ه) هزینه های پرسنلی : هزینه های پرسنلی یکـی از عوامـــل مهم در سنجش کارایی هزینه یک بانک می‌باشد. از دیدگاه بهره وری پرسنل، معمولا مؤسسات به پرسنل ماهر خود حقوق و مزایای بیشتری پرداخت می‌کنند. به دلیل اینکه هزینه های پرسنلی بخشی از هزینه های عملیاتی بانک ها محسوب می شود ‌بنابرین‏ می توان انتظار داشت که افزایش هزینه های پرسنلی موجب ناکارایی هزینه بانک گردد. (سی. ین، ۲۰۰۹)

 

ی) مالکیت بانک: در صحنه بانکداری جهان، طی دو دهه اخیر، نظام بانکداری، خصوصی سازی و مقررات زدایی از سیستم بانکی را تجربه ‌کرده‌است و همچنین تنوع و گستردگی خدمات مالی، و استفاده از روش ها و تکنولوژی جدید از دیگر تغییرات نظام بانکداری جهان بوده است. استفاده از تکنولوژی ارتباطات و اطلاعات پیشرفته رقابت را در میان مؤسسات مالی داخل کشورها و بازارهای جهانی تقویت ‌کرده‌است. در کشور جمهوری اسلامی ایران نیز نظام بانکداری در سال های اخیر تحولات مهمی را تجربه ‌کرده‌است، که مهمترین آن پذیرش و ایجاد بانک های خصوصی در کشور است. همچنین خصوصی کردن تعدادی از بانک های دولتی نیز در دستور کار دولت قرار داشته است. (مطهری نژاد ، ۱۳۸۶) ‌بنابرین‏ یکی از عواملی که در مباحث مربوط به کارایی هزینه بانک ها باید بررسی شود، بحث مالکیت و به عبارتی دیگر خصوصی یا دولتی بودن بانک می‌باشد.

 

۲-۶) فناوری اطلاعات و ساختار صنعت بانکداری

 

پیشرفت در فناوری اطلاعات ممکن است بر یکپارچگی بانک تاثیر گذارد. هرچه کارایی بانک ناشی از فناوری اطلاعات افزایش یابد، صرفه جویی مقیاس بانک را ملزم می کند که به سمت یکپارچگی و تمرکز فعالیت ها سوق پیدا نماید. همچنین فناوری اطلاعات می‌تواند افزایش در اندازه سازمانی بانک را سهولت بخشد. نوآوری های به وجود آمده در فناوری اطلاعات می‌تواند منجر به ابداع محصولات و خدمات متنوع بانکی گردد که موکول به ارتقا سازمان بانک خواهد بود. از طرف دیگر، پیشرفت در فناوری اطلاعات موجب ساده تر شدن نظارت و کنترل می‌گردد. با بهره گرفتن از این فناوری ها، مدیران می‌توانند نظارت دقیق تری بر رفتار کارکنان و روند عملیات بانک داشته باشند. این امر افزایش اندازه سازمانی بانک را تسهیل خواهد نمود. علاوه بر این پیشرفت در فناوری اطلاعات گسترش جغرافیایی بانک را تسهیل می کند. با توجه به اینکه ارتقا فناوری در این بخش منجر به ارائه خدماتی می‌گردد که با افزایش مسافت، هزینه آن تغییر نمی کند، لذا بانک ها می‌توانند خدمات مذبور را فارغ از پراکندگی جغرافیایی خدمت گیرندگان ارائه دهند. (رضائی،۱۳۸۸: ص۳۶)

 

پیشرفت های اخیر در زمینه فناوری اطلاعات، جهان را به سرعت دگرگون ساخته است. این امر بر بازرگانی و صنعت بانکداری تاثیر شگرفی داشته که موجب تحولی عظیم در سیستم های دریافت و پرداخت پول شده است. فشارهای رقابتی در صنعت بانکداری به همراه توسعه فناوری های جدید هم اکنون نقش استراتژیک فناوری به عنوان منبع بالقوه تمایز و کاهش هزینه را نمایان می‌کند. شاید واضح ترین جنبه توسعه فناوری در این صنعت از دید مشتری متعلق به دستگاه های خودپرداز باشد که از زمان معرفی آن ها خدمات مالی متحول گشته است. این فناوری تصمیم گیران را قادر ساخته تا با ترکیب خودپردازها با سیستم های پردازش مرکزی به طرز چشم گیری اراده خدمات را سازماندهی مجدد نمایند و این امر منجر به کمتر شدن تعداد شعب و کارمندان شده است. (یاوری، ۱۳۸۵: ص۴)

 

۲-۷) پیشینه تحقیق

 

الف) تحقیقات خارجی

 

