شد.

این پژوهش از لحاظ نوع هدف کاربردی و از لحاظ جمع‌ آوری داده ها از نوع توصیفی پیمایشی می‌باشد.

در پژوهش حاضر برای گردآوری داده ها و اطلاعات مورد نیاز از داده های شامل اطلاعات موجود در سایت‌های اینترنتی مرتبط با موضوع، اسناد و مدارک موجود در زمینه تحقیق ، کتابها ، مجلات، سمینارها ، نظرات خبرگان و … استفاده خواهد شد.

۱-۷) جامعه و واحد تحلیل آماری

جامعه آماری این تحقیق شامل مدیران، کارشناسان و بازرگانانی که در حوزه صادرات محصولات موسیقایی ایرانی فعالیت دارند،می‌باشد.

۱-۸) نمونه و روش نمونه گیری

نظام محیطی

(عوامل تنیدگی زای زندگی ، منابع اجتماعی)

بهداشت و سلامت

بحران های زندگی و نقاط عطف(عوامل مرتبط با رویدادها)

ارزیابی شناختی و

پاسخ مقابله‌ای

نظام شخصی

(عوامل شخصی و جمعیت شناختی)

شکل ۲- ۱ چهارچوب مفهومی مقابله اقتباس از زیدنر واندلر^[۷۲] (۱۹۹۶،ص ۲۷ به نقل از مهدی پور،۱۳۸۳)

الگوی مطرح شده در نمودار فوق مبین آن است که در فرایند مقابله ابتدا باید دو نظام محیطی یعنی استرس‌زاهای موجود زندگی و منابع اجتماعی موجود مرتبط با آن و نظام شخصی یعنی عوامل شخصی مانند اعتماد به نفس و تحول من و غیره را در نظر گرفت. سپس باید دانست که بحران ها و نقاط عطف آن ها با رویدادهای زندگی از عوامل محیطی و شخصیتی تأثیر پذیرفته و ارزیابی شناختی و پاسخ‌های مقابله‌ای شخص ، سلامت و بهداشت روانی را به طور مقابل تحت تأثیر قرار می‌دهد. به عبارتی فرایند مقابله و ارزیابی با لحاظ کردن نظام محیطی و شخصیتی تأثیرپذیر از منابع مقابله شخصی ، انسان ها را در مهار بحران‌ها یاری می‌کند که این خود منجر به تأمین بهداشت و سلامت روانی شده و متقابلاً این باعث تغییر در منابع محیطی و شخصی می‌شود (زیدنر و اندلر۱۹۹۶).

فرایند فوق به ما می‌گوید که مفاهیم ارزیابی شناختی و فرآیندهای مقابله به نقش فعال و انتخاب گر انسان تأکید دارد. به طوری که انسان را موجودی مختار فرض کرده که می‌تواند با ارزیابی پیامدهای مسأله ، از پیش دست به انتخاب بزند. ارزیابی و فرآیندهای مقابله ، استرس‌زاهای محیطی محاط بر شخص و واکنش های ارائه شده نسبت به آن ها و نقش استرس‌زاها را در تغییر مدت سازش یافتگی تحت تأثیر قرار می‌دهد. با توجه ‌به این موارد ، الگوی مورد نظر انسان ها را عوامل فعالی می‌داند که می‌توانند از عوامل استرس‌زا تأثیر بپذیرند و به پیامدهای آن به شکل‌های مختلفی جهت بدهند (موس و اسکافر ، ۱۹۹۳).

منابع مقابله

انسان در جهت کنارآیی با مشکلات و بحران های روزمره خود از شیوه ‌ها و روش هایی استفاده می‌کند. افراد در به کارگیری سبک‌های مختلف مقابله و غلبه بر استرس و استرس‌زاها منابع مختلفی را در دسترس خود دارند که این منابع به طور کلی به دو دسته تقسیم می‌شوند. یک دسته آن منابعی است که به محیط فرد مربوط می‌شوند و ما می‌توانیم اصطلاحات آن ها را منابع محیطی بنامیم مانند حمایت اجتماعی ، محیط خانواده و محیط کار و دسته دیگر منابعی است که به خود فرد و ویژگی‌های درون فردی مربوط می‌شوند. مانند تحول من ، خودکارآمدی ، خوش بینی ، احساس یکپارچگی و توانایی حل مسئله که این دسته را نیز اصطلاحاً منابع شخصی می‌نامیم. در این قسمت پیرامون آن دسته ازمنابع محیطی و شخصی که با عملکرد خانواده ارتباط بیشتری دارد توضیحاتی ارائه می‌شود.