هولدن^[۵۸] و همکارانش ( ۲۰۰۰) رابطه سرمایه گذاری در سیستم های فن آوری اطلاعات و سایر عوامل مؤثر بر سودآوری بانک ها را در کشور انگلستان در سال های ۱۹۷۶ تا ۱۹۹۶ با بهره گرفتن از اطلاعات حسابداری بررسی کرده‌اند. آن ها ارتباط میان بازده دارایی ها ( متغیر وابسته) و متغیرهای مستقل: نسبت صنعت، اندازه بانک، اندازه بازار، درصد رشد سهم بازار، سهم بازار بانک، تعداد دستگاه خودپرداز را در یک مدل رگرسیونی بررسی کرده‌اند. مهمترین نتیجه تحقیق وی آن ها این بود که افزایش تعداد دستگاه خودپرداز موجب افزایش بازده دارایی ها و سودآوری بانک می شود. به دلیل اینکه استفاده از دستگاه های خودپرداز موجب بهبود عملیات و افزایش درآمد ناشی از کارمزد ارائه خدمات می شود.

سویرزک^[۵۹] (۲۰۰۳) رابطه بهره وری و فناوری اطلاعات را با مقایسه بانک های کشور ژاپن و آسیای شرقی بررسی ‌کرده‌است. وی به منظور جمع‌ آوری اطلاعات از دو نوع پرسشنامه استفاده کرده که در پرسشنامه اول سوالاتی درباره منافع و مشکلات IT و تاثیر خدمات IT بر عملکرد بانک را مطرح ‌کرده‌است. در پرسشنامه دوم تاثیر IT بر میزان داده و ستانده و عملکرد واحد مالی با تمرکز بر نسبت های مالی مطرح شده است. پس از جمع‌ آوری داده هـــا و تحلیل آن ‌به این نتیجه رسیده است که سرمایه گذاری در بخش IT به دلیل بهبود ارائه خدمات به مشتریان، کاهش هزینه ها، بهبود مدیریت ریسک و حفظ سهم بازار و رضایت مشتریان، هم در ژاپن و هم در کشورهای آسیای شرقــی موجب افزایش بهره وری بانک ها شده است. ولی رابطه میان IT و بهـره وری در بانک های کشور ژاپن به نسبت ضعیف تر می‌باشد.

 

کینگ هو ^[۶۰] (۲۰۰۵) تاثیر سرمایه گذاری در IT بر بهبود بهره وری را طی سال های ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۹ بر ۸ صنعت در کشور آمریکا با بهره گرفتن از مدل علیت گرنگر^[۶۱] بررسی ‌کرده‌است. نتیجه تحقیق وی نشان داد که در شش صنعت از هشت صنعت مورد بررسی بین سرمایه گذاری در بخش IT و سودآوری رابطه وجود دارد. همچنین تحقیق وی نشان داد که نوع محصول و نوع اطلاعات مورد استفاده در صنایع بر سرمایه گذاری IT و سودآوری مؤثر می‌باشد.

 

لین^[۶۲] و همکارانش ( ۲۰۰۵) تاثیر بانکداری الکترونیک بر کارایی هزینه ۳۵ بانک تجاری در کشور تایوان را در سال های ۱۹۹۵تا ۲۰۰۱ را بررسی و عملکرد آن ها را قبل و بعد از بحران مالی ۱۹۹۷ در آسیا با یکدیگر مقایسه کرده‌اند. در این تحقیق میزان وام ها و سرمایه گذاری در اوراق بهادار معاملاتی به عنوان ستانده و تعداد کارکنان ، دارایی ها و سپرده های بانک به عنوان نهاده در نظر گرفته شده است و با بهره گرفتن از مدل SFA کارایی هزینه مورد سنجش قرار گرفته است. نتیجه تحقیق آن ها حاکی از آن بود که افزایش شعب بانک موجب افزایش ناکارایی هزینه در آن ها می شود. همچنین بین کارایی سود و سرمایه گذاری در بخش IT رابطه منفی وجود دارد. همچنین سرمایه گذاری IT موجب کاهش کارایی هزینه و همچنین کاهش بازده دارایی ها و بازده حقوق صاحبان سهام بانک ها شده است.

 

جی هو^[۶۳]( ۲۰۰۶) تاثیر فن آوری اطلاعات را بر صنعت بانکداری در آمریکا را بررسی ‌کرده‌است. IT از دو طریق موجب بهبود سودآوری می شود: هزینه های عملیاتی را کاهش می‌دهد و نیز موجب کاهش هزینه های ارتباط با مشتریان می شود. وی با بررسی ۶۸ بانک آمریکایی در طول ۲۰ سال از سال ۱۹۸۶ تا ۲۰۰۵ به نتیجه رسید که سرمایه گذاری در بخش IT موجب کاهش سودآوری بانک ها می شود.

 

جان^[۶۴] (۲۰۰۶) ارتباط میان سرمایه گذاری در فن آوری اطلاعات و کارایــی مدیریت بانک های کشور کره را بررسی ‌کرده‌است. وی در تحقیق خود ‌به این نتیجه رسید که سرمایه گذاری IT در بانک های بزرگتر نسبت به بانک های کوچک، بر بهبود بازدهی بانک موثرتر است. همچنین سرمایه گذاری IT در بانک های تخصصی نسبت به بانک های تجاری بر سودآوری بانک موثرتر بوده است.

 

جدول ۴-۱۰ : توزیع فراوانی ودرصدشیوه ثبت منابع موجوددرکتابخانه های نهاد رهبری دانشگاه های غرب کشور. ۷۵

 

جدول ۴-۱۱:توزیع فراوانی ودرصدمیزان ارتباط منابع چاپی والکترونیکی ‌با نیازهای آموزشی وپژوهشی ‌در کتابخانه‌های نهاد رهبری دانشگاه‌های غرب کشور ۷۵

 

جدول ۴-۱۲ : آزمون تی – استیودنت تک نمونه‌ای نتایج به دست آمده ازنظرات درباب ارتباط منابع چاپی والکترونیکی ‌با نیازهای آموزشی وپژوهشی ‌در کتابخانه‌های نهاد رهبری دانشگاه‌های غرب کشور. ۷۶

 

جدول ۴-۱۳:توزیع فراوانی ودرصداشتراک مواد ‌در کتابخانه‌های نهادرهبری غرب کشور ۷۶

 

جدول ۴-۱۴: توزیع فراوانی ودرصدتعدادآبونمان نشریات ادواری ‌در کتابخانه‌های نهاد رهبری دانشگاه‌های غرب کشور. ۷۷

 

ادامه‌ فهرست جداول

 

عنوان شماره صفحه

 

جدول ۴-۱۵: توزیع فراوانی ودرصدگرایشات موضوعی منابع ‌در کتابخانه‌های نهاد رهبری دانشگاه‌های غرب کشور ۷۸

 

جدول ۴- ۱۶: خروجی آزمون فریدمن جهت سنجش رتبه های میانگین گرایشات موضوعی منابع ‌در کتابخانه‌های نهاد رهبری دانشگاه‌های غرب کشور ۷۹

 

جدول ۴-۱۷: توزیع فراوانی ودرصدبرخوردارای ودارابودن بودجه اختصاصی ‌در کتابخانه‌های نهاد رهبری دانشگاه‌های غرب کشور. ۸۰

 

جدول ۴-۱۸: توزیع فراوانی ودرصدکفایت بودجه اختصاصی ‌در کتابخانه‌های نهادرهبری دانشگاه‌های غرب کشور. ۸۱

 

جدول ۴-۱۹ : آزمون تی – استیودنت تک نمونه‌ای نتایج به دست آمده ازنظرات، درباب کفایت بودجه اختصاصی ‌در کتابخانه‌های نهاد رهبری دانشگاه‌های غرب کشور. ۸۱

 

جدول ۴-۲۰: توزیع فراوانی ودرصدتمایل به همکاری درجهت مرتفع نمودن ‌و اختصاص منابع مالی درایجادطرح‌های همکاری بین کتابخانه‌ای ‌در کتابخانه‌های نهاد رهبری . ۸۲

 

جدول ۴-۲۱ : آزمون تی – استیودنت تک نمونه‌ای نتایج به دست آمده ازنظرات،تمایل به همکاری درجهت مرتفع نمودن ‌و اختصاص منابع مالی درایجادطرح‌های همکاری بین کتابخانه‌ای ‌در کتابخانه‌های نهاد رهبری ۸۲

 

جدول ۴-۲۲: توزیع فراوانی ودرصدمیزان شناخت طرح‌های همکاری بین کتابخانه‌ای توسط کارمندان کتابخانه‌های نهاد رهبری ۸۳

 

جدول ۴-۲۳ : آزمون تی – استیودنت تک نمونه ای نتایج به دست آمده ازنظرات، درباب میزان شناخت طرح‌های همکاری بین کتابخانه ای توسط کارمندان کتابخانه‌های نهاد رهبری .. ۸۳

 

جدول ۴-۲۴: توزیع فراوانی ودرصدمیزان تاثیرامانت بین کتابخانه‌ای ‌در تامین نیازهای اطلاعاتی کاربران ازنظرکارمندان کتابخانه‌های نهاد رهبری غرب کشور ۸۴

 

جدول ۴-۲۵ : آزمون تی – استیودنت تک نمونه ای نتایج به دست آمده ازمیزان تاثیرامانت بین کتابخانه‌ای ‌در تامین نیازهای اطلاعاتی کاربران ازنظرکارمندان کتابخانه‌های نهادرهبری غرب کشور ۸۵

 