منابع محیطی

یکی از منابع محیطی مهم که انسان را با توجه به مدنی الطبع بودنش در مقابله با بحران یاری می‌کند ، حمایت اجتماعی می‌باشد. شبکه اجتماعی ما مردمی ‌را در بر می‌گیرد که می‌توانیم به آن ها تکیه کنیم. مردمی‌که به ما اجازه می‌دهند که بدانیم آن ها نگران ارزش ها هستند و ما را دوست دارند. بر همین اساس هر کسی که متعلق به شبکه اجتماعی است ، حمایت اجتماعی را تجربه می‌کند. شواهد مبتنی بر اینکه طرق غیر انطباقی تفکر و رفتار به طور نا متناسبی در میان افراد با حمایت های اجتماعی کم روی می‌دهد در حال افزایش است. میزان کفایت اجتماعی موجود شخص ، هم در آسیب پذیری و هم در مقابله وی نقش دارد. آسیب پذیری جسمی ‌و روانشناختی به موازات کاهش حمایت اجتماعی افزایش می‌یابد. ‌به این معنی که حمایت اجتماعی به عنوان سپری در مقابل آشفتگی‌ های زندگی در دنیای پیچیده عمل می‌کند. حمایت اجتماعی به ما امنیت و اعتماد به خود می‌دهد تا رویکردهای دیگر را بسنجیم و مهارت های مقابله‌ای اضافی را کسب نماییم (ساراسون و ساراسون^[۷۳]، ۱۹۸۷، ترجمه نجاریان و همکاران ، ۱۳۷۷).

۱- نقش خانواده در مقابله به عنوان یکی از منابع محیطی

یکی دیگر از منابع محیطی خانواده می‌باشد. کاپلان و سادوک (۱۳۷۳) خانواده را یک نظام مهم حمایتی در نظر گرفته می‌گوید : این نهاد از افراد خود به طرق گوناگون حمایت می‌کند که از آن جمله می‌توان به مواردی مانند جمع‌ آوری اطلاعات از دنیای بیرون و توزیع آن در میان افراد خانواده ، راهنمایی اعضا ، تأمین منبع ایدئولوژی ، راهنمایی اعضا و کمک به حل مسائل آنان ، اعطای کمک و ارائه خدمات ، تأمین محل استراحت و کسب نیروی تازه و تأمین نهادی به عنوان مرجع و کنترل اشاره کرد. زندگی خانوادگی می‌تواند به شخص در جریان دشواری هایش کمک نموده ساختاری فراهم سازد تا او در زمینه‌های مهم و تعیین کننده اخلاقی ، شغلی و سایر موارد تصمیم گیری کند. این کمک در تصمیم گیری تا حد زیادی مشکلات فرد را حل نموده به عبارتی می‌توان گفت که فرد را در مقابله با بحران های روزمره یاری می‌کند و به همین علت مسایل و مشکلات به کمک خانواده به طرز عملی تری حل و فصل می‌شوند و در این زمینه خانواده به شکل راهنما و میانجی عمل می‌کند. خانواده مرکزی انباشته از نقطه نظرات و مهارت ها و دانش‌هایی است که می‌توانند به هر یک از اعضای نیازمند خود کمک کند. از طرفی با تأثیری که در پرورش ویژگی‌های شخصی و مختصات روانی فرد دارد منبع مهمی ‌جهت مقابله با فشار روانی به حساب می‌آید (کوپر^[۷۴]ترجمه قرچه داغی ۱۳۷۳).

با توجه به موارد فوق چنین استنباط می‌شود که اگر در محیط‌های خانوادگی ارتباط میان اعضا و ساخت داخل خانواده ها بر اساس نزدیکی ، صمیمیت و تفاهم بین افراد استوار باشد ، همه اعضا نسبتاً علیه فشارهای زندگی مقاوم و مصون می‌شوند. چرا که هر فرد شیوه ‌هایی را در خانواده می‌آموزد که به وسیله آن ها این قدرت را می‌یابد تا با موقعیت‌های ناکام کننده یا تعارض زا یا دارای فشار روانی به گونه‌ای مناسب روبرو شود. در کنار دو عامل محیطی فوق محیط کار نیز با توجه به اینکه بخشی از نیازهای روانی انسان از جمله ارتباط مناسب با دیگران ، نیاز به پیشرفت و ترقی ، نیاز به تعلق و مواردی از این قبیل را ارضا می‌کند و همچنین اثر بخشی آن در پرورش ابعاد روان شناختی انسان مثل شکل گیری خود پنداره مثبت ، افزایش اعتماد به نفس و عزت نفس زمینه‌ای را فراهم می‌کند تا فرد بتواند به نحو مناسب تری با مسائل برخورد داشته ، اثر منفی فشار روانی ناشی از آن ها را خنثی نماید. به عبارتی مشارکت در کار از شدت استرس افراد می‌کاهد و با تأمین نیازهای مختلف فرد را در جهت مقابله مناسب تر با معضلات و مشکلات زندگی صنعتی یاری می‌رساند (کوپر، ترجمه قرچه داغی،۱۳۷۳).

۲- منابع شخصی

منابع شخصی مقابله مجموعه پیچیده‌ای از عوامل شناختی ، شخصیتی و بازخوردی است که مهیا کننده بخشی از زمینه روانی فرد برای مقابله می‌باشد. این منابع عبارتند از : ویژگی های زمینه‌ای نسبتاً پایدار که انتخاب فرآیندهای ارزیابی و مقابله را تحت تأثیر خود قرار می‌دهند. مواردی مانند تحول من ، کارآمدی خود ، خوش بینی ، احساس یکپارچگی ، سبک های شناختی از جمله مهمترین منابع شخصی به شمار می‌روند که به اختصار توضیح داده می‌شوند (موس و اسکافر، ۱۹۹۳).

۲-۳-۵- روش‌های محاسباتی ریسک ( شیوا و ‌میکائیل پور، ۱۳۸۲)

روش‌های مختلفی برای محاسبه ریسک وجود دارد؛ مهمترین آن ها عبارتند از:

روش ارزش در معرض خطر (Value at Risk)؛ این روش نخستین بار توسط وترستون (Weather Stone) در سال ۱۹۹۴ ارائه شد. در سال ۱۹۹۵ کمیته بال (نهاد ناظر بر فعالیت بانک‌های بین‌المللی) بانک‌ها را موظف کرد که از این مدل، برای تعیین حد کفایت سرمایه خود استفاده کنند. این روش، به‌معنای برآورد حداکثر زیان در سطح خاصی از اطمینان (مثلا۹۵درصد) و در مدت‌زمان معین است. با بهره گرفتن از این روش، می‌توان ریسک موجود را اندازه ­گیری کرد.

آزمون شرایط حاد؛ استفاده از این روش، به عنوان ابزاری برای برآورد حداکثر میزان زیان‌های اقتصادی بالقوه در شرایط غیر عادی بازار است. هدف این ابزار، تلاش در جهت افزایش شفافیت ریسک‌ها از طریق بازاریابی دامنه رخدادهای بالقوه‌ای است که از احتمال وقوع بسیار کمی برخوردارند؛ به‌گونه ­ای که این رخدادهای زیان‌بار خارج از محدوده آماری مورد استفاده از روش قبلی قرار دارند.

پوشش ریسک؛ اکثر شرکت­هایی که در رابطه با ساخت و تولید، خرده‌فروشی، عمده‌فروشی یا ارائه خدمات فعالیت ‌می‌کنند، در زمینه پیش‌بینی متغیرهایی همچون نرخ بهره، نرخ ارز و قیمت کالا، از تخصّص و مهارت کافی برخوردار نیستند. ‌بنابرین‏ منطقی است که اقدام به پوشش ریسک ناشی از متغیرهای مذکور نمایند و از این طریق شرکت‌ها می‌توانند بر فعالیت اصلی خود تمرکز یابند.