جدول ۴-۲۶: توزیع فراوانی ودرصدمیزان آمادگی برای اجرایی شدن طرح همکاری بین کتابخانه‌های نهاد رهبری درغرب کشور ۸۵

 

ادامه‌ فهرست جداول

 

عنوان شماره صفحه

 

جدول ۴-۲۷ : آزمون تی – استیودنت تک نمونه‌ای نتایج به دست آمده ازمیزان آمادگی برای اجرایی شدن طرح همکاری بین کتابخانه‌های نهاد رهبری درغرب کشور ۸۶

 

جدول ۴-۲۸: توزیع فراوانی ودرصدمیزان آمادگی برای پیوستن به کنسرسیوم های اشتراک منابع ‌در کتابخانه‌های نهادرهبری درغرب کشور ۸۶

 

جدول ۴-۲۹ : آزمون تی – استیودنت تک نمونه ای نتایج به دست آمده ازمیزان آمادگی برای پیوستن به کنسرسیومهای اشتراک منابع ‌در کتابخانه‌های نهاد رهبری غرب کشور ۸۷

 

جدول ۴-۳۰: توزیع فراوانی ودرصدمیزان پذیرش شرایط ایجاد طرحهای همکاری بین کتابخانه ای درچارچوب قوانین ومقررات ‌از طرف‌ کارمندان کتابخانه‌های نهاد رهبری غرب کشور ۸۷

 

جدول ۴-۳۱ : آزمون تی – استیودنت تک نمونه ای نتایج به دست آمده ازمیزان پذیرش شرایط ایجاد طرح‌های همکاری بین کتابخانه ای درچارچوب قوانین ومقررات ‌از طرف‌ کارمندان کتابخانه‌های نهاد رهبری غرب کشور ۸۸

 

جدول ۴-۳۲: توزیع فراوانی ودرصداولویت‌ها درطرح‌های همکاری بین کتابخانه‌ای کتابخانه‌های نهاد رهبری غرب کشور ۸۸

 

جدول ۴-۳۳: خروجی آزمون فریدمن جهت سنجش اولویت‌ها درطرح‌های همکاری بین کتابخانه‌ای کتابخانه‌های نهادرهبری غرب کشور ۸۹

 

جدول ۴-۳۴: توزیع فراوانی ودرصدمیزان تعداد دستگاه کامپیوترموجود ‌در کتابخانه‌های نهاد رهبری غرب کشور ۸۹

 

جدول ۴-۳۵: توزیع فراوانی ودرصدمیزان استفاده ازنرم افزارکتابخانه‌ای ‌در کتابخانه های نهاد رهبری غرب کشور ۹۰

 

جدول ۴-۳۶: توزیع فراوانی ودرصدامکانات دسترسی اعضاء به کتابخانه ومنابع آن ‌در کتابخانه‌های نهاد رهبری غرب کشور ۹۰

 

جدول ۴-۳۷: توزیع فراوانی ودرصدموجودیت منابع الکترونیکی (E- books )‌در کتابخانه‌های نهاد رهبری غرب کشور ۹۱

 

جدول ۴-۳۸: آزمون تی – استیودنت تک نمونه‌ای نتایج به دست آمده ازموجودیت منابع الکترونیکی (E- books )‌در کتابخانه‌های نهاد رهبری غرب کشور ۹۱

 

ادامه‌ فهرست جداول

 

عنوان شماره صفحه

 

جدول ۴-۳۹: توزیع فراوانی ودرصد برخورداربودن کتابخانه‌های نهاد رهبری دانشگاه‌های غرب کشور از امکانات وتجهیزات جانبی برای کتابخانه ۹۲

 

جدول ۴-۴۰: توزیع فراوانی ودرصد بهره مند بودن کتابخانه‌های نهاد رهبری دانشگاه‌های غرب کشورازمواردفناوری اطلاعاتی برای به اشتراک گذاری منابع کتابخانه ۹۲

 

جدول ۴-۴۱: توزیع فراوانی ودرصدارزیابی ‌از امکانات وتجهیزات موجود ‌در کتابخانه‌های نهاد رهبری برای پیاده سازی طرح‌های همکاری مناسب ۹۳

 

جدول ۴-۴۲: آزمون تی – استیودنت تک نمونه‌ای نتایج به دست آمده ‌از امکانات وتجهیزات موجود ‌در کتابخانه‌های نهاد رهبری برای پیاده سازی طرح‌های همکاری مناسب ۹۳

 

جدول ۴-۴۳: توزیع فراوانی ودرصدایجادهماهنگی درهمکاری بین کتابخانه‌ای ‌در کتابخانه‌های نهاد رهبری دانشگاه‌های غرب کشور ۹۴

 

جدول ۴- ۴۴:خروجی آزمون فریدمن جهت ایجادهماهنگی درهمکاری بین کتابخانه‌ای ‌در کتابخانه‌های نهادرهبری دانشگاه‌های غرب کشور ۹۵