راهبرد پوشش ریسک در موضع خرید (Long Hedges)؛ معامله‌گرانی که به منظور پوشش ریسک، یک موضع معاملاتی خرید در قرارداد آتی اتخاذ می‌کنند، اصطلاحا گفته می­ شود که از راهبرد پوشش ریسک در موضع خرید استفاده کرده ­اند. این راهبرد، برای شرکتی مناسب است که قصد دارد در آینده کالایی را خریداری و قیمت آینده آن‌را در حال حاضر تثبیت نماید.

راهبرد پوشش ریسک در موضع فروش (Short Hedges)؛ این راهبرد، اتخاذ موضع معاملاتی فروش در قراردادهای آتی است و هنگامی مناسب خواهد بود که پوشش‌دهنده ریسک، از قبل مالک دارایی بوده و در انتظار دارد که در مقطعی از زمان آینده، آن‌را بفروشد. برای مثال کشاورزی که مقداری محصول در اختیار دارد و می­داند که محصولش در دو ماه آینده، آماده فروش در بازار است، می ­تواند از این راهبرد استفاده کند ( هال ^[۱۵]، ۱۳۸۴).

۲-۳-۶- ابعاد ریسک

اگر ریسک را به عنوان یک پدیده مورد بررسی قرار دهیم، از ابعاد گوناگونی ‌می‌توان به آن نگاه کرد:

ریسک مولّد و غیر مولد؛ ریسک مولّد ریسکی است که متضمن ارزش افزوده است؛ در حالی که ریسک غیر مولد ریسکی فاقد ارزش افزوده است. سرمایه‌گذاری در پروژه اکتشاف معدن، متضمن نوع اقتصادی ریسک است؛ در حالی که شرکت در جلسه قمار که آن هم نوعی به‌خطر انداختن مال به امید کسب مال بیشتری است ریسک غیر مولد شمرده می­ شود.

ریسک قابل کنترل و غیر قابل کنترل (Controllable & Uncontrollable Risk)؛ ریسک قابل کنترل می ­تواند به وسیله تصمیم­گیرنده، کنترل شود یا تحت تاثیر قرار گیرد؛ در حالی که تصمیم­گیرنده در ریسک غیر قابل کنترل، هیچ­گونه کنترلی بر ریسک ندارد. به ریسک قابل کنترل، ریسک واکنشی و به ریسک غیر قابل­کنترل ریسک شانس گفته می­ شود. به عنوان مثال صاحب خودرو با رعایت موارد ایمنی مثل استفاده از دزدگیر می ­تواند خود را در برابر قسمتی از ریسک سرقت پوشش دهد؛ اما اگر با رعایت موارد ایمنی بازهم با خطر سرقت روبرو شود، ریسک غیر قابل کنترل خواهد بود.

ریسک مالی و غیر مالی؛ ریسک مالی پذیرش مخاطره در امور مالی است؛ در حالی که ریسک غیر مالی پذیرش خطر جانی، اجتماعی امنیتی و … است ( مصباحی مقدم و صفری ، ۱۳۸۸).

ریسک از جهت سود و زیان: ریسک را به دو دسته ریسک واقعی (خالص) و سوداگرانه (برد و باخت) تقسیم می‌کنند. بدین صورت که ریسک واقعی، همواره دربرگیرنده زیان است (همانند مالکیت خودرو که در صورت تصادف، زیان وارد می‌شود و در غیر این‌صورت، وضعیت، بدون تغییر است) و ریسک سوداگرانه، سود و زیان را دربردارد (نمونه بارز آن مالکیت یک کارخانه یا شرکت است). به‌عبارت ساده، ریسک هم می‌تواند جنبه زیان (ریسک منفی) و هم جنبه سود (ریسک مثبت) را در برگیرد ﴿ اکبریان ، ۱۳۸۲).

۲-۳-۷- انواع ریسک

۱٫ ریسک بازار (Market Risk)؛ نوسانات نرخ‌های مختلف در بازار از قبیل نرخ تورّم، بهره، ارز، قیمت دارایی‌ها و بدهی‌ها و هزینه های ناشی از آن ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. خطای در پیش‌بینی این نوع از نوسانات را ریسک بازار می­نامند. ریسک‌های عمده بازار به شرح زیرند ( شایان آرانی ، ۱۳۸۰).

الف) ریسک نوسانات نرخ ارز (Currency Risk)؛ ریسک نرخ ارز عبارت است از احتمال زیان در یک موقعیت غیر پوششی؛ که در اثر افزایش یا کاهش ارزش یک پول خارجی پیش می‌آید ( شیوا و ‌میکائیل پور ، ۱۳۸۲).

با بهره گرفتن از مدل‌های پیشرفته موجود (مثل ارزش در معرض ریسک)، برای پیش‌بینی و اندازه‌گیری ریسک و همچنین استفاده از ابزارهای مالی موجود، (مثل ابزار مشتقّه‌؛ مانند‌ سواپ ارزی، معاملات آتی و سلف بر روی نرخ ارز) ‌می‌توان این ریسک‌ها را کنترل نمود. این کار باعث می‌شود که ریسک ارزی بانک کاهش پیدا کند ( نیازی ، ۱۳۸۴).

ب) ریسک نوسانات قیمت‌ها (Price Risk)؛ این ریسک، به‌علت نوسان‌ها و تغییرهای شدید قیمت دارایی‌ها و موجودی‌های نزد بانک پدید می‌آید ( ابو الحسنی و حسنی مقدم ، ۱۳۸۷). برای مقابله با این مشکل، نیز می‌توان به اقداماتی چون سرمایه‌گذاری در صنایع و تجارت‌های مختلف با ریسک‌های متفاوت، استفاده از سیستم محاسبه سود به طور متغیر و همچنین ابزارهای مالی مشتقه اشاره نمود ( شایان آرانی ، ۱۳۸۴).

ج) ریسک نوسانات نرخ بهره (Interest Rate Risk)؛ احتمال کاهش ارزش یک دارایی بهره‌دار (مثل وام بانکی) در اثر تغییرات نرخ‌های بهره در بازار را ریسک نوسانات نرخ بهره می‌گویند. تغییر حاصل در ارزش دارایی در اثر نوسانات نرخ بهره، تابعی از میزان تغییر در نرخ و سررسید دارایی است. ارائه وام‌های بلندمدت با نرخ بهره ثابت از سوی مؤسسات مالی، نمودی از عدم توجه ‌به این نوع ریسک است ( شیوا و ‌میکائیل پور ، ۱۳۸۲). بارزترین‌ روش‌های مورد استفاده، برای کنترل این ریسک، متغیر کردن نرخ سود تسهیلات‌ بانکی و نرخ سود سپرده‌ها است.

د) ریسک نقدینگی؛ ریسک نقدینگی مهم‌ترین ریسک بازار سرمایه و عبارت از خطر بروز کمبود نقدینگی برای تأمین هزینه های جاری و نیز تقاضای سپرده‌گذاران در بانک‌ها است( کهزادی ، ۱۳۸۲).

ابتدایی ترین تأثیر شبکه های اجتماعی اینترنتی بر کاربران این است که هویت فعلی او را به چالش می کشند؛ ابتدا کاربر را از خود واقعی تهی می‌کنند و سپس به او فرصت می‌دهند خود ایده آلش را بروز دهد، در حالی که به طور ناخودآگاه، این خود جدید در فضای گفتمانی شبکه های اجتماعی برساخته شده است. شبکه های اجتماعی صحنه ای فراهم می آورند که کاربران می‌توانند از هر جنسیت، سن، طبقه اجتماعی، نژاد و قومیتی که باشند، در آن ظاهر شوند و نقش دلخواه خود را بازی کنند. در این سطح، شبکه های اجتماعی مجازی، کاربر را به هویتی فردمدارشده با مشخصات منحصر به فرد سوق می‌دهند. در واقع با شبکه های اجتماعی مجازی این قابلیت به فرد داده می شود تا خود را هر گونه که می‌خواهد، فراتر از هویت واقعی خود در جهان فیزیکی بازتعریف و روایت کند. ‌بنابرین‏، با قبول این فرض که شبکه های اجتماعی اینترنتی در درون جامعه مصرفی خلق شده اند، خود منشأ بازتولید مکرر چنین جامعه ای می‌شوند.