 

جدول ۴-۴۵: توزیع فراوانی ودرصدجهت برقراری همکاری مؤثربین کتابخانه‌هادرکتابخانه‌های نهاد رهبری دانشگاه‌های غرب ‌کشور که کدام یک از شرایط واقدامات تأمین شود ۹۵

 

جدول ۴- ۴۶:خروجی آزمون فریدمن جهت برقراری همکاری مؤثربین کتابخانه‌هادرکتابخانه‌های نهاد رهبری دانشگاه‌های غرب ‌کشور که یکی ازشرایط واقدامات تأمین شود ۹۶

 

جدول ۴-۴۷: توزیع فراوانی ودرصدنقش انجمن‌های حرفه‌ای درتوسعه همکاری بین کتابخانه‌ای، کتابخانه‌های نهادرهبری دانشگاه‌های غرب کشور ۹۷

 

جدول ۴-۴۸: آزمون تی – استیودنت تک نمونه ای نتایج به دست آمده ‌از نقش انجمن‌های حرفه‌ای درتوسعه همکاری بین کتابخانه‌ای، کتابخانه‌های نهادرهبری دانشگاه‌های غرب کشور ۹۷

 

جدول ۴-۴۹: توزیع فراوانی ودرصدمواردمهم دراستفاده مشترک ازمنابع ‌در کتابخانه‌های نهادرهبری دانشگاه‌های غرب کشور ۹۸

 

جدول ۴- ۵۰: خروجی آزمون فریدمن جهت مواردمهم دراستفاده مشترک ازمنابع ‌در کتابخانه‌های نهادرهبری دانشگاه‌های غرب کشور ۹۹

 

جدول ۴-۵۱: توزیع فراوانی ودرصدمواردپراهمیت درموردفهرست نویسی تعاونی ‌در کتابخانه‌های نهاد رهبری دانشگاه‌های غرب کشور ۹۹

 

ادامه‌ فهرست جداول

 

عنوان شماره صفحه

 

زیر منظومه زن‌وشوهری می‌تواند پناهگاه یا مفر استرس‌های جهان خارج و چارچوب تماس با سایر سیستم های اجتماعی باشد می‌تواند یادگیری خلاقیت و رشد را در دامان خود تقویت کند. زن و شوهر در روند برون سازی متقابل خود می‌توانند وجوه خلاق ولی نهفته همسر خود را فعال کنند و بهترین ویژگی‌های یکدیگر را مورد تقویت قرار دهند البته ممکن است زن و شوهر وجوه منفی یکدیگر را فعال کنند زن و شوهر می‌توانند در بهسازی یا نجات دادن همسر خود مصر باشند و با این کار مانع کسب صلاحیت او شوند. به عوض قبول همسر خود، به همان صورتی که هست استانداردهای تازه ای را به او تحمیل می‌کنند. آن‌ ها ممکن است الگوهای مراوده ای متکی – حامی ایجاد کنند الگوهایی که در آن عضو متکی، متکی باقی می‌ماند تا احساس حامی بودن همسر خود را تقویت کند. این قبیل الگوهای منفی می‌تواند در بین زوجین متوسط وجود داشته باشد بی آن که دال بر وجود آسیب گسترده یا انگیزش ناروای هیچ یک از آن‌ ها باشد.

 

زیر منظومه زن‌وشوهری باید مرزی ایجاد کند که ان را از مداخله انتظارات و نیازهای سایر سیستم ها حفظ کند این امر خصوصاًً وقتی مصداق دارد که خانواده دارای کودکانی هم باشند بزرگسالان باید یک حیطه روان – اجتماعی مخصوص به خود داشته باشند، پناهگاهی که بتوانند در آن از یکدیگر حمایت عاطفی کنند اگر مرز حول زیر منظومه زن‌وشوهری خیلی سخت و خشک باشد، ممکن است که انزوای آن‌ ها سیستم خانواده را تحت‌فشار و استرس قرار دهد اما اگر زن و شوهر مرزها را سست نگه دارند ممکن است زیر ‌گروه‌های دیگر ازجمله بچه ها و خویشاوندان در وظایف و عملکرد زیر منظومه آن‌ ها مداخله کنند . به زبان ساده زن و شوهر به یکدیگر به عنوان پناهگاهی در مقابل انتظارات عدیده زندگی احتیاج دارند.