ریچارد بارتل (۲۰۰۴) این گونه استدلال می‌کند که دنیاهای مجازی برای مردم آیینه ای را فراهم می آورند که هر چه فرد تصویر خود را در آن مأنوس تر با خود واقعی یا ایده آلش بیابد، بیشتر با آن ارتباط برقرار می‌کند. در واقع، راز موفقیت و جذب کاربر برای وب سایت های عمده این است که کاربر خود را در آیینه جهان مجازی پیش رویش ببیند. بدین ترتیب، در باب هویت در دنیای مجازی، مسئله این است که کاربر چه میزان انعکاس تصویر خود را در این آیینه می پسندد.

زمانی این تلقی وجود داشت که هویت افراد در فضای مجازی، هویتی ناشناخته و چندگانه است، اما اکنون کاربران ادامه هویت تعریف شده خود در فضای مجازی را به صورت آفلاین پی می گیرند و یا در فعالیت های آفلاین در بسیاری از مواقع برای خود نام و نشان تعریف می‌کنند و با آن همزادپنداری زیادی دارند. ‌بنابرین‏، معادلات پیشین هویت دچار تحول شده است. بدین ترتیب، بازتعریف هویت فردی و اجتماعی در فضای مجازی در ابعاد گوناگون قابل بررسی است. در این فضا، همگرایی جامعه مصرفی و تخصص حرفه ای تولیدکنندگان و تجار به بازآفرینی مفاهیم انسانی چون بلوغ، سن و مراحل مختلف زندگی انجامیده است. شاید این تعجب برانگیز باشد که مفاهیم انسانی با ابعاد زیست شناختی مانند بلوغ نیز در دنیای مجازی تعابیر جدید بیابند، اما ریشه استحاله این مفاهیم ناشی از تأثیرگذاری قوی فضای مجازی بر نوع تفکر کاربران است (کاتز و مارشال، ۲۰۰۶).

همان گونه که بارتل (۲۰۰۴) خاطرنشان می‌کند هویت، حاصل تفکر است که در قالب های گوناکون (در عمل یا در قالب لغات) ظهور می‌کند و با توسعه عرصه مجازی زندگی بشر ، این حقیقت غیرقابل انکار است که این فضای مجازی با کاربر ارتباطی دوسویه قرار دارد؛ نحوه تفکر او را تحت تأثیر قرار می‌دهد و در مقابل گستره وسیعی را فراهم می آورد که کاربر هویت خود را در آن ‌بر اساس ترجیحات خود ابراز می‌کند و به منصه ظهور می رساند. به عبارت دیگر، فضای مجازی امروز تنها آیینه منعکس کننده کاربر مقابل خود نیست، بلکه تا حد زیادی چگونگی کیفیت کاربر خود را نیز تعریف می‌کند.

زمانی، تلقی منتقدین فرهنگی این بود که چون فضای مجازی عرصه ای است که مهندسان فنی و نه مهندسان فرهنگی آن را ساخته اند، ‌بنابرین‏ نقطه ضعف آن عدم وجود روایت است (بل و کندی، ۲۰۰۰). اما امروز دنیای مجازی آن چنان با زندگی و فرایند هویت سازی بشر درآمیخته است که نه تنها روایت های بی شمار در آن قابل درک است، بلکه این روایت ها بر روایت دنیای واقعی پیشی گرفته اند؛ چنان که بودریار از فراواقعیت مجازی سخن می‌گوید و به قول آنجل آدریان^[۱۰](۲۰۰۸)، همان قدر که تجارت الکترونیک از تجارت جدا نیست، هویت های الکترونیکی در فضای مجازی نیز از هویت های واقعی قابل بازشناسایی نیستند.

۲-۱۲ بحران هویت در فضای مجازی شبکه‎های اجتماعی

برای تبیین بحران هویت در فضای مجازی، توجه به یک نکته مهم ضروری است. جوامع در ‌حال‌گذار، عمدتاً در حال سپری کردن و مواجه شدن با بحران‌های هویت دوره تاریخی خود معادل با دوره صنعتی شدن اروپا بوده اند. با این حال، به طور گریزناپذیر با پدیده‎های جهانی شدن و فضای مجازی در فرایند ارتباطات نوین مواجه شده‌اند. دوره تاریخی جدید نیز همراه خود، نوعی از عناصر بحرانزای هویتی را حمل می‌کند و مسئله کشورهای درحال توسعه از آن جا پیچیده‌تر می شود که این کشورها همزمان بدون طی دوره تاریخی خود بحران‌های تو در توی هویتی را تجربه می‌کنند که ناشی از روهم افتادگی دو دوره تاریخی است.

به نظر کاستلز(۱۳۸۰)، سیاست‌های مربوط به هویت را باید در جایگاه تاریخی خود بررسی کرد. یکی از عوامل مهم در تاریخ و جغرافیا، مؤلفه فضای مجازی و قدرت آن است که نیروی ‌قوام‌بخش هویت و بسیاری دیگر از پدیده ها و فراورده‎های تاریخی، اجتماعی و فرهنگی است.

جهانی شدن نیز روندی تاریخی و دگرگونی‎ای مفهومی است که تغییرات و تحولاتی را در برداشتها، باورها، اندیشه ها و سلیقه های ملتها به همراه دارد و دامنه آن هویت فرهنگی را نیز فرا گرفته است. جهانی‌شدن و فضای مجازی به طور مداوم و گسترده با شیوه‌آموزش‌ها و داده‎های مختلف به نوعی دائماً در حال ایجاد تغییر در باورها، انگاره ها، عقاید، ارزش‌ها، چشم داشتها و حتی نیازها هستند.

بسیاری معتقدند مهمترین عامل ‌هویت‌ساز» معنا « ست و این معنا است که دائماً در عصر اطلاعات در حافظه تاریخی جوامع دستخوش تغییر، هر چند تدریجی، می‌گردد. کاستلز با توجه به اهمیت معنا در عصر اطلاعات و تلاش کنشگران مختلف اجتماعی جهت نیل به معنایی خاص، آن را در تقابل با مفهوم قدیمیِ » کارکرد « قرار می‌دهد که از سوی نهادهای مسلط اعمال می شود این هویت ناشی از هنجارهای اجتماعی است و وابسته به روابط و ترکیب و چینش افراد، نهادها و سازمان‌های جامعه است. هویت منبع معنا برای خودکنشگران است و به دست خود آن ها از رهگذر فرایند فردیت بخشیدن، ساخته می شود (کاستلز، ۱۳۸۰).

هویت در محیط مجازی به طور مشخص متفاوت با هویت در محیط واقعی است؛ زیرا تفاوت بین محیطها وجود دارد. شخص مختار است از هویت ‌واقعی‌اش در محیط مجازی استفاده کند یا نکند. در محیط مجازی، شخص هویتش را در مسیری شکل می‌دهد که او می‌خواهد آن را در مقابل دیگران به نمایش بگذارد. به عبارت دیگر، او هویتش را به دیگران تحمیل می‌کند.

تامبا^[۱۱] سه ویژگی اینترنت و شبکه های اجتماعی را بیان می‌کند: به هم فشردگی فضا- زمان، حس نکردن مکان و محدوده های محو شده و جماعت تغییریافته، باید توجه داشته باشیم که ضروری است هر انسانی در یک فضا یا زمان خاص قرار گرفته باشد (پراپروتنیک، ۲۰۰۴). هویت نقشی کلیدی را در ارتباطات مجازی ایفا می‌کند. بعضی مدعی اند توانایی استقرار یکهویت بدون بدن و مستقل از ارزشمندترین جنبه‎های فرهنگ آنلاین است که به مردم اجازه می‌دهد نقش‌ها و روابطی را که به گونه‌ای دیگر هستند، جستجو کنند؛ اما دیگران ادعا می‌کنند گمنامی، بی مسئولیتی و رفتار خصومت‎آمیز را تشویق می‌کند.