۲-۳- ب: تفاوت های زنان و مردان

 

به اعتقاد روان شناسان در پیدایش تفاوت های زنان و مردان هم عوامل ارثی و هم عوامل محیطی هر دو سهم مهمی دارند اما جامعه شناسان معتقدند که تفاوت های زن و مرد معلول تفاوت در رفتاری است که جامعه ‌در مورد آن‌ ها پیش می‌گیرد و در کل تفاوت زن و مرد در جزئیات است و نه کلیات ازآنجاکه یکی از عوامل مؤثر در رضایت از زندگی زوجین درک تفاوت های بین زوجین هست در اینجا به ذکر بعضی از موثرترین تفاوت ها فیزیولوژیکی، عاطفی و شناختی می پردازیم.۰

 

۲-۳-۱- نقش کروموزوم y در ایجاد تفاوت ها

 

کروموزوم y اولا باعث می‌شود که جنین انسان پسر باشد و ثانیاً با الگوی خاص و کاملا متفاوتی از الگوی جنین دختر رشد کند علاوه بر این کروموزوم ویژگی جنس نر را نیز به او می‌دهد مثلا پسر در مقابل انواع آسیب های جسمی روانی نسبت به دختر حساس تر است . مرگ و میر پسران در دوران جنینی و در طول زندگی بیشتر از دختران است و مردها عموما ازنظر بدنی نیرومندتر از زن ها هستند؛ که همه این‌ها جزء ویژگی‌های بنیادی مردهاست و چندان به محیط اجتماعی بستگی ندارد (گنجی، ۱۳۷۵).

 

۲-۳-۲- تفاوت در رشد

 

جنین پسر در رحم مادر خیلی سریعتر از جنین دختر رشد می‌کند، این برتری تا ۱۲ سالگی است و از آن پس رشد دخترها بیشتر می‌شود ولی خلاصه باز پسرها جلو می افتند. دوره استراحت قلب در هر زمان در پسرها کوتاه تر از دخترهاست. بعد از شروع عادت ماهانه بسیاری از دختران هم ازنظر جنسی و هم ازنظر روانی دچار ناراحتی می‌شوند آستانه حس درد و حس لمس دختران از بدو تولد پایین‌تر از پسران است ولی توانایی شنوایی و بویایی زن ها بالاتر از مردان است. این تفاوت طوری است که پسران را برای زندگی فعال و پر جنب و جوش و دختران را برای زندگی آرام آماده می‌کند (همان منبع).

 

حجم مغز : صد سال پیش دانشمندان متوجه شدند که حجم مغز مردان بیشتر از آن است و همین مسئله را دلیل هوشمندی بیشتر مردان برشمردند. این نگرش بعدها با این فرضیه که حجم مغز انسان تابع ابعاد جسمانی است (هاید^[۴۹]، به نقل از رحمتی، ۱۳۸۰).

 

هیپوتالاموس : ناحیه کوچکی در بخشی از مغز است و تفاوت های جنسی در این ناحیه به چشم می‌خورد این تفاوت ها ناشی از تمایز بافت مغزی است که در مرحله رشد جنینی صورت می‌گیرد ممکن است تفاوت های جنسیتی در هیپوتالاموس اثراتی بر روی رفتارهای دو جنس داشته باشد لیکن این مسئله تحقیقا ثابت نشده است (گیبونز،^[۵۰] به نقل از رحمتی، ۱۳۸۰).

 

‌نیم‌کره راست، ‌نیم‌کره چپ : به عقیده جری لوی میزان جانبی شدن (استفاده از ‌نیم‌کره خاصی از مغز) مغزی زنان کمتر از مردان بوده و احتمال این‌که دو طرفه باشد در زنان بیشتر است. بدین صورت فضای عصبی بیشتری برای پردازش کلامی اختصاص یافته و پدیده واسطه کارایی زنان در آزمون کلامی بهتر از مردان است. از سوی دیگر به همان نسبت که زنان در توانایی‌های کلامی مهارت کسب می‌کنند به همان میزان نیز در توانایی‌های فضایی ضعیف می‌شوند. ما حصل کلام این‌که بنا بر ادعای لوی مهارت‌های کلامی زنان بیشتر از مردان بوده و در مهارت‌های فضایی ضعیف تر از مردان هستند پژوهش های انجام شده فرضیه مطرح شده توسط لوی را اثبات می‌کنند در رابطه با سنجش توانایی کلامی مردا ن نیز ثابت شد که مردان بیشتر از زنان جانبی می‌شوند و این مسئله دلیل ضعف شان هست. (هالپرن،^[۵۱] به نقل از رحمتی،۱۳۸۰).

 

اعتمادبه‌نفس : تحقیقات انجام شده حاکی از این است که جنس مونث در قیاس با مردان از اعتمادبه‌نفس کمتری برخوردار است تحقیقات انجام شده ‌در مورد کودکان پیش دبستانی در مقطع سنی ۵/۴ – ۴ سالگی نیز نتایج مشابهی را به دست داده است ؛ به عبارت دیگر جنس مونث تلقی چندان مثبتی از کارکردهای خویش ندارد (کراندال،^[۵۲] به نقل از رحمتی،۱۳۸۰).

 

مستندات و یافته های موجود حاکی از این است که اشخاصی که در رابطه با موفق شدن مردد هستند از اعتمادبه‌نفس کارآمدی برخوردار نبوده و بدین واسطه از پس کارهای چالش برانگیز بر نمی آیند برای ارزیابی اعتمادبه‌نفس حقیقی زنان باید برخی از مسایل روشن شود. فرضا چنانچه زنان وظیفه ای را متعلق به جنسیت خویش بدانند در این مقوله اعتمادبه‌نفس چشمگیری را عرضه داشته و کار را به نحو احسن انجام می‌دهند به علاوه چنانچه زنان در رابطه با وظایف محوله باز خورد و پس خوراند مثبت مواجه شده و از کیفیت توانایی‌های واقعی خویش آگاه شوند به لحاظ داشتن اعتمادبه‌نفس هیچ گونه کاستی و نقیصه ای ندارند. نکته آخر در رابطه با قیاس میزان اعتمادبه‌نفس دو جنس این‌که اگر زنان احساس کنند که کارشان با دیگران مقایسه می‌شود، دستخوش ضعف اعتمادبه‌نفس می‌شوند حال اگر کارشان انفرادی بوده و مورد مقایسه با دیگران قرار نگیرد اعتمادبه‌نفس بالایی را از خود نشان می‌دهند (رحمتی،۱۳۸۰).

 

مسئله قابل تأمل دیگر این‌که تفسیر مردان از نتیج احتمالی امری قدری اغراق آمیز است، در صورتی که عکس این مطلب ‌در مورد زنان صدق می‌کند به زبان دیگر زنان در قیاس با مردان از اعتمادبه‌نفس استواری برخوردار نیستند (توماس،^[۵۳] به نقل از رحمتی،۱۳۸۰).

 

۲-۳-۳- تفاوت در علایق و رغبت ها

 

به هر حال وجود احزاب سیاسی در جوامع بیان نوعی مردم سالاری و نشانه اقتدار و قدرت سیاسی و اجتماعی است که با ظرفیت سیاسی خود، وجود ‌گروه‌های مختلف با افکار متفاوت را متحمل می‌شوند و باعث تسامح، تساهل و چندگانه گرایی سیاسی در جامعه می‌شوند.

 

دکتر بشیریه در کتاب “دولت عقل” خود اظهار می‌دارد: «در دموکراسی های امروز منظور از اپوزیسیون احزاب و ‌گروه‌های سیاسی سازمان یافته ای است که مخالف حکومت مستقر است و تحت حاکمیت قانون از ان انتقاد می‌کند و در صورت کسب آرای اکثریت مردم در انتخابات آزاد قدرت سیاسی و اداره امور کشور را به دست می گیرند. بر عکس در حکومت های دیکتاتوری اپوزیسیون شامل احزاب و ‌گروه‌های سازمان نیافته ای است که مخالف پرسنل سیاسی حاکم یا سیاست های جاری و یا حتی کل نظام سیاسی می‌باشند و بدون برخورداری از مجوزهای قانونی و به انتقاد از دولت می پردازند و یا حتی به مبارزه برمی خیزند؛ بدون آنکه امکان به دست آوردن قدرت از طریق مسالمت آمیز را دارا باشند.^[۷۱]

 

گفتار هفتم- وضعیت حقوقی احزاب و محدودیتهای وارد بر نقش احزاب سیاسی

 

به لحاظ حقوقی، احزاب توسط قوانین اساسی کشورهای گوناگون به رسمیت شناخته شده اند. برای نمونه، ماده ۴ قانون اساسی فرانسه مقرر می‌دارد: «احزاب و ‌گروه‌های سیاسی در بیان آرا و عقاید ملی مشارکت دارند. آن ها آزادانه تشکیل شده و فعالیت می‌کنند و باید اصول حاکمیت ملی و مردم سالاری را رعایت کنند». پس از به رسمیت شناخته شدن این نهادها در قانون اساسی، قوانین و مقررات متعددی وضعیت حقوقی احزاب و تأمین مالی فعالیت‌های آن ها را از راه درآمدهای عمومی یا غیره روشن می‌کنند.^[۷۲]

 

در بسیاری از کشورها از جمله انگلستان، نقش احزاب سیاسی در قانون اساسی مبهم مانده و یا حداقل اصول آن غیر مدون مانده است. این امر باعث شده تا در اذهان این تصور پیش آید که احزاب در ایفای نقش خود در نظام سیاسی کشور با هیچ محدودیتی مواجه نیستند و در نتیجه با نوعی دیکتاتوری حزبی مواجه هستیم.

 

در نظام حقوقی انگلستان چه در حقوق اساسی و چه در قوانین عادی، مقررات خاصی ‌در مورد احزاب سیاسی وجود ندارد. حتی قانون انتخابات هم درباره احزاب سیاسی ساکت است. به نظر می‌رسد تشکیلات سیاسی احزاب ‌بر اساس سنت و عرف رایج در این کشور است و همان اصول عدل و انصاف که بر حقوق عرفی انگلستان حاکم است، ‌در مورد احزاب سیاسی نیز صادق و جاری است.

 

اصل ۶ قانون اساسی اسپانیا، مقرر می‌دارد: «احزاب سیاسی مروج پلورالیسم سیاسی هستند. وظیفه آن ها انعکاس خواسته های مردمی بوده و ابزار اصلی مشارکت در تعیین سرنوشت سیاسی، محسوب می‌شوند. ایجاد و آغاز فعالیت احزاب با احترام به قانون اساسی، قوانین مربوطه آزاد است. تشکیلات داخلی و عملکرد احزاب بایستی دموکراتیک باشد.

 

در آلمان نیز نقش قانون اساسی برای احزاب تعریف شده و ماده ۲۱ قانون اساسی آلمان چنین مقرر می‌دارد:

 

«احزاب سیاسی در شکل دهی به خواسته های سیاسی مردم مشارکت خواهند داشت و می‌توانند آزادانه تأسیس شوند. سازمان داخلی آن ها باید مطابق با اصول دموکراتیک باشد. آن ها باید نزد افکار عمومی پاسخگوی منابع و هزینه های مالی خود بوده باشند».

 

همچنین در بند ۲ ماده ۲۱ مقرر شده که «احزابی که در صدد سرنگونی نظام دموکراتیک هستند یا برای وجود آلمان خطرآفرین هستند، غیر قانونی می‌باشند. اما فقط دادگاه قانون اساسی فدرال می‌تواند در این موضوع حکم کند، نه پارلمان و نه دولت نمی توانند یک حزب را منحل نمایند».

 

دادگاه قانون اساسی آلمان نقش قانون اساسی احزاب سیاسی را در تعدادی از احکام مشخص نموده است. از جمله اینکه احزاب سیاسی در آلمان حق اقامه دعوی علیه تصمیمات اداری را دارند. دادگاه، نظام چند حزبی را به عنوان یک اصل بنیادین قانون اساسی تلقی می‌کند، همان‌ طور که یک فرصت برابر برای همه احزاب سیاسی برای مشارکت در حیات و زندگی دموکراتیک وجود دارد، حق ایجاد یک مخالفت مؤثر نیز وجود دارد. این اصول آنقدر دارای اهمیت هستند که آن ها را بر اساس قانون اساسی نمی توان اصلاح کرد. بنا بر همین دلایل است که چنین امری در شناسایی آلمان نوین به عنوان یک دولت حزبی بسیار تعیین کننده بوده و نقش احزاب سیاسی به طور مؤثر از لحاظ قانونی تضمین شده است.^[۷۳]

 

در خصوص وضعیت حقوقی احزاب ذکر همین نکته بس است که محدودیتهای حقوقی وارد بر آن ها نبایستی به گونه ای باشد که کارایی لازم را از دست بدهند؛ چرا که نباید منتهی ‌به این نتیجه گردد که وجود احزاب در جامعه بیهوده است. احزاب مثل سایر نهادها برای بازبینی در برنامه ها و شیوه های کار خود نیاز به زمان دارند. در صورت نبود احزاب، شهروند در برابر قدرت، ابزار و سلاحی در اختیار نخواهد داشت.

 

فصل سوم

 

جایگاه و عملکرد احزاب

 

درنظامهای پارلمانی

 

در این فصل با ورود به موضوع اصلی یعنی نقش احزاب در نظام های پارلمانی، سعی خواهیم نمود تا جایگاه و نقش احزاب را در بطن حکومت و نظام های پارلمانی بررسی نموده و به سؤال اصلی تحقیق پاسخ دهیم. در مبحث نخست و قبل از ورود به بحث اصلی، ابتدا نقش عوامل مؤثر برون حزبی(لابی ها) را در نظام پارلمانی به طور مختصر بیان کرده و در مبحث دوم به نقش و کارکردهای احزاب سیاسی در پارلمان خواهیم پرداخت. سپس در مبحث سوم به نقش و کارکردهای احزاب در رابطه با قوه مجریه اشاره می‌کنیم.

 

مبحث نخست-عوامل مؤثر برون حزبی در نظام پارلمانی

 

در این مبحث، در گفتار نخست به بررسی نقش لابی ها و ‌گروه‌های ذینفع در پارلمان خواهیم پرداخت و سپس در مبحث دوم به بررسی عملکرد احزاب و نقش آن ها در پارلمان می پردازیم.

 

گفتار نخست ـ نقش لابی ها و ‌گروه‌های ذینفع در پارلمان

 

عوامل گوناگونی بر نمایندگان مجلس تأثیرگذارند که عمدتاًً بر دو دسته تقسیم می شود که عبارتند از عوامل حزبی و برون حزبی